Top 6 phiên bản soạn thảo 'Prô-mê-tê và loài người' (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) xuất sắc

Prô-mê-tê và loài người

• Xuất xứ

- Văn được được trích trong Thần thoại Hy Lạp, tập 1, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1990, trang 79-81, Nguyễn Văn Khỏa

• Giá trị nội dung

- Truyện giúp người đọc hình dung sự hình thành con người và thế giới muôn loài. Từ đó, ca ngợi công lao to lớn của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã cho mỗi loại có những đặc ân, “vũ khí” riêng và giúp cuộc sống trở nên tươi sáng và phong phú hơn.

- Qua Prô-mê-tê và loài người, ta thấy cách nhận thức và lý giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa chủ yếu dựa vào sự tưởng tượng của người xưa, xuất phát từ tình thương và mong muốn có một cuộc sống phong phú hơn, văn minh hơn, tươi sáng hơn của các vị thần.

- Qua câu chuyện, người xưa còn muốn gửi gắm thông điệp: mỗi loài (con vật, con người) đều cần có những đặc ân riêng, “vũ khí” riêng, sức mạnh riêng để có thể phòng thân, hộ mệnh, tự lập, tự bảo vệ được cuộc sống của chính mình.

• Giá trị nghệ thuật

- Mang những đặc trưng của thể loại thần thoại như không gian không xác định nơi chốn cụ thể, thời gian cổ sơ

- Nhân vật điển hình, mang sức mạnh phi thường

- Cốt truyện tập trung nói về quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần

Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Prô – mê – tê và loài người

• Lý do các loài vì thần tạo ra con người

- Thế gian quá buồn chán

+ Mặt đất mênh mông đã có nhiều vị thần nhưng còn buồn tẻ

+ Hai anh em Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê xin được tạo ra muôn loài cho thế gian

- Thế gian đã có nhiều loài vật, mỗi loài đều có sức mạnh riêng

=> Lý giải nguyên nhân các vị thần tạo ra muôn loài là do thấy rằng cuộc sống thế gian quá tẻ nhạt, chỉ có các vị thần sinh sống. Vì thế các vị thần quyết định tạo ra muôn loài để thế gian thú vị và nhiều màu sắc hơn.

=> Sự lý giải phong phú, giàu trí tưởng tượng của thần thoại thể hiện khát vọng của con người Hy Lạp trong việc khai phá thiên nhiên.

• Đặc điểm của các loài vật trên thế gian

- Các loài vật đều có sức mạnh riêng

+ Con chạy nhanh như gió

+ Con có đôi mắt sáng xanh

+ Con khổng lồ khỏe mạnh

+ Con có bộ lông dày

- Prô-mê-tê phát hiện con người không có sức mạnh nào cả

+ Ê-pi-mê-tê quên không ban cho con người đặc ân nào

=> Lý giải đặc điểm của muôn loài trên thế gian đều có những sức mạnh riêng và loại nào cũng có khả năng tự bảo vệ bản thân mình

=> Tình huống gay cấn, bất ngờ khi con người lại là loài vật yếu đuối nhất tạo sự hứng thú, tò mò cho người đọc

• Phần thường Prô-mê-tê ban cho con người

- Prô-mê-tê tái tạo con người một thân hình giống các vị thần

- Prô-mê-tê lấy lửa của thần Mặt trời ban cho con người

+ Từ đó con người thoát khỏi cảnh tối tắm

+ Con người chiến thắng được sức mạnh của muôn loài bằng ngọn lửa

=> Ca ngợi ý nghĩa của ngọn lửa đối với cuộc sống của con người. Ngọn lửa giúp con người vượt qua bóng tối, sinh hoạt và chống lại những sức mạnh phi thường của muôn loài.

Trước khi đọc

Câu 1 trang 15 SGK Ngữ Văn 10 tập 1

Trả lời:

     Xin chào thầy/cô và các bạn. Mình có tìm hiểu, từng đọc và nghe kể về thần thoại Hy Lạp. Đây chính là những tập hợp và truyền thuyết của người Hy Lạp cổ đại liên quan đến các vị thần, các anh hùng, bản chất của thế giới, nguồn gốc cũng như ý nghĩa của các tín ngưỡng, nghi lễ tôn giáo của họ. Prô-mê-tê và loài người là một trong những câu chuyện xuất sắc đó. Dưới đây là một số điều mình biết về thần thoại này.

- Prô-mê-tê là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.

- Prô-mê-tê đã ăn trộm lửa của Trời và trao cho loài người à cuộc sống của loài người dần được cải thiện.

- Thần Prô-mê-tê rất thương loài người, luôn luôn tìm cách giúp cho loài người đỡ khổ cực.

Đọc văn bản

Câu 1 trang 16 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

- Qua việc đọc phần 1 của văn bản, theo em, thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người “vũ khí” như quần áo (“đúng là một con người trần trụi hoàn toàn đứng trước mặt Prô-mê-tê); “vũ khi” cần thiết để con người có thể sống được ở thế gian (ví dụ: đôi tay, lửa để tạo ra đồ ăn);

Câu 2  trang 16 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

- Những việc thần Prô-mê-tê đã làm bao gồm:

+) Tái tạo cho con người một thân hình đẹp đẽ thanh tao à hơn các con vật.

+) Giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, đôi tay thảnh thơi để làm việc khác.

+) Lấy lửa của thần Mặt Trời châm vào ngọn đuốc đem xuống cho loài người.

=> Từ những việc làm trên ta có thể thấy rằng thần Prô-mê-tê luôn chú trọng đến cuộc sống của con người, yêu thương con người bởi tất cả những việc kể trên đều hướng tới con người.

Câu 3 trang 17 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

- Đây là lời của con người nói về công lao của thần Prô-mê-tê khi đã ban cho họ ngọn lửa.

- Lời nói này như một lời cảm ơn, sự kính trọng, ca ngợi công ơn của thần Prô-mê-tê và “vũ khí” đặc biệt – ngọn lửa đã giúp cuộc sống con người văn minh và hạnh phúc hơn.

Sau khi đọc

Câu 1 trang 17 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

* Sự hình dung về một vị thần:

+) Một người xuất hiện ở khoảng thời gian không rõ ràng.

+) Thần là những người có sức mạnh lạ thường với những khả năng kì lạ.

+) Thần là những người đem sức mạnh của mình để giúp đỡ chúng sinh.

* Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong Prô-mê-tê và loài người không làm cho hình dung lúc ban đầu của em thay đổi. Bởi:

- Họ xuất hiện trong khoảng thời gian không rõ ràng (“thuở ấy”).

- Họ có sức mạnh và khả năng kì lạ:

+) Thần Ê-pi-mê-tê có khả năng tạo ra “vũ khí” để giúp cho các con vật có những sức mạnh riêng của mình (con thì được ban cho sức chạy nhanh, con được ban cho đôi mắt sáng, con có sức khỏe, ...).

+) Thần Prô-mê-tê ban cho người lửa.

- Họ dùng chính sức mạnh của mình để giúp đỡ chúng sinh.

+) Thần Ê-pi-mê-tê ban cho các con vật những “vũ khí”, đặc ân riêng để sống được ở thế gian.

+) Thần Prô-mê-tê giúp con người có hình hài thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi lại bằng hai chân và tay để làm việc, đặc biệt ban cho “vũ khí” lửa để giúp cuộc sống họ trở nên tươi sáng, tốt đẹp hơn.

