1. Khung cảnh “như địa ngục”
Khi đang lái xe để cảnh báo dân về sóng thần, Toshinobu Oikawa phát hiện cơn sóng thần cách đó 3 km. Ngay sau trận động đất, anh và đồng nghiệp chính quyền ở tỉnh Miyagi chạy tới làng mất điện.“Tôi thấy bọt trắng bám đỉnh cơn sóng cao vút”, Oikawa chia sẻ với tác giả Richard Lloyd Parry, tác giả của cuốn sách “Hồn ma trận sóng thần” về thảm họa năm 2011 ở Nhật Bản.Sóng thần sớm tràn qua đê và “chảy xuống mạnh như một cái thác”, Oikawa kể lại. Oikawa và đồng nghiệp chạy bộ tới con dốc lên đồi, chỉ trước cơn sóng dữ vài giây. Nhưng có người bị kẹt trong xe và mất tích. Họ quay đầu xe, gào thét qua loa: “Siêu sóng thần đang đến! Hãy sơ tán lên cao!”.Từ trên đồi, họ chứng kiến cảnh sóng thần nhấn chìm tất cả - một cảnh tượng có thể nói là kinh hoàng. Thậm chí, những cây thông cao 20m cũng bị sóng cuốn đập nát nhà cửa, bao gồm nhà của Yukinori Sato. “Ông ấy chứng kiến nhà mình bị cuốn đi. Cha mẹ, con gái, cháu gái đang ở trong đó. Ông đã hét lên ‘nhà tôi, nhà tôi’”, Oikawa nói.Waichi Nagano nghe được nhưng đã bỏ qua cảnh báo từ loa của Oikawa. Chỉ khi vợ ông nhắc sóng thần đã tràn qua đê cách nhà 600 m, đập nát các tòa nhà trên đường đi, ông mới vội vàng gọi con gái và cháu gái trong nhà.4 người nhảy lên xe và chạy lên đồi thoát nạn và sóng thần tràn tới chỉ cách họ vài giây. Chỉ 1 phút trước thôi, Nagano còn đang dọn nhà nhưng giờ đây, trước mắt ông là nhà cửa, ruộng lúa và làng mạc chìm trong nước, những tài sản của tổ tiên suốt 5 thế hệ. “Đó như là địa ngục, như đang nằm mơ vậy”, Nagano nói.Mỗi người Nhật ở bờ biển phía đông mô tả sóng thần năm 2011 khác nhau: 'như những dòng thác mạnh tràn qua bờ đê, hoặc như cơn lũ quét, tóm lấy chân, quật ngã nạn nhân', tác giả Parry viết trong cuốn sách của mình.Nó không giống chút nào so với con sóng màu xanh nước biển trong bức họa in khung gỗ kinh điển của họa sĩ Hokusai. Nó vô cùng đáng sợ, như “cả đại dương đứng bật dậy, vừa gào thét vừa lao về phía bạn”, tác giả Parry viết.Ghê rợn hơn cả là âm thanh sóng thần tạo ra khi “gặm nát cả thế giới của con người, tiếng cọ xát, gãy vụn của gỗ, bê tông, gạch và kim loại.”


2. Rủi ro động đất thường trực
Sau sự kiện năm 2011, một nghiên cứu của chính phủ Nhật Bản ước tính một thảm họa kép, bao gồm động đất ở đáy biển phía nam Nhật Bản gây ra sóng thần, sẽ cướp đi sinh mạng của 323.000 người dọc theo bờ biển và khiến 623.000 người bị thương. Theo nghiên cứu này, biện pháp phòng chống như xây dựng kiên cố, tường chắn sóng và diễn tập sơ tán thường xuyên đã được tính đến. Do đó, trận động đất giả tưởng đó sẽ gây tử vong nhiều hơn cả 4 quả bom nguyên tử. Thảm họa năm 2011 được gây ra bởi trận động đất, tuy nhiên, 99% số người thiệt mạng gần 16.000 người là do tác động của sóng thần. Ở Sendai, một thành phố lớn gần tâm chấn, hậu quả từ trận động đất khá nhẹ. Các tòa nhà hiện đại không bị hư hại nhiều.

