1. Sử dụng Câu Trả lời hoàn chỉnh
Trong khi trò chuyện với con, hãy chú ý sử dụng câu trả lời hoàn chỉnh với đầy đủ chủ ngữ và vị ngữ. Điều này giúp con học từ giao tiếp hàng ngày với cha mẹ. Đây là nguyên tắc quan trọng giúp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ, không nên bỏ qua.
Ngoài ra, dạy trẻ sử dụng kính ngữ và biểu hiện sự tôn trọng và lịch sự khi giao tiếp. Sự tôn trọng đối với người lớn tuổi cần được ưu tiên, và trẻ cần học cách sử dụng kính ngữ khi giao tiếp và khi dạ thưa với người lớn. Điều này là một kỹ năng quan trọng cho trẻ tiểu học. Cha mẹ nên làm mẫu, luôn nói chuyện lịch sự để trẻ học theo. Sau đó, họ nên theo dõi con và sửa lỗi kịp thời để con học được và không tái phạm lỗi.
Ví dụ cụ thể, trong câu trả lời cần có xưng hô + thông tin trả lời + từ “ạ”. Ví dụ:
- Khi hỏi: 'Con đang làm gì đấy?', hãy dạy trẻ trả lời 'Con đang chơi đồ chơi ạ.'
- Khi hỏi: “Hôm nay con được ăn gì?”, hãy dạy bé trả lời: “Hôm nay con được ăn cơm với thịt ạ.”
- Khi hỏi “Con có vui không?”, hãy dạy cho trẻ cách trả lời bằng câu hoàn chỉnh như “Con vui ạ!”, “Con cảm thấy không vui lắm!”…


2. Tự tin bày tỏ mong muốn
Để con phát triển khả năng tự tin và thể hiện ý muốn, ba mẹ nên tạo điều kiện cho con thường xuyên chia sẻ về cuộc sống hàng ngày ở nhà và trường. Việc này sẽ giúp con cảm thấy an tâm và dần dần con sẽ chủ động chia sẻ những câu chuyện với ba mẹ, đồng thời biết cách tự tin nói lên mong muốn của mình.
Để phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non, phụ huynh cần biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của trẻ. Mọi đứa trẻ đều sẽ ngần ngại giao tiếp nếu thấy lời nói của mình không được lắng nghe, tôn trọng, thậm chí bị chê cười. Vì vậy, bố mẹ và giáo viên cần quan tâm đến lời nói của trẻ.
Ngay từ khi còn nhỏ, con đã có nhận thức về sở thích và nhu cầu cá nhân. Hãy cho con quyền tự quyết trong các tình huống cụ thể để con cảm thấy ý kiến của mình được tôn trọng. Khi con muốn trò chuyện, hãy dành thời gian để lắng nghe. Nếu bận rộn, hãy giải thích một cách cẩn thận để con hiểu về tầm quan trọng của việc nói chuyện, đồng thời ý thức về cách ứng xử lịch sự.


3. Khuyến khích con thể hiện quan điểm cá nhân
Một trong những phương pháp hiệu quả để phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ là khích lệ khả năng diễn đạt ý kiến, cảm xúc và quan điểm của trẻ. Mỗi đứa trẻ đều có tính cách riêng, có trẻ vui vẻ, năng động và sẵn sàng chia sẻ mọi suy nghĩ, mong muốn. Ngược lại, có trẻ hơi nhút nhát, tính tình thuỷ chung và không thích tỏ ra mình trong giao tiếp. Đối với trường hợp này, cha mẹ cần dành thêm thời gian trò chuyện với trẻ để kích thích trẻ nói chuyện và diễn đạt cảm xúc, quan điểm.
Không phải tất cả trẻ đều chủ động kể chuyện, trình bày suy nghĩ, quan điểm của mình. Do đó, bố mẹ có thể khuyến khích con bằng cách đặt câu hỏi mở để kích thích tư duy và diễn đạt ý kiến, suy nghĩ của mình.
Bố mẹ có thể tìm kiếm những chủ đề mà con quan tâm để giúp con trao đổi nhiều hơn. Ví dụ: 'Con thích học môn nào nhất?' hoặc 'Món ăn sáng nay con thấy thế nào?' Khi con cảm thấy được quan tâm, con sẽ mở lòng và sẵn sàng chia sẻ hơn. Bố mẹ cũng có thể tìm hiểu về sở thích của con để đặt câu hỏi hoặc kể chuyện về những điều đó. Sau đó, hãy hỏi con về ý kiến của mình để tạo sự tương tác. Khi trẻ thấy được quan tâm, họ sẽ tự tin hơn khi giao tiếp.