Câu 2 trang 17 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

* Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai nhân vật

- Nguyên nhân: mặt đất còn khá vắng vẻ, tình cảnh buồn tẻ à Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê xin phép U-ra-nôx tạo cho thế gian một cuộc sống đông vui hơn.

- Thần Ê-pi-mê-tê:

+) Lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho chúng một đặc ân của thần, một “vũ khí” để phòng thân, hộ mệnh, bảo vệ được cuộc sống của giống loài mình.

- Thần Prô-mê-tê:

+) Sau khi xem xét những điều thần Ê-pi-mê-tê làm thì nhận ra vẫn còn sót một con cần được ban bố đặc ân, “vũ khí” đó là con người.

+) Dựa theo thân hình trang nhã của các vị thần tái tạo lại thân hình cho con người trông thanh tao hơn.

+) Làm cho con người đứng thẳng, đi bằng hai chân để đôi tay làm những việc khác.

+) Băng lên bầu trời xa tít tắp đến tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa rồi châm vào ngọn đuốc của mình và trao cho loài người.

* Cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong Prô-mê-tê và loài người ngắn gọn, cụ thể, tập trung vào việc nêu lên quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó, làm nổi bật hình ảnh vĩ đại và công lao to lớn của hai vị thần.

Câu 3 trang 17 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

- Nội dung bao quát của truyện Prô-mê-tê và loài người:

Truyện giúp người đọc hình dung sự hình thành con người và thế giới muôn loài. Từ đó, ca ngợi công lao to lớn của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã cho mỗi loại có những đặc ân, “vũ khí” riêng và giúp cuộc sống trở nên tươi sáng và phong phú hơn.

- Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện:

Mỗi loài (con vật, con người) đều cần có những đặc ân riêng, “vũ khí” riêng, sức mạnh riêng để có thể phòng thân, hộ mệnh, tự lập, tự bảo vệ được cuộc sống của chính mình.

Câu 4 trang 17 SGK Ngữ Văn 19 Tập 1

Trả lời:

     Qua Prô-mê-tê và loài người ta thấy cách nhận thức và lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa chủ yếu dựa vào sự tưởng tượng của người xưa, xuất phát từ tình thương và mong muốn có một cuộc sống phong phú hơn, văn minh hơn, tươi sáng hơn của các vị thần.

Câu 5 trang 17 SGK Ngữ Văn Tập 1

Trả lời:

Những dấu hiệu nhận ra Prô-mê-tê và loài người là một truyện thần thoại:

- Không gian: “thế gian” à không xác định nơi chốn cụ thể.

- Thời gian: “thuở ấy” à thời gia cổ sơ, không xác định và mang tính vĩnh hằng.

- Cốt truyện: tập trung nói về quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê.

- Nhân vật: là hai vị thần có sức mạnh phi thường để thực hiện công việc sáng tạo thế giới và sáng tạo văn hóa.

+) Thần Prô-mê-tê sử dụng sức mạnh phi thường của mình để tái tạo hình dạng con người, tạo ra lửa, giúp con người đứng thẳng.

+) Thần Ê-pi-mê-tê sử dụng sức mạnh phi thường của mình để ban những đặc ân, “vũ khí” cho từng loài vật.

Câu 6 trang 17 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1

Trả lời:

* Sự tương đồng:

- Cả hai truyện đều thuộc thể loại truyện thần thoại.

- Cả hai truyện đều lí giải bằng trực quan và bằng tưởng tượng.

- Đều có những yếu tố tưởng tượng, hư cấu.

- Đều nói về sự tạo lập thế giới.

* Sự khác biệt:

Thần Trụ trời

 Prô-mê-tê và loài người.

- Thần thoại Việt Nam.

- Quá trình tạo lập trời và đất.

- Thần thoại Hy Lạp.

- Quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài.

Tóm tắt văn bản

     Thuở ấy thế gian chỉ mới có các vị thần, mặt đất mênh mông nhưng khá vắng vẻ. Vì vậy, hai anh em Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã xin phép U-ra-nôx và Gai-a tạo cho thế gian đông vui hơn. Nói rồi, cậu em Ê-pi-mê-tê lập tức lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho mỗi loài một đặc ân của thần và “vũ khí” riêng để chúng có thể tự phòng thân. Con thì được ban chạy nhanh như gió, con thì có đôi mắt sáng nhìn thấu đêm đen, ... Khi công việc xong xuôi, Ê-pi-mê-tê gọi Prô-mê-tê đến xem xét thì mọi việc rất tốt nhưng thiếu một con cũng cần “vũ khí” – con người. Bằng trí thông minh của mình cùng nỗi lo lắng dành cho con người, Prô-mê-tê đã dựa theo thân hình trang nhã của các vị thần để tái tạo lại cho họ một thân hình thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, làm việc bằng đôi tay. Không chỉ vậy, Prô-mê-tê còn lên tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa châm vào ngọn đuốc của mình rồi trao cho con người. Nhờ ngọn lửa đó, cuộc sống của con người bừng sáng hơn, thoát khỏi cảnh tối tăm, lạnh giá, đói khát, cuộc sống cũng trở nên văn minh và hạnh phúc hơn.

TRƯỚC KHI ĐỌC

Câu hỏi: Bạn đã từng đọc hay nghe kể về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê và loài người chưa? Hãy chia sẻ với lớp những điều bạn biết. Nếu chưa biết, hãy thử đoán nội dung câu chuyện này sẽ đề cập đến điều gì?

Trả lời:

Tôi đã từng đọc nhiều sách về thần thoại Hy Lạp, trong đó có câu chuyện Prô-mê-tê và loài người. Prô-mê-tê là một vị thần khổng lồ với lòng nhân từ đối với con người. Ông nổi tiếng vì trí thông minh và là người đã tạo ra con người. Do ăn cắp lửa từ xe của thần Apollo để trao cho nhân loại, Prô-mê-tê đã bị thần Zeus trừng phạt, bị xích vào đá và bị một con đại bàng ăn gan. Ông chỉ được cứu thoát khi Heracles xuất hiện và giải cứu ông.

ĐỌC VĂN BẢN

Câu 1: Theo bạn, thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người 'vũ khí' gì?

Trả lời:

Prô-mê-tê sẽ ban cho con người một thứ giúp họ sinh tồn và phát triển.

Câu 2: Qua những hành động của thần Prô-mê-tê, bạn hình dung nhân vật này như thế nào?

Trả lời:

Prô-mê-tê là một vị thần thông minh và đầy lòng nhân ái đối với con người.

Câu 3: Đây là lời của ai? Lời này có ý nghĩa gì?

Trả lời:

Đây có thể là lời của tác giả để ca ngợi công lao của thần Prô-mê-tê.

B. Bài tập và hướng dẫn giải

SAU KHI ĐỌC

Câu 1: Bạn hình dung thế nào về một vị thần? Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong 'Prô-mê-tê và loài người' có làm thay đổi hình dung của bạn không? Vì sao?

Trả lời:

Trước đây, tôi nghĩ các vị thần đều vô cùng quyền năng và lạnh lùng. Nhưng sau khi đọc 'Prô-mê-tê và loài người', tôi nhận ra thần linh cũng có thể có những điểm yếu như Ê-pi-mê-tê hoặc có lòng tốt như Prô-mê-tê.

Câu 2: Tóm tắt quá trình tạo ra con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong 'Prô-mê-tê và loài người'.