3. Cuộc chiến với sóng thần
Teruo Konno trải qua một trận chiến với sóng thần đầy kinh hoàng. Anh bị cuốn trôi, nhưng may mắn sống sót. Khi sóng thần đổ bộ, Konno làm việc tại trụ sở chính quyền tỉnh Miyagi. Trong nháy mắt, mọi thứ trở nên hỗn loạn khi nước cuốn trôi mọi thứ. Konno miêu tả cảm giác như bị 'trong chiếc máy giặt,' với nước lạnh làm anh tê liệt. Anh bị ném xuống và chạm vào nền xi măng của sân đỗ xe, giờ là đáy biển. 'Trong đầu, tôi nhìn thấy khuôn mặt gia đình và bạn bè', Konno chia sẻ. 'Tôi cảm thấy có lỗi, nuối tiếc vô cùng'. Anh bị cuốn về phía biển, nhưng may mắn anh bám vào mảng tường gỗ của một căn nhà, cứu mạng anh từ sự tuyệt chủng. Cuộc chiến không ngừng khi các cơn sóng tiếp theo kéo anh về phía sông. Konno chỉ tỉnh dậy bên cạnh một nóc nhà và đã leo lên. Cứ như một phép màu, nóc nhà của anh dạt về phía nhà của bà Mitsuko Suzuki, người cùng sống sót. Bà Suzuki kêu gọi anh bám chặc và cứu sống anh. Teruo Konno đã trải qua những giây phút kinh hoàng, suýt mất mạng dưới nước, nhưng cuối cùng anh sống sót nhờ sự may mắn và lòng nhân ái của người bạn.


4. Hành trình tìm kiếm hy sinh
Bi kịch tại trường tiểu học Okawa, tỉnh Miyagi, trở thành biểu tượng của một thảm họa. 74 học sinh và 10 giáo viên không kịp sơ tán và bị sóng thần cuốn trôi. Những ngày sau đó, nơi này chứng kiến cảnh tượng đau lòng khi những người cha mẹ đào bới tìm kiếm con cái. Hitomi Konno đến trường 2 ngày sau thảm họa, thấy trường nằm giữa đống đổ nát, và cô bắt đầu hành trình tìm kiếm đau lòng để tìm con trai Daisuke. Trải qua những ngày khó khăn, cô bày tỏ lòng xót xa khi thấy khuôn mặt quen thuộc trong số hàng nghìn đồ vật đổ nát. Miho Suzuki, mất cả 2 con và bố mẹ chồng, gặp khó khăn mỗi ngày trong việc tìm kiếm con gái Hana. Cô để lại những lá thư trên ban thờ, trang trí bằng những hình manga mà Hana thích vẽ khi còn sống. Việc tìm kiếm thi thể là công việc nguy hiểm, nhưng những người mẹ vẫn kiên trì, làm mọi cách để đưa những linh hồn về nơi an nghỉ cuối cùng.

5. Ý thức tự giác của cộng đồng
Chưa đầy vài giờ sau cơn thảm họa, hàng trăm nghìn người Nhật phải sơ tán đến các nơi an toàn như trường học, đền chùa, hay nhà thể dục. Mặc dù nhiều người mất nhà, sự tự giác và kỷ luật của cộng đồng Nhật đã giữ được trật tự. Mỗi người nhận được không gian riêng, thức ăn được tổ chức và phân phối một cách ngăn nắp. Người ta tự xếp hàng để nhận thức ăn và chăm sóc cho người già hay bị thương. Tinh thần trách nhiệm của các công chức Nhật được thể hiện rõ qua việc họ tiếp tục công việc giữa thảm họa, mặc dù họ có thể đã mất gia đình và nhà cửa. Teruo Konno, mặc dù bị thương, vẫn hoàn thành nhiệm vụ nhận dạng thi thể và cứu trợ người sống sót.

7. 2.500 người vẫn mất tích
Ryosuke Abe sau cùng đã tìm thấy thi thể 2 cháu gái và con rể của mình. Ông rơi lệ khi nhìn thấy hình dạng biến dạng của cháu gái. Tragedy còn đau lòng hơn khi Hitomi tìm thấy con trai Daisuke một tuần sau thảm họa. Vợ chồng cô đã mất con trai và 2 con gái, cùng ông bà của chúng. Tìm quan tài trở nên khó khăn vì đài hỏa táng quá tải, nhưng họ vẫn dành hàng giờ mỗi ngày lái xe tìm đá khô để bảo quản 5 thi thể gia đình. Miho, mặc dù đau lòng vì cuộc tìm kiếm không kết thúc, nhưng vẫn chăm chỉ tìm kiếm con gái Hana. Cộng đồng sống trong những ngôi nhà tạm bằng kim loại, không ai biết về họ, và họ không ai hỏi về Hana - một trong số 2.500 người Nhật vẫn mất tích sau thảm họa.

