1. Tác động của tuổi tác
Ung thư đại tràng có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi, nhưng rủi ro mắc bệnh tăng lên đáng kể ở những người trên 50 tuổi. Sự lão hóa của cơ thể cùng sức đề kháng giảm đi làm tăng cơ hội cho vi khuẩn gây bệnh tấn công.
Tại Việt Nam, tỷ lệ nam giới mắc ung thư đại tràng cao hơn nữ giới, với trung bình 13 người mắc bệnh trên mỗi 100.000 người. Lo ngại hiện nay là bệnh ngày càng trẻ hóa, với tỷ lệ mắc bệnh tăng 1% ở độ tuổi 20-35 và 0,5% ở độ tuổi 35-49.


2. Chế độ dinh dưỡng
Đại tràng hoặc ruột già, là phần cuối cùng trong hệ thống tiêu hóa của cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ nước từ thức ăn và loại bỏ chất thải. Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển ung thư đại tràng. Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm giàu chất đạm (như thịt đỏ), ăn các loại thực phẩm được chế biến bằng cách nướng, rán hoặc nướng chín trong khói, ăn thức ăn chứa nhiều cholesterol mà thiếu chất xơ và rau củ quả... sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho chất chuyển hóa từ thực phẩm vào phân gây độc hại cho niêm mạc ruột, có thể dẫn đến bệnh ung thư.
Người tiêu thụ nhiều chất béo còn có khả năng phát triển béo phì, một yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng.


3. Lịch sử poly đại tràng
Polyp đại tràng là một khối nhỏ của tế bào hình thành trên niêm mạc đại tràng (ruột già). Đa phần các polyp đại tràng là vô hại, nhưng qua thời gian, một số polyp đại tràng có thể phát triển thành ung thư đại tràng, gây tử vong khi được phát hiện ở giai đoạn muộn. Có thể xuất hiện 1 hoặc nhiều polyp ở đại tràng, và bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh này.
Thường polyp đại tràng không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Việc quan trọng là phải thực hiện định kỳ kiểm tra, như nội soi đại tràng, vì việc phát hiện polyp đại tràng ở giai đoạn đầu thường có thể loại bỏ một cách an toàn. Việc kiểm tra định kỳ polyp đại tràng là biện pháp phòng ngừa tốt nhất cho ung thư đại tràng.
Do đó, việc phát hiện và loại bỏ sớm có thể giảm đến 90% nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ung thư đại tràng, vì vậy hãy lưu ý.


4. Di truyền
Nếu bố mẹ mắc bệnh ung thư đại tràng, nguy cơ mắc bệnh của con cái sẽ tăng lên gấp 2-3 lần. Đối với những gia đình có nhiều hơn một thành viên được chẩn đoán mắc bệnh ngay từ khi còn trẻ, nguy cơ sẽ cao hơn nữa. Đặc biệt là trong các gia đình có tiền sử về polyp, có những thành viên có hàng trăm polyp trong đại tràng.
Nghiên cứu của các chuyên gia chỉ ra rằng hiện chưa có biện pháp hạn chế và ngăn chặn tính di truyền của ung thư. Mặc dù ở Mỹ, test gene được sử dụng để xác định gene có nguy cơ cao về ung thư, nhưng tại Việt Nam, phương pháp này vẫn chưa được áp dụng rộng rãi, do đó, những người có người thân mắc bệnh ung thư đại tràng nên kiểm tra và tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế.


5. Tiền sử mắc bệnh viêm đường ruột
Những người mắc các bệnh viêm đường ruột như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn có nguy cơ mắc bệnh ung thư cao hơn người bình thường. Bệnh viêm đường ruột giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng ở ruột, tăng chất độc hại trong phân ở đại tràng, làm tổn thương niêm mạc đại tràng và tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng.
Đối với những người có tiền sử bệnh lý trên, việc điều trị sớm là quan trọng để ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng.


6. Thói quen uống rượu bia
Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng về việc sử dụng rượu bia, đặc biệt là ở nam giới. Các quán bia rượu nổi lên khắp nơi, và tình trạng liên quan đến việc tiêu thụ rượu bia, đặc biệt là bệnh ung thư đại tràng, đang tăng cao. Mặc dù tình hình này đang ngày càng trở nên nghiêm trọng, nhưng hiểu biết và quan tâm của người dân vẫn chưa đủ.
Sử dụng rượu bia quá mức sẽ ảnh hưởng đến hệ thần kinh giao cảm chi phối hệ tiêu hóa, gây rối loạn nhu động ruột và làm suy giảm lớp nhầy bảo vệ niêm mạc đại tràng. Điều này gây rối loạn cân bằng vi khuẩn đường ruột và ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ và đào thải ở đại tràng. Các vấn đề này, nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến viêm đại tràng và trong tình huống nặng hơn, có thể gây ra ung thư đại tràng.
Vì tác động nguy hiểm của rượu bia đối với sức khỏe, chúng ta cần tự giác và từ bỏ thói quen này để tránh mắc các vấn đề về đường tiêu hóa và đặc biệt là ung thư đại tràng.


7. Lười vận động
Trong xã hội hiện đại của Việt Nam, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và công nghệ đã khiến cho nhiều người dành nhiều thời gian cho các hoạt động trực tuyến như lướt web, xem phim, và trò chuyện mạng. Thậm chí, mua sắm cũng trở nên thuận tiện qua mạng. Tuy nhiên, thói quen này đặt ra thách thức lớn cho việc duy trì hoạt động vận động hàng ngày.
Lười vận động là một yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là ung thư đại tràng. Chuyên gia khuyến cáo dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho hoạt động vận động như leo cầu thang, đi bộ đến nơi làm việc, hoặc tham gia các hoạt động thể dục như yoga, chạy bộ, xổ sống.
Thay vì ngồi nhiều, hãy tích cực tham gia các hoạt động vận động để tăng cường chuyển hóa năng lượng và duy trì sức khỏe cho cơ thể. Bắt đầu từ những thói quen nhỏ như thay vì sử dụng thang máy, hãy chọn cầu thang bộ; thay vì đi xe máy, hãy đi bộ... Điều này giúp cơ thể linh hoạt hơn, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.


8. Tiền sử bệnh nhân
Có một số bệnh lý có liên quan đến sự phát triển của ung thư đại tràng. Những người mắc bệnh đái tháo đường, ung thư vú, và ung thư cổ tử cung đều có nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng cao. Nghiên cứu tổng hợp kết quả của 14 nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng người mắc bệnh tiểu đường type 2 có nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng cao hơn 14% so với những người không mắc bệnh.
Bệnh nhân đái tháo đường thường có lượng glucose trong máu cao, giảm sức đề kháng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn gây viêm loét và nhiễm khuẩn ở đại tràng. Nếu không điều trị kịp thời, các ổ nhiễm khuẩn và viêm loét có thể phát triển thành khối u, gây ra bệnh ung thư.


9. Thói quen hút thuốc lá
Tại Việt Nam, gần 47,7% nam giới và 1,4% nữ giới hút thuốc lá, đứng thứ 15 trong số các quốc gia có tỷ lệ hút thuốc cao nhất thế giới.
Khi hút thuốc lá, chất nicotin và các chất gây ung thư khác trong thuốc lá lan tỏa trong cơ thể, tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng. Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng cao hơn 30-40% so với người không hút thuốc. Hút thuốc cũng liên quan đến các bệnh ung thư khác như phổi, dạ dày, và khí quản.
Đối với những người hút thuốc, việc từ bỏ thói quen này là quan trọng để nâng cao sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.