Trả lời:

Thấy thế giới chỉ có các vị thần mà không có sự sống phong phú, hai thần Ê-pi-mê-tê và Prô-mê-tê quyết định tạo thêm loài vật cho thế gian. Ê-pi-mê-tê đảm nhận việc chế tạo, còn Prô-mê-tê kiểm tra và điều chỉnh. Sau khi tạo ra các loài vật với vũ khí phòng vệ, Ê-pi-mê-tê quên không ban cho con người đặc ân nào. Prô-mê-tê sau đó đã tạo hình con người giống như các vị thần: đi bằng hai chân và có đôi tay để làm việc. Ông cũng lấy lửa từ thần mặt trời và trao cho con người, giúp họ thoát khỏi bóng tối và lạnh giá. Cốt truyện xây dựng khá hấp dẫn với sự kết hợp giữa yếu tố thần thoại và hiện thực. Nhân vật Prô-mê-tê thể hiện lòng tốt và sự thông minh, trong khi Ê-pi-mê-tê dù chỉ là nhân vật phụ nhưng cũng được miêu tả rõ ràng.

Câu 3: Nêu nội dung chính của câu chuyện 'Prô-mê-tê và loài người' và thông điệp người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện này?

Trả lời:

'Prô-mê-tê và loài người' kể về nguồn gốc và quá trình tạo ra con người và thế giới muôn loài, qua hình ảnh thần Prô-mê-tê giúp đỡ loài người. Thông điệp của câu chuyện là về nguồn gốc của vạn vật và nhân loại, cùng sự tôn kính đối với thần Prô-mê-tê.

Câu 4: Truyện 'Prô-mê-tê và loài người' giúp bạn hiểu gì về nhận thức và cách giải thích nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa?

Trả lời:

Truyện phản ánh tín ngưỡng của người Hy Lạp cổ đại, nơi các vị thần được coi là người sáng tạo ra thế giới và loài người, và người xưa tôn thờ các thần linh này.

Câu 5: Những dấu hiệu nào giúp bạn nhận ra 'Prô-mê-tê và loài người' là một câu chuyện thần thoại?

Trả lời:

- Nhân vật có sức mạnh phi thường: các vị thần Prô-mê-tê, Ê-pi-mê-tê, U-ra-nôx, Gai-a, và thần mặt trời Hê-li-Ôx.

- Yếu tố kỳ ảo như việc tạo ra các loài vật, con người và việc Prô-mê-tê lấy lửa từ xe của thần mặt trời.

- Phong cách kể chuyện mang đậm chất thời kỳ xưa.

Câu 6: So sánh sự tương đồng và khác biệt giữa hai truyện 'Thần Trụ trời' và 'Prô-mê-tê và loài người'.

Trả lời:

Điểm tương đồng:

- Cả hai đều là truyện thần thoại.

- Đều kể về nguồn gốc và lịch sử từ góc nhìn thần thoại.

- Nhân vật chính đều là các vị thần.

Điểm khác biệt:

- 'Thần Trụ trời' thuộc thần thoại Việt Nam, trong khi 'Prô-mê-tê và loài người' là thần thoại Hy Lạp.

- 'Thần Trụ trời' kể về nguồn gốc trời đất, còn 'Prô-mê-tê và loài người' kể về nguồn gốc con người và muôn loài.

Prô-mê-tê Và Loài Người​

Thuở ấy thế gian chỉ mới có các vị thần. Mặt đất mênh mông dẫu đã có khá nhiều vị thần cai quản song vẫn còn hết sức vắng vẻ. Không muốn để tình cảnh buồn tẻ đó kéo dài, bữa kia hai anh em Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê (Épiméthée, tiếng Hy Lạp: Người lơ đễnh, đãng trí, đần độn) được các Thần tạo ra cho thế gian thêm nhiều nhiều cái gì đó để cho cuộc sống đông vui.

Cậu em, Ê-pi-mê-tê mừng quá, tranh ngay lấy đất và nước nhào nặn ra, trước hết, là các loài vật và ban cho mỗi con vật một đặc ân của thần, một "vũ khí" để có thể phòng thân, hộ mệnh, bảo vệ được cuộc sống của giống loài mình. Con thì được ban cho ân huệ chạy nhanh như gió. Con thì có đôi mắt sáng xanh nhìn thấu cả đêm đen. Con thì có thân hình khổng lồ mạnh khỏe hết chỗ nói. Có con thân hình bé nhỏ nhưng lại có nọc độc gớm ghê. Con thì xuống nước không chìm, con thì trèo leo thoăn thoắt.. Tóm lại mỗi con vật, mỗi giống loài đều có "vũ khí" cần thiết để sống được ở thế gian.

Công việc làm xong xuôi, Ê-pi-mê-tê gọi anh là Prômêtê đến để xem xét lại. Mọi việc đều tốt, nhưng xem kỹ ra thì tai hại thay, còn sót lại một con, một con mà chàng Ê-pi-mê-tê đần độn lại quên mất chẳng ban cho một đặc ân, một thứ "vũ khí" gì. Đó là con người! Một con người, nhưng hoàn toàn trần trụi. Làm thế nào bây giờ? Làm thế nào để con người sống được ở thế gian khi các "nguyên liệu" đặc ân đã sử dụng phân phối hết rồi? Con người sẽ sống thế nào trước các con vật: Hổ, báo, voi, sói.. là những con vật đã được sáng tạo hoàn hảo? Và rồi còn phải đương đầu với nắng, mưa, bão tố.. biết bao biến thiên, tai họa khôn lường?

Prô-mê-tê đã nghĩ như thế. Và vị thần có bộ óc thông minh, quyết sửa chữa bằng được cái thiếu sót của chú em lơ đễnh, đần độn. Prômêtê đã làm cho con người mạnh hơn hẳn con vật để nó có thể sống được trong thế gian này. Prô-mê-tê liền băng ngay lên bầu trời cao xa tít tắp, lấy cắp lửa của thần Zeus (Mặt Trời) châm vào ngọn đuốc của mình đem xuống trao cho loài người. Và thế là từ đó, thế gian, mặt đất lúc nào cũng rực cháy ngọn lửa của Prô-mê-tê ban cho. Con người thoát khỏi cảnh sống tăm tối, giá lạnh, đói khát. Ngọn lửa trở thành người bạn thân thiết, người bảo vệ chắc chắn nhất, một vũ khí mạnh nhất của loài người. Ngọn lửa của con người hơn hẳn bộ lông dày, hàm răng sắc, cặp móng nhọn, thân hình đồ sộ, khỏe mạnh, tài bay cao, nhìn xa, chạy nhanh như bất cứ con vật nào.

Từ đó, con người biết tạo ra khí cụ để thay thế cho khả năng thiên nhiên độc nhất. Và với ngọn lửa của Prô-mê-tê, con người, thế hệ này qua thế hệ khác, tạo dựng cuộc sống của mình ngày càng văn minh hạnh phúc hơn.

Và từ đó dẫu mong manh và bấy yếu
Giống loài người đã có ngọn lửa của Prô-mê-tê
Ngọn lửa thiêng dạy cho họ biết bao nghề.
* Prô-mê-tê: Prométhéo, tiếng Hy Lạp: Người tiên đoán.