4. Tôn trọng ý kiến và tình cảm của người khác
Khi trẻ phát triển tính cách và hành vi, cha mẹ cần dạy trẻ biết tôn trọng ý kiến và cảm xúc của người khác bằng cách: lắng nghe chăm chú, không gián đoạn, không giành lời. Sau khi họ nói xong, con có quyền đưa ra ý kiến một cách tinh tế để tạo nên cuộc trò chuyện trải qua thú vị. Phương pháp này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn tạo ra sự lịch sự trong giao tiếp. Khi lớn lên, trẻ sẽ biết cách giao tiếp sao cho đối phương cảm thấy được tôn trọng nhất. Trẻ nhỏ thường quan sát cử chỉ và bắt chước lời nói của cha mẹ, vì vậy hãy cố gắng trở thành một hình mẫu tốt nhất cho con bạn!


5. Biết bày tỏ lòng biết ơn và xin lỗi đúng thời điểm
Dạy trẻ biết bày tỏ lòng biết ơn và xin lỗi một cách chân thành. Khi nhận quà hoặc sự giúp đỡ từ người khác, trẻ nên tỏ lòng biết ơn bằng cách nói như 'Cháu rất cảm ơn bà', 'Con chân thành cảm ơn bạn'. Hãy giúp trẻ nhận ra rằng việc bày tỏ lòng biết ơn đúng lúc là cách thể hiện sự trân trọng đối với những điều tốt lành mà người khác mang đến cho mình.
Trẻ nhỏ thường mắc phải những lỗi nhỏ, và thậm chí ba mẹ còn thường xuyên phớt lờ bằng cách nói rằng 'Trẻ con nó biết gì đâu'. Trong thực tế, đây chính là thời điểm mà ba mẹ nên dạy con biết xin lỗi bằng cách sử dụng lời nói và thái độ chân thành, nhằm thể hiện sự nhận thức về những sai lầm của mình. Bên cạnh lời cảm ơn, việc xin lỗi một cách chân thành cũng là một phép lịch sự tối thiểu mà trẻ cần ghi nhớ. Ba mẹ nên giải thích cho trẻ hiểu rằng việc xin lỗi khi mắc sai lầm không chỉ để thể hiện sự thành thật mà còn giúp bản thân nhìn nhận và hoàn thiện mình hơn.


6. Giao tiếp bằng ánh mắt
Giao tiếp qua ánh mắt là một dạng giao tiếp phi ngôn ngữ, và trước khi trẻ học cách diễn đạt bằng lời nói, chúng ta cần giúp bé hiểu về cách giao tiếp phi ngôn ngữ này. Hướng dẫn trẻ tập trung ánh mắt vào người đối diện khi giao tiếp là quan trọng. Điều này không chỉ làm cho trẻ cảm thấy tự tin mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với đồng hội. Chỉ có như vậy, giao tiếp mới trở nên hiệu quả và thuận lợi nhất.
Khi nhìn thẳng vào mắt đối tác, không để ánh mắt lạc hướng, trẻ tạo ra cảm giác họ đang được chú ý và tập trung vào câu chuyện của mình. Việc sử dụng giao tiếp bằng ánh mắt thể hiện sự thấu hiểu: Có những lúc một cái nhìn đơn giản có thể nói lên sự thấu hiểu của trẻ về điều đối phương đang chia sẻ. Đặc biệt, khi trẻ muốn diễn đạt điều quan trọng, việc sử dụng ánh mắt là cách tốt nhất để truyền đạt mức độ quan trọng của thông điệp đó.


