Buzz
Lịch sử có thể lặp lại, như hai nền văn minh Toltec và Aztec đã mất đi vì tác động của biến đổi khí hậu.
Cây được coi là những nhà sử học vô tình. Trên trái đất tồn tại những khu rừng đã đứng vững hàng trăm năm, tồn tại lâu hơn cả nhiều thế hệ con người. Những rừng cây này chứng kiến sự biến đổi của khí hậu, trải qua từng năm cạn kiệt và cơn bão.
Tất cả những sự kiện được ghi lại kỹ lưỡng và tinh tế trong vân gỗ. Khi một cây già cỗi chết đi, các nhà khoa học có thể phân tích vân gỗ để hiểu rõ hơn về cuộc sống của nó. Điều này giúp họ nhìn thấu suốt hàng trăm năm, điều mà một thế hệ con người không thể chứng kiến.
Một nghiên cứu gần đây của Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ tóm tắt lịch sử khí hậu của Trái Đất trong hơn 600 năm, được ghi lại trong vân gỗ của rừng cây Nam Mỹ. Dữ liệu quý giá này chỉ ra sự không bình thường của khí hậu Trái Đất bắt đầu từ thế kỷ 20.
Những người nghi ngờ, những người từng cho rằng biến đổi khí hậu là một câu chuyện bịa đặt, khi đối mặt với sự thật này sẽ phải thay đổi quan điểm. Vì rừng cây là những nhà sử học trung thực nhất mà chúng ta có.
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học từ Đại học Columbia. Họ đã nghiên cứu vân gỗ của 186 cây cổ thụ phân bố tại các nước Nam Mỹ bao gồm Argentina, Chile, Uruguay, Paraguay, Bolivia, miền nam Brazil và Peru.
Dữ liệu từ vân gỗ đã cho phép các nhà khoa học tạo ra Bản đồ Hạn hán cho Nam Mỹ (SADA), ghi lại sự thay đổi độ ẩm suốt 6 thế kỷ trên lục địa, đặc biệt là giai đoạn hạn hán khốc liệt nhất từ những năm 1930. Nó cũng tiết lộ rằng từ năm 1960 trở đi, Nam Mỹ đã trải qua các chu kỳ hạn hán lặp lại, mỗi 10 năm một lần.
Dữ liệu từ vân gỗ phù hợp hoàn toàn với ghi chép lịch sử khí tượng học của con người, chứng minh rằng rừng cây không nói dối.
'Khu vực Nam Mỹ đang phải đối mặt với một tình trạng khẩn cấp với các biến đổi khí hậu khắc nghiệt', nhà nghiên cứu thiên văn học Mariano Morales, thành viên của Hội đồng Khoa học và Công nghệ Argentina cho biết. Chuỗi hạn hán gần đây đang đe dọa sự tồn tại của nền nông nghiệp ở Nam Mỹ.
Các nhà nông nghiệp cảnh báo rằng một số hệ thống thực phẩm ở đây đang đứng trước nguy cơ sụp đổ. Và nếu điều đó xảy ra, những sự kiện đó cũng sẽ được ghi lại trong vân gỗ.
Trong quá khứ, các nhà khoa học cũng tìm thấy các vân gỗ đã chứng kiến hai chuỗi hạn hán dẫn đến sụp đổ của hai nền văn minh ở Trung Mỹ. Những cây bách hói hàng trăm năm đã tiết lộ những bi kịch diễn ra trong thời đại của người Toltec và Aztec, hai nền văn minh bản địa của Mexico.
Người Toltec đã phát triển mạnh mẽ từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ 11. Nhưng một chuỗi hạn hán kéo dài 19 năm dường như đã đánh gục thủ đô của họ, thành phố cổ Tula, gây ra sự sụp đổ của đế chế. Trong khi đó, nền văn minh Aztec từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18 đã bị hủy hoại bởi nạn đói, mà nguyên nhân chính cũng là do hạn hán và khí hậu khắc nghiệt.
Vậy liệu các nền văn minh ở Nam Mỹ bây giờ có kết cục giống như Toltec hay Aztec không? 'Nếu điều đó đã từng xảy ra trong quá khứ, thì lịch sử có thể lặp lại', giáo sư Richard Seager từ Đài quan sát Trái đất Lamont-Doherty, Đại học Columbia cho biết. Ông cũng nói rằng các sự kiện khí hậu từ nay đến năm 2050 có thể diễn ra mạnh mẽ và cực kỳ khắc nghiệt.
Gần đây, Argentina và Chile đang trải qua một trong những đợt hạn hán tồi tệ nhất trong lịch sử. Điều đáng chú ý là phía đông nam lục địa đang có mức độ ẩm cao bất thường. Hiện tượng này là do biến đổi khí hậu, và mặc dù các nhà khoa học không muốn đổ lỗi hoàn toàn cho con người, nhưng chúng ta đều nhận thức rằng hoạt động của con người đang góp phần vào vấn đề này.
'Chúng tôi không muốn kết luận rằng tất cả đều do biến đổi khí hậu gây ra', nhà nghiên cứu cổ sinh học Edward Cook từ Đại học Columbia nói. 'Có nhiều biến đổi tự nhiên có thể giống với biến đổi khí hậu do con người gây ra'.
Một giả thuyết chỉ ra rằng sự biến đổi của thời tiết và tình trạng cực đoan của khí hậu có nguồn gốc từ sự tích tụ của khí nhà kính trong hàng trăm năm, bắt đầu từ thế kỷ 20. Các nhà nghiên cứu xác định ba yếu tố chính trong sự thay đổi của khí hậu Nam Mỹ trong 60 năm qua.
Thứ nhất, đó là sự biến đổi của nhiệt độ mặt nước biển quanh Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Thứ hai, là sự thay đổi của đới gió tây quanh Nam Cực, còn gọi là đới gió hình khuyên. Và thứ ba, là hiện tượng Hadley phân phối không khí ấm và ẩm từ xích đạo về.
'Các sự kiện cực đoan ngày càng phù hợp với tác động từ hoạt động của con người', Morales nói. 'Tuy nhiên, chính các vân gỗ không thể cung cấp bằng chứng trực tiếp cho điều này.'
Những rừng cây chỉ có thể cảm nhận và ghi lại sự thay đổi của khí hậu từ đất đai và lượng nước xung quanh rễ của chúng. Chúng là những nhà sử học không đánh giá, không phê phán và không chịu trách nhiệm.
Dù nguyên nhân là gì, các nhà khoa học hy vọng rằng câu chuyện từ những vân gỗ sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện về lịch sử để xây dựng kế hoạch cho tương lai.
Những hành động của con người đối với hành tinh của chúng ta sẽ khiến Trái Đất cảm thấy phẫn nộ hơn nữa. 'Trong tương lai, chúng ta sẽ chứng kiến sự gia tăng của lũ lụt và hạn hán cùng với sự nóng lên toàn cầu', nhà khoa học khí hậu Jason Smerdon từ Đại học Columbia cảnh báo.
Chúng ta cần phải sẵn sàng cho mọi tình huống, nếu không muốn trở thành một phần của lịch sử đau thương được ghi lại trong những thớ gỗ.
Tham khảo Sciencealert, Americanscientific