Tri thức văn học
- Xuất xứ: Văn được được trích trong Thần thoại Hy Lạp, tập 1, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1990, trang 79-81, Nguyễn Văn Khỏa
- Thể loại Truyện thần thoại
- Đặc điểm truyện thần thoại:
+Là truyện kể hoang đường, kì ảo
+Kể về thế giới tâm linh, nguồn gốc vũ trụ, cuộc trinh phục thiên nhiên, sáng tạo văn hóa, quan niệm về nhân sinh của người xưa
+Có vai trò quan trọng trong việc lưu giữ di sản văn hóa nguyên thủy của cộng đồng

- Tóm tắt:
Thuở ấy trên thế gian chỉ mới có các vị thần, mặt đất mênh mông nhưng khá vắng vẻ. Vì vậy, hai anh em thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã xin phép U-ra-nôx và Gai-a tạo cho thế gian đông vui hơn. Rồi người em Ê-pi-mê-tê lập tức lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho mỗi loài một đặc ân của thần và "vũ khí" riêng để chúng có thể tự phòng thân. Con thì được ban chạy nhanh như gió, con thì có đôi mắt sáng nhìn thấu đêm đen.. Khi công việc xong xuôi, Ê-pi-mê-tê gọi anh trai – thần Prô-mê-tê đến xem xét thì thấy một con còn thiếu "vũ khí" – con người. Bằng trí thông minh của mình cùng nỗi lo lắng dành cho con người, thần Prô-mê-tê đã dựa theo thân hình trang nhã của các vị thần để tái tạo lại cho họ một thân hình thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, làm việc bằng đôi tay. Không chỉ vậy, thần Prô-mê-tê còn lên tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa châm vào ngọn đuốc của mình rồi trao cho con người. Nhờ có ngọn lửa đó, cuộc sống của con người đã bừng sáng hơn, thoát khỏi cảnh tối tăm, lạnh giá, đói khát. Cuộc sống con người từ đó cũng trở nên văn minh và hạnh phúc hơn.

- Giá trị nội dung: Văn bản nói về về nguồn gốc và quá trình con người được tạo ra, sinh tồn dưới hình ảnh thần Prô-mê-tê tự tay dựng nên, giúp đỡ loài người. Qua đó thể hiện thái độ tôn vinh công lao của Prô-mê-tê, và ca ngợi ý nghĩa của ngọn lửa trong cuộc sống của con người.

- Ý nghĩ, thông điệp của truyện: Mỗi loài (con vật, con người) đều cần có những đặc ân riêng, "vũ khí" riêng, sức mạnh riêng để có thể phòng thân, hộ mệnh, tự lập, tự bảo vệ được cuộc sống của chính mình.

- Giá trị nghệ thuật:
+văn bản mang những đặc trưng của thể loại thần thoại như không gian mang định tính, không cụ thể, thời gian cổ sơ
+Nhân vật mang tính điển hình, mang sức mạnh phi thường

Hướng Dẫn Soạn Bài Prô-mê-tê Và Loài Người - Ngữ văn lớp 10 Tập 1, Chân Trời Sáng Tạo
Trước Khi Đọc
Câu hỏi (trang 15) :
Bạn đã từng đọc hay nghe kể về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê và loài người chưa? Hãy chia sẻ với các bạn cùng lớp những điều bạn đã biết. Nếu chưa biết, bạn hãy thử đoán truyện Prô-mê-tê và loài người sẽ nói về vấn đề gì?
Trả lời:
- Em đã từng đọc nhiều sách kể về thần thoại Hy Lạp, trong đó có câu chuyện về Prô-mê-tê và loài người.
- Em hiểu rằng Thần thoại Hy Lạp là những câu chuyện thần thoại và truyền thuyết của người Hy Lạp cổ đại kể về các vị thần, các anh hùng, nguồn gốc thế giới, và nguồn gốc cũng như ý nghĩa của các tín ngưỡng, các nghi lễ tôn giáo của họ.
- Prô-mê-tê là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp. Ông là một vị thần khổng lồ nổi tiếng với trí thông minh và rất tốt bụng, đã tạo ra con người có thân hình thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, làm việc bằng đôi tay.
- Không chỉ vậy, thần Prô-mê-tê còn lên tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa châm vào ngọn đuốc của mình rồi trao cho con người giúp cho con người có cuộc sống văn min h và hạnh phúc hơn.
- Bởi vì ăn cắp ngọn lửa từ xe ngựa của vị thần Apollo để trao cho con người mà thần Prô-mê-tê đã bị thần Zeus trừng phạt xích ông vào một tảng đá và cho một con đại bàng đến ăn gan của thần Prô-mê-tê. Cho đến khi Heracles xuất hiện, ông đã được anh cứu thoát

Đọc văn bản
Câu 1. Dự đoán: Theo bạn, thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người "vũ khí" gì?
Trả lời:
(Các em chọn, trả lời 1 trong các phương án bên dưới nhé)
Em dự đoán:
- Vì thần Prô-mê-tê rất yêu thương co người nên em tưởng tượng thần sẽ ban cho con người một vũ khí tự vệ linh thiêng giúp con người có cuộc sống yên ổn trên Thế gian.
- Từ cho tiết: Đúng là một con người trần trụi hoàn toàn đứng trước mặt Prô-mê-tê, em đoán thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người bộ quần áo đặc biệt để bảo vệ cơ thể con người và giúp con người có cuộc sống văn minh hơn

Câu 2. Tưởng tượng: Qua những việc thần Prô-mê-tê đã làm, bạn hình dung thế nào về nhân vật này?
Trả lời:
- Những việc mà thần Prô-mê-tê đã làm bao gồm:
+) Tái tạo cho con người một thân hình đẹp đẽ thanh tao hơn hẳn các con vật.
+) Làm cho con người có dáng đứng thẳng, đi bằng hai chân, giúp đôi tay thảnh thơi để làm việc khác.
+) Lấy lửa của thần Mặt Trời châm vào ngọn đuốc đem xuống trao cho loài người.
=>Nhận xét: Qua đó cho thấy thần Prô-mê-tê là vị thần rất tài giỏi, thông minh, tốt bụng và luôn yêu thương, quan tâm và lo nghĩ cho loài người

Câu 3. Suy luận:
Đây là lời của ai? Lời này có ý nghĩa gì?
"Và từ đó dẫu mong manh và bấy yếu
Giống loài người đã có ngọn lửa của Prô-mê-tê
Ngọn lửa thiêng dạy cho họ biết bao nghề."
Trả lời:
- Đây có thể là lời của tác giả - con người, nói về công lao của thần Prô-mê-tê khi đã ban cho họ ngọn lửa.
- Ý nghĩa: Lời nói này như một lời cảm ơn, sự kính trọng, ngợi ca, tôn vinh công lao của thần Prô-mê-tê và chỉ ra sức mạnh của ngọn lửa - giúp cuộc sống con người văn minh và hạnh phúc hơn.

Sau khi đọc
Câu 1 (trang 17) :
Bạn đã từng hình dung thế nào về một vị thần? Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong "Prô-mê-tê và loài người" có làm cho hình dung đó của bạn thay đổi không? Vì sao?
Trả lời:
- Em hình dung:
+ thần là những người có sức mạnh lạ thường, có những quyền năm, và tài phép phi thường.
+) Thần có tấm lòng nhân ái, vị tha, luôn đem sức mạnh của mình để giúp đỡ chúng sinh.
+) Thần chỉ xuất hiện ở khoảng thời gian không rõ ràng, khi loài người cần gặp khó khăn, thiệt thòi, thiếu thốn cần sự giúp đỡ.
- Sau khi đọc truyện Prô-mê-tê và loài người, hai nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong Prô-mê-tê và loài người làm cho hình dung lúc ban đầu của em có hình dung giữ nguyên, có hình dung thay đổi. Bởi:
+Hai vị thần cũng xuất hiện trong khoảng thời gian không rõ ràng ( "thuở ấy").
Cũng có sức mạnh và khả năng kì lạ, giúp cuộc sống muôn loài tốt hơn: Thần Ê-pi-mê-tê có khả năng tạo ra "vũ khí" để giúp cho các con vật có những sức mạnh riêng của mình (con thì được ban cho sức chạy nhanh, con được ban cho đôi mắt sáng, con có sức khỏe). Còn thần Prô-mê-tê ban cho người lửa
+Nhưng, cũng qua nhân vật thần Ê-pi-mê-tê, em mới biết được thần linh cũng có thể bị lơ đễnh, đãng trí, đần độn và cũng mắc thiếu sót

Câu 2 (trang 17)
Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong "Prô-mê-tê và loài người".
Trả lời:
- Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần:
+Thế gian chỉ có mỗi các vị thần nên hết sức vắng vẻ bởi chỉ có mỗi thần. Nên hai anh em thần Ê-pi-mê-tê và Prô-mê-tê đã quyết định sẽ tạo thêm những thứ khác cho nhân gian. Thần Ê-pi-mê-tê xung phong việc chế tạo còn Prô-mê-tê sẽ kiểm tra và sửa chữa lại.
+Thần Ê-pi-mê-tê lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho chúng một đặc ân của thần, một "vũ khí" để phòng thân, hộ mệnh, bảo vệ được cuộc sống của giống loài mình.
+ Thần Prô-mê-tê kiểm tra, xem xét lại và tái tạo lại thân hình cho con người có dáng đứng thẳng, đi bằng hai chân ; để đôi tay làm những việc khác. Trao cho con người ngọn lửa của thần Mặt Trời, để làm vũ khí cho họ, giúp cuộc sống con người văn minh và hạnh phúc hơn.
- Nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật:
+Cách xây dựng cốt truyện trong văn bản ngắn gọn, cụ thể, hay và hấp dẫn (tập trung vào việc nêu lên quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó, làm nổi bật hình ảnh vĩ đại và công lao to lớn của hai vị thần với muôn loài và vai trò của lửa trong đời sống con người)
+ Kết hợp sử dụng yếu tố kỳ ảo với hiện thực (thần linh, con người có dáng đứng thẳng, đi hai chân, đôi tay linh hoạt và khéo léo, con vật).
+Xây dựng tuyến nhân vật thú vị, gần gũi. (thần Prô-mê-tê tốt bụng, thông minh, sáng tạo, giàu lòng nhân hậu; thần cũng có tính lơ đãng)

Câu 3 (trang 17) : Nêu nội dung bao quát của truyện "Prô-mê-tê và loài người". Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện này là gì?
Trả lời:
- Khái quát nội dung: Truyện giúp người đọc hình dung sự hình thành con người và thế giới muôn loài và vai trò của ngọn lửa trong cuộc sống con người. Từ đó, ca ngợi công lao to lớn của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê.
- Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua truyện:
+ Mỗi loài (loài vật, con người) đều cần có những đặc ân riêng, có "vũ khí" riêng, có sức mạnh riêng để có thể phòng thân, tự vệ, tự lập, giúp cho cuộc sống của đồng loại mình.
+ sự tôn kính đến thần Prô-mê-tê
+Thể hiện trí tưởng tượng và sáng tạo trong cách lí giải về sự xuất hiện của loài người.
+Đề cao vai trò của ngọn lửa trong lao động và cuộc sống của loài người

Câu 4 (trang 17) :
Truyện "Prô-mê-tê và loài người" giúp bạn hiểu thêm gì về nhận thức và cách lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa?
Trả lời:
Qua truyện Prô-mê-tê và loài người, em ta thấy:
- Cách nhận thức và lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa chủ yếu dựa vào sự tưởng tượng của người xưa. Các vị thần luôn được coi là những người đã khai sinh ra thế giới, vạn vật và giúp cho cuộc sống loài người ngày càng tốt hơn nên người Hy Lạp xưa luôn tôn thờ, và kính ngưỡng điều này.
- Nhận thức và cách lí giải về nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa luôn xoay quanh tín ngưỡng, tôn giáo và gắn liền với hình ảnh các vị thần linh thiêng, tài năng, phi thường.

Câu 5 (trang 17) :
Những dấu hiệu nào giúp bạn nhận ra "Prô-mê-tê và loài người" là một truyện thần thoại?
Trả lời:
Có 5 dấu hiệu giúp chúng ta nhận ra Prô-mê-tê và loài người là một truyện thần thoại:
- Về không gian: Sử dụng từ "thế gian", cho thấy không xác định được nơi chốn cụ thể, mang đậm tính cổ xưa.
- Về thời gian: : Sử dụng từ "thuở ấy", cho thấy đây là thời gian cổ xưa, không xác định được cụ thể.
- Về cốt truyện: Tập trung nói công lao tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê.
- Sử dụng yếu tố kỳ ảo: Nhào nặn con vật, con người, Prô-mê-tê lấy lửa ở bánh xe của thần mặt trời và trao cho con người.
- Nhân vật: Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê là hai vị thần có khả năng, sức mạnh phi thường; thực hiện công việc phi thường: Sáng tạo thế giới loài vật và sáng tạo ra con người.

Câu 6 (trang 17) :
Chỉ ra sự tương đồng và khác biệt giữa hai truyện Thần Trụ trời và Prô-mê-tê và loài người.
Trả lời:
* Có 7 Điểm tương đồng:
- Cả hai truyện đều thuộc thể loại truyện thần thoại.
- Cùng nói về nguồn gốc, lịch sử của con người và vạn vật trên thế gian qua góc nhìn thần thoại với sự xuất hiện của yếu tố kì ảo
- Cả hai truyện đều lí giải bằng trực quan và bằng tưởng tượng.
- Đều có những yếu tố tưởng tượng, hư cấu.
- Đều nói về sự tạo lập thế giới.
- Nhân vật chính đều là các vị thần
- Đều ca ngợi công lao các vị thần
*Điểm khác biệt:
- Truyện Thần Trụ trời là thần thoại Việt Nam. Còn truyện Prô-mê-tê và loài người là thần thoại nước ngoài – thần thoại Hy Lạp.
- Truyện Thần Trụ trời nói về nguồn gốc hình thành của trời đất và sự vật tự nhiên với công lao của thần Trụ Trời. Truyện Prô-mê-tê và loài người nói về nguồn gốc muôn loài và con người với c ông lao của hai anh em vị thần Prô-mê-tê.

Tóm tắt

Thuở ấy thế gian chỉ mới có các vị thần, mặt đất mênh mông nhưng khá vắng vẻ. Vì vậy, hai anh em Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã xin phép U-ra-nôx và Gai-a tạo cho thế gian đông vui hơn. Nói rồi, cậu em Ê-pi-mê-tê lập tức lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho mỗi loài một đặc ân của thần và “vũ khí” riêng để chúng có thể tự phòng thân. Con thì được ban chạy nhanh như gió, con thì có đôi mắt sáng nhìn thấu đêm đen, ... Khi công việc xong xuôi, Ê-pi-mê-tê gọi Prô-mê-tê đến xem xét thì mọi việc rất tốt nhưng thiếu một con cũng cần “vũ khí” – con người. Bằng trí thông minh của mình cùng nỗi lo lắng dành cho con người, Prô-mê-tê đã dựa theo thân hình trang nhã của các vị thần để tái tạo lại cho họ một thân hình thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, làm việc bằng đôi tay. Không chỉ vậy, Prô-mê-tê còn lên tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa châm vào ngọn đuốc của mình rồi trao cho con người. Nhờ ngọn lửa đó, cuộc sống của con người bừng sáng hơn, thoát khỏi cảnh tối tăm, lạnh giá, đói khát, cuộc sống cũng trở nên văn minh và hạnh phúc hơn.

Trước khi đọc

Câu 1 (trang 15, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Bạn đã từng đọc hay nghe kể về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê và loài người chưa? Hãy chia sẻ với các bạn cùng lớp những điều bạn đã biết. Nếu chưa biết, bạn thử đoán truyện Prô-mê-tê và loài người sẽ nói về vấn đề gì?

Phương pháp giải:

- Tìm hiểu câu chuyện Prô-mê-tê và loài người.

- Chia sẻ những hiểu biết về câu chuyện cho các bạn cùng lớp.

Lời giải chi tiết:

     Xin chào thầy/cô và các bạn. Mình có tìm hiểu, từng đọc và nghe kể về thần thoại Hy Lạp. Đây chính là những tập hợp và truyền thuyết của người Hy Lạp cổ đại liên quan đến các vị thần, các anh hùng, bản chất của thế giới, nguồn gốc cũng như ý nghĩa của các tín ngưỡng, nghi lễ tôn giáo của họ. Prô-mê-tê và loài người là một trong những câu chuyện xuất sắc đó. Dưới đây là một số điều mình biết về thần thoại này.

- Prô-mê-tê là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.

- Prô-mê-tê đã ăn trộm lửa của Trời và trao cho loài người à cuộc sống của loài người dần được cải thiện.

- Thần Prô-mê-tê rất thương loài người, luôn luôn tìm cách giúp cho loài người đỡ khổ cực.

Đọc văn bản

Câu 1 (trang 16, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Theo bạn, thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người “vũ khí” gì?

Phương pháp giải:

Đọc phần 1 của văn bản.

Lời giải chi tiết:

- Qua việc đọc phần 1 của văn bản, theo em, thần Prô-mê-tê sẽ ban cho con người “vũ khí” như quần áo (“đúng là một con người trần trụi hoàn toàn đứng trước mặt Prô-mê-tê); “vũ khi” cần thiết để con người có thể sống được ở thế gian (ví dụ: đôi tay, lửa để tạo ra đồ ăn);

Câu 2 (trang 16, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Qua những việc thần Prô-mê-tê đã làm, bạn hình dung thế nào về nhân vật này?

Phương pháp giải:

- Đọc phần 2 của văn bản.

- Liệt kê những việc thần Prô-mê-tê đã làm.

- Rút ra nhận xét về nhân vật thần Prô-mê-tê.

Lời giải chi tiết:

- Những việc thần Prô-mê-tê đã làm bao gồm:

+) Tái tạo cho con người một thân hình đẹp đẽ thanh tao à hơn các con vật.

+) Giúp con người đứng thẳng, đi bằng hai chân, đôi tay thảnh thơi để làm việc khác.

+) Lấy lửa của thần Mặt Trời châm vào ngọn đuốc đem xuống cho loài người.

=> Từ những việc làm trên ta có thể thấy rằng thần Prô-mê-tê luôn chú trọng đến cuộc sống của con người, yêu thương con người bởi tất cả những việc kể trên đều hướng tới con người.

Câu 3 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Đây là lời của ai? Lời này có ý nghĩa gì?

Phương pháp giải:

     Đọc phần 3 của văn bản.

Lời giải chi tiết:

- Đây là lời của con người nói về công lao của thần Prô-mê-tê khi đã ban cho họ ngọn lửa.

- Lời nói này như một lời cảm ơn, sự kính trọng, ca ngợi công ơn của thần Prô-mê-tê và “vũ khí” đặc biệt – ngọn lửa đã giúp cuộc sống con người văn minh và hạnh phúc hơn.

Sau khi đọc

Câu 1 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Bạn từng hình dung thế nào về một vị thần? Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong Prô-mê-tê và loài người có làm cho hình dung đó của bạn thay đổi không? Vì sao?

Phương pháp giải:

- Đọc văn bản.

- So sánh hình dung của bản thân về một vị thần lúc đầu và hai vị thần vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong văn bản.

Lời giải chi tiết:

* Sự hình dung về một vị thần:

+ Một người xuất hiện ở khoảng thời gian không rõ ràng.

+ Thần là những người có sức mạnh lạ thường với những khả năng kì lạ.

+ Thần là những người đem sức mạnh của mình để giúp đỡ chúng sinh.

* Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong Prô-mê-tê và loài người không làm cho hình dung lúc ban đầu của em thay đổi. Bởi:

- Họ xuất hiện trong khoảng thời gian không rõ ràng (“thuở ấy”).

- Họ có sức mạnh và khả năng kì lạ:

+ Thần Ê-pi-mê-tê có khả năng tạo ra “vũ khí” để giúp cho các con vật có những sức mạnh riêng của mình (con thì được ban cho sức chạy nhanh, con được ban cho đôi mắt sáng, con có sức khỏe, ...).

+ Thần Prô-mê-tê ban cho người lửa.

- Họ dùng chính sức mạnh của mình để giúp đỡ chúng sinh.

+ Thần Ê-pi-mê-tê ban cho các con vật những “vũ khí”, đặc ân riêng để sống được ở thế gian.

+ Thần Prô-mê-tê giúp con người có hình hài thanh tao hơn, giúp con người đứng thẳng, đi lại bằng hai chân và tay để làm việc, đặc biệt ban cho “vũ khí” lửa để giúp cuộc sống họ trở nên tươi sáng, tốt đẹp hơn.

Câu 2 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó, nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong Prô-mê-tê và loài người.

Phương pháp giải:

- Đọc văn bản.

- Chú trọng đoạn văn miêu tả quá trình tạo nên con người và thế giới muốn loài của hai vị thần đó.

Lời giải chi tiết:

* Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai nhân vật

- Nguyên nhân: mặt đất còn khá vắng vẻ, tình cảnh buồn tẻ => Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê xin phép U-ra-nôx tạo cho thế gian một cuộc sống đông vui hơn.

- Thần Ê-pi-mê-tê:

+ Lấy đất và nước nhào nặn ra các loài vật và ban cho chúng một đặc ân của thần, một “vũ khí” để phòng thân, hộ mệnh, bảo vệ được cuộc sống của giống loài mình.

- Thần Prô-mê-tê:

+ Sau khi xem xét những điều thần Ê-pi-mê-tê làm thì nhận ra vẫn còn sót một con cần được ban bố đặc ân, “vũ khí” đó là con người.

+ Dựa theo thân hình trang nhã của các vị thần tái tạo lại thân hình cho con người trông thanh tao hơn.

+ Làm cho con người đứng thẳng, đi bằng hai chân để đôi tay làm những việc khác.

+ Băng lên bầu trời xa tít tắp đến tận cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ôx để lấy lửa rồi châm vào ngọn đuốc của mình và trao cho loài người.

* Cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong Prô-mê-tê và loài người ngắn gọn, cụ thể, tập trung vào việc nêu lên quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó, làm nổi bật hình ảnh vĩ đại và công lao to lớn của hai vị thần.

Câu 3 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Nêu nội dung bao quát của truyện Prô-mê-tê và loài người. Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện này là gì?

Phương pháp giải:

- Đọc văn bản.

- Rút ra nội dung và thông điệp.

Lời giải chi tiết:

- Nội dung bao quát của truyện Prô-mê-tê và loài người:

Truyện giúp người đọc hình dung sự hình thành con người và thế giới muôn loài. Từ đó, ca ngợi công lao to lớn của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã cho mỗi loại có những đặc ân, “vũ khí” riêng và giúp cuộc sống trở nên tươi sáng và phong phú hơn.

- Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện:

Mỗi loài (con vật, con người) đều cần có những đặc ân riêng, “vũ khí” riêng, sức mạnh riêng để có thể phòng thân, hộ mệnh, tự lập, tự bảo vệ được cuộc sống của chính mình.

Câu 4 (trang 17, SGK Ngữ Văn 19, tập một)

Đề bài: Truyện Prô-mê-tê và loài người giúp bạn hiểu thêm gì về nhận thức và cách lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa?

Phương pháp giải:

- Đọc văn bản.

- Chú trọng cách lí giải về nguồn gốc con người và thế giới muôn loài.

Lời giải chi tiết:

     Qua Prô-mê-tê và loài người ta thấy cách nhận thức và lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa chủ yếu dựa vào sự tưởng tượng của người xưa, xuất phát từ tình thương và mong muốn có một cuộc sống phong phú hơn, văn minh hơn, tươi sáng hơn của các vị thần.

Câu 5 (trang 17, SGK Ngữ Văn, tập một)

Đề bài: Những dấu hiệu nào giúp bạn nhận ra Prô-mê-tê và loài người là một truyện thần thoại?

Phương pháp giải:

- Đọc văn bản.

- Dựa vào những đặc trưng của truyện thần thoại.

Lời giải chi tiết:

Những dấu hiệu nhận ra Prô-mê-tê và loài người là một truyện thần thoại:

- Không gian: “thế gian” à không xác định nơi chốn cụ thể.

- Thời gian: “thuở ấy” à thời gia cổ sơ, không xác định và mang tính vĩnh hằng.

- Cốt truyện: tập trung nói về quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê.

- Nhân vật: là hai vị thần có sức mạnh phi thường để thực hiện công việc sáng tạo thế giới và sáng tạo văn hóa.

+ Thần Prô-mê-tê sử dụng sức mạnh phi thường của mình để tái tạo hình dạng con người, tạo ra lửa, giúp con người đứng thẳng.

+ Thần Ê-pi-mê-tê sử dụng sức mạnh phi thường của mình để ban những đặc ân, “vũ khí” cho từng loài vật.

Câu 6 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10, tập một)

Đề bài: Chỉ ra sự tương đồng và khác biệt giữa hai truyện Thần Trụ trời và Prô-mê-tê và loài người.

Phương pháp giải:

      Đọc hai văn bản Thần Trụ trời và Prô-mê-tê và loài người.

Lời giải chi tiết:

* Sự tương đồng:

- Cả hai truyện đều thuộc thể loại truyện thần thoại.

- Cả hai truyện đều lí giải bằng trực quan và bằng tưởng tượng.

- Đều có những yếu tố tưởng tượng, hư cấu.

- Đều nói về sự tạo lập thế giới.

* Sự khác biệt:

Thần Trụ trời

Prô-mê-tê và loài người

- Thần thoại Việt Nam.

- Quá trình tạo lập trời và đất.

- Thần thoại Hy Lạp.

- Quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài.

Hướng dẫn soạn bài Prô-mê-tê và loài người

Trước khi bắt đầu

Bạn đã có cơ hội đọc hoặc nghe kể về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê cùng loài người chưa? Hãy chia sẻ với bạn bè trong lớp những gì bạn biết. Nếu chưa, bạn có thể đoán xem câu chuyện Prô-mê-tê và loài người sẽ đề cập đến điều gì?

Gợi ý:

- Học sinh nêu ý kiến cá nhân: Đã đọc/Chưa đọc hay nghe về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê và loài người.

- Dự đoán: Truyện Prô-mê-tê và loài người có thể kể về việc thần Prô-mê-tê đã ban tặng một loại “vũ khí” cho con người.

Đọc văn bản

Câu 1. Theo bạn, thần Prô-mê-tê sẽ trao cho con người “vũ khí” gì?

Dự đoán: Thần Prô-mê-tê có thể ban cho con người những “vũ khí” như quần áo, thực phẩm…

Câu 2. Qua những hành động của thần Prô-mê-tê, bạn hình dung nhân vật này như thế nào?

Thần Prô-mê-tê là một vị thần đầy lòng yêu thương và quan tâm đến đời sống của con người.

Câu 3. Lời này thuộc về ai? Ý nghĩa của lời nói là gì?

• Lời của con người nói về công lao của thần Prô-mê-tê khi ban cho họ ngọn lửa.
• Lời nói này thể hiện sự cảm ơn, kính trọng, và ca ngợi công lao của thần Prô-mê-tê cùng “vũ khí” đặc biệt giúp cuộc sống con người trở nên văn minh hơn.

Sau khi đọc

Câu 1. Bạn tưởng tượng thế nào về một vị thần? Liệu nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong câu chuyện có làm thay đổi hình dung của bạn không? Tại sao?

- Hình dung về một vị thần: có hình dáng kỳ lạ, sức mạnh phi thường.

- Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê không làm thay đổi hình dung của bạn, vì họ cũng sở hữu những đặc điểm đó:

• Thần Ê-pi-mê-tê: Sử dụng đất và nước để tạo ra các loài vật, ban cho mỗi con vật một “vũ khí” riêng để tự vệ và bảo vệ loài của mình (như con chạy nhanh, con có mắt sáng nhìn xuyên đêm…)
• Thần Prô-mê-tê làm cho con người trở nên thanh thoát hơn, ban tặng ngọn lửa cho nhân loại.

Câu 2. Tóm tắt quá trình tạo ra con người và các loài vật của hai vị thần. Nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong câu chuyện Prô-mê-tê và loài người.

* Nguyên nhân: Mặc dù thế giới đã có nhiều vị thần, mặt đất vẫn còn trống vắng. Để cải thiện tình hình, Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê xin U-ra-nôx và Gai-a tạo ra nhiều sự sống hơn để làm cho thế giới thêm phần sinh động.

* Quá trình tạo ra con người và thế giới muôn loài:

- Thần Ê-pi-mê-tê: Sử dụng đất và nước để hình thành các loài vật, ban cho mỗi loài một đặc ân để tự bảo vệ và tồn tại.

- Thần Prô-mê-tê:

• Phát hiện ra rằng còn sót lại một loài cần được ban ân huệ, đó là con người.
• Dựa theo hình dáng của các vị thần, làm cho con người trông trang nhã hơn.
• Làm cho con người đứng thẳng và đi bằng hai chân để tay được tự do làm các công việc khác.
• Đem ngọn lửa từ bầu trời xa xôi và trao cho loài người.

- Nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật: Cốt truyện được xây dựng ngắn gọn và cụ thể, tập trung vào quá trình tạo ra con người và các loài vật.

Câu 3. Tóm tắt nội dung chính của câu chuyện Prô-mê-tê và loài người. Thông điệp mà câu chuyện muốn truyền đạt là gì?

- Nội dung chính: Câu chuyện kể về quá trình hình thành con người và thế giới muôn loài.

- Thông điệp: Mỗi loài vật đều có những “vũ khí” riêng cần được giữ gìn và bảo vệ.

Câu 4. Câu chuyện Prô-mê-tê và loài người giúp bạn hiểu gì thêm về nhận thức và cách giải thích nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp cổ đại?

Câu chuyện cho thấy nhận thức và cách giải thích nguồn gốc con người và thế giới của người Hy Lạp xưa chủ yếu dựa vào trí tưởng tượng và các thế lực siêu nhiên.

Câu 5. Những dấu hiệu nào cho thấy Prô-mê-tê và loài người là một câu chuyện thần thoại?

• Nhân vật chính: Thần Prô-mê-tê, thần Ê-pi-mê-tê
• Thời gian: thuở xa xưa ; Không gian: thế gian - không xác định.
• Cốt truyện: Xoay quanh việc tạo ra con người và muôn loài.

Câu 6. So sánh sự tương đồng và khác biệt giữa hai câu chuyện Thần Trụ trời và Prô-mê-tê và loài người.

- Tương đồng:

• Đều thuộc thể loại thần thoại
• Sử dụng yếu tố tưởng tượng và hư cấu
• Nói về sự tạo lập thế giới.

- Khác biệt:

• Thần Trụ Trời: Thần thoại Việt Nam, Nói về việc tạo lập trời và đất
• Prô-mê-tê và loài người: Thần thoại Hy Lạp, Nói về việc tạo ra con người và các loài.

Trước khi khám phá câu chuyện Prô-mê-tê và loài người

Câu 1 (trang 15, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Bạn đã từng nghe hoặc đọc về thần thoại Hy Lạp và câu chuyện Prô-mê-tê và loài người chưa? Hãy chia sẻ những gì bạn đã biết với các bạn trong lớp. Nếu chưa biết, bạn có thể đoán câu chuyện này có thể đề cập đến vấn đề gì?

Lời giải

- Em chưa từng đọc câu chuyện Prô-mê-tê và loài người.

- Theo em, câu chuyện có thể liên quan đến một vị thần gắn bó với loài người, có thể là một thần mang lại những điều hữu ích cho cuộc sống của chúng ta.

Hiểu bài Prô-mê-tê và loài người

Câu 1 (trang 16, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Theo bạn, thần Prô-mê-tê sẽ ban tặng cho con người “vũ khí” gì?

Lời giải

Em nghĩ rằng thần sẽ ban cho con người vũ khí là quần áo, giúp con người không còn phải sống trong tình trạng trần trụi.

Câu 2 (trang 16, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Dựa trên những hành động của thần Prô-mê-tê, bạn có hình dung gì về nhân vật này?

Lời giải

Thần Prô-mê-tê là một vị thần luôn quan tâm đến đời sống của loài người, luôn mong muốn đem lại những điều tốt đẹp nhất cho chúng ta. Đây là một vị thần đầy lòng nhân ái và yêu thương con người.

Câu 3 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Lời này của ai? Ý nghĩa của lời này là gì?

Lời giải

- Lời của con người.

- Ý nghĩa: Đây là sự tôn vinh, biết ơn và ca ngợi công lao của thần đã mang lại ngọn lửa, làm cho cuộc sống của chúng ta trở nên tốt đẹp hơn.

Sau khi khám phá bài Prô-mê-tê và loài người

Câu 1 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Bạn tưởng tượng thế nào về một vị thần? Nhân vật Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê trong Prô-mê-tê và loài người có làm thay đổi hình dung đó của bạn không? Tại sao?

Lời giải

- Quan niệm của em về thần là một thực thể có sức mạnh phi thường, có khả năng tạo ra những điều mà con người không thể làm được. Thần có cuộc sống lâu dài và mối liên hệ mật thiết với loài người.

- Không. Những hình dung của em về một vị thần đều phù hợp với hình ảnh của thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê. Họ đều có sức mạnh phi thường, đã tạo ra lửa và giúp đỡ con người để cuộc sống của họ trở nên tốt đẹp hơn.

Câu 2 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Tóm tắt quá trình tạo ra con người và các loài vật của hai vị thần này. Sau đó, đánh giá cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong Prô-mê-tê và loài người.

Lời giải

Tóm tắt:

- Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã xin U-ra-nox tạo thêm nhiều sinh vật để làm phong phú thế giới vì nhận thấy mặt đất rộng lớn nhưng còn trống trải.

- Thần Ê-pi-mê-tê: dùng đất và nước để tạo ra các loài vật, ban cho mỗi loài một đặc ân và vũ khí để bảo vệ sự tồn tại của mình.

- Thần Prô-mê-tê: dựa trên hình dáng của các vị thần, tạo ra con người với hình thể thanh tao, đứng thẳng và đi bằng chân để đôi tay được tự do thực hiện các công việc khác. Thần đã lấy lửa từ thần Mặt trời và mang đến cho con người.

Nhận xét: Tóm tắt ngắn gọn, súc tích, tập trung vào việc mô tả quá trình tạo ra con người và các loài vật. Hai vị thần đã hoàn thành tốt công việc của mình và còn mang lửa xuống cho nhân loại, làm sáng tỏ cuộc sống của chúng ta. Đây là những đóng góp vĩ đại.

Câu 3 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Nêu nội dung chính của câu chuyện Prô-mê-tê và loài người. Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm qua câu chuyện này là gì?

Lời giải

- Nội dung chính: Câu chuyện kể về quá trình tạo ra con người và các loài vật bởi hai vị thần Ê-pi-mê-tê và Prô-mê-tê. Qua đó, câu chuyện tôn vinh công lao của hai vị thần đã trang bị cho mỗi loài những vũ khí riêng biệt, giúp cuộc sống của họ trở nên tốt đẹp hơn.

- Thông điệp:

+ Hiểu được quá trình tạo ra con người và các loài vật.

+ Ghi nhớ công ơn của những người đã tạo ra chúng.

+ Vì mỗi thần ban tặng những đặc ân và vũ khí riêng cho từng loài, nên cần biết tự bảo vệ bản thân và cuộc sống của mình.

Câu 4 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Câu chuyện Prô-mê-tê và loài người giúp bạn hiểu thêm điều gì về nhận thức và giải thích nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp cổ đại?

Lời giải

Câu chuyện cho thấy con người dùng trí tưởng tượng để giải thích nguồn gốc của chính mình và của vạn vật. Trong thời kỳ khoa học chưa phát triển, con người có nhu cầu tìm hiểu nhưng chưa có câu trả lời, họ dựa vào trí tưởng tượng của mình để tìm kiếm giải pháp. Trong nhận thức của người Hy Lạp xưa, khi không thể giải thích được sự vật, họ cho rằng đó là do thần tạo ra.

Câu 5 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Những đặc điểm nào giúp bạn nhận diện câu chuyện Prô-mê-tê và loài người là một truyện thần thoại?

Lời giải

Đặc điểm:

- Không gian: không xác định.

- Thời gian: không xác định.

- Nhân vật: thần Ê-pi-mê-tê và thần Prô-mê-tê.

- Cốt truyện: giải thích nguồn gốc của con người và các loài vật.

Câu 6 (trang 17, SGK Ngữ Văn 10 tập 1)

Đề bài: Chỉ ra sự tương đồng và khác biệt giữa hai truyện Thần Trụ trời và Prô-mê-tê và loài người.

Lời giải

- Tương đồng:

+ Đều thuộc thể loại truyện thần thoại.

+ Đều là những câu chuyện hư cấu, không có thực.

+ Đều giải thích hiện tượng tự nhiên.

+ Đều dựa trên trí tưởng tượng phong phú và bay bổng.

- Khác biệt:

- Thần Trụ trời là thần thoại Việt Nam, trong khi Prô-mê-tê và loài người là thần thoại Hy Lạp.

- Thần Trụ trời tập trung vào nguồn gốc của trời đất, còn Prô-mê-tê và loài người tập trung vào nguồn gốc của các loài vật và con người.