Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS phát hiện mùi hôi thối lạ

Các phi hành gia ngay lập tức phải mặc đồ bảo vệ, đồng thời kích hoạt hệ thống lọc không khí để loại bỏ mùi hôi khó chịu, mặc dù họ vẫn chưa xác định được nguồn gốc của nó.

Gần đây, một mùi hôi thối lạ đã xuất hiện trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), theo thông báo từ các phi hành gia của Cơ quan Vũ trụ Liên Bang Nga (Roscosmos). Sự việc buộc họ phải đóng chặt cửa của modul Poisk, nơi họ đang làm việc, để ngăn mùi lan rộng sang các khu vực khác của trạm.

Sau đó, các phi hành gia người Nga đã phải mặc đồ bảo hộ và bật máy lọc không khí để loại bỏ mùi hôi khó chịu mà họ không thể xác định được nguồn gốc.

Báo cáo ban đầu cho thấy mùi hôi có thể xuất phát từ việc tàu vũ trụ không người lái Progress kết nối với modul Poisk để chuyển hàng tiếp tế.

Tàu Progress được phóng từ sân bay vũ trụ Baikonur ở Kazakhstan vào ngày 21 tháng 11, mang theo gần 3 tấn thực phẩm, nhiên liệu và vật tư cho các phi hành gia người Nga. Nếu mùi hôi thực sự đến từ những vật tư này, nó sẽ biến mất sau khi tàu Progress quay trở lại Trái Đất.

Tuy nhiên, không thể loại trừ khả năng mùi hôi phát sinh từ chính Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), một không gian kín đã hoạt động liên tục trên quỹ đạo hơn 30 năm. Ngay cả modul Poisk, được lắp vào năm 2009, dù được coi là khá mới, nhưng cũng đã có tuổi đời lên đến 15 năm.

Trước đây, các phi hành gia đã nhiều lần phản ánh rằng Trạm Vũ trụ Quốc tế có mùi khó chịu, mà họ mô tả giống mùi thịt bò cháy hoặc mùi cơ thể. Có thể tưởng tượng nó như mùi của một chiếc xe ô tô cũ, đã hơn 30 năm tuổi và chưa bao giờ được vệ sinh nội thất – điều gần như bất khả vì không có trạm rửa xe trong không gian.

Dự kiến, Trạm Vũ trụ Quốc tế sẽ chỉ hoạt động đến năm 2031, sau đó sẽ bị hạ xuống và chìm tại nghĩa địa vệ tinh Point Nemo ở Thái Bình Dương. Hiện tại, các cơ quan hàng không vũ trụ từ Mỹ, Nga và Liên minh Châu Âu (EU) chưa đưa ra phương án thay thế cho ISS.

Rất có thể, trong tương lai, họ sẽ hợp tác với các công ty hàng không vũ trụ tư nhân, vì các công ty này đang gấp rút thiết kế và phóng các modul có thể thay thế Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Về mùi hôi mới phát hiện trên ISS, Kelly O. Humphries, người phát ngôn của Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston, đã xác nhận rằng phía Mỹ cũng đã nhận được thông báo về sự cố xảy ra trong modul của các phi hành gia Nga.

NASA cho biết mùi hôi này có thể đi kèm với "một số giọt chất lỏng" mà các phi hành gia nhìn thấy. Đây có thể là hậu quả của hiện tượng thoát khí từ các vật liệu trong tàu vũ trụ.

"Thoát khí" là một hiện tượng xảy ra khi các vật thể nhân tạo rời khỏi tầng khí quyển bảo vệ của Trái đất và bước vào không gian vũ trụ chân không, nơi có sự thay đổi nhiệt độ cực đoan, dao động từ 121 độ C đến âm 158 độ C.

Trong điều kiện này, các vật liệu có thể giải phóng khí hoặc hơi nước, bị giữ lại bên trong. Những khí này đôi khi sẽ mang mùi khó chịu, và nếu hơi nước bị giữ quá lâu trong không gian hạn chế, nó có thể gây mùi hôi tích tụ.

Vì lý do này, các cơ quan vũ trụ chỉ cho phép gửi những vật liệu có khả năng thoát khí thấp lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). NASA thậm chí đã thành lập một bộ phận đặc biệt gọi là ban giám sát mùi, với nhiệm vụ duy nhất là ngửi và kiểm tra mùi của những vật phẩm dự định gửi lên ISS.

"Chúng tôi kiểm tra mùi của tất cả vật dụng sẽ có trong không gian sống của Trạm Vũ trụ Quốc tế và đảm bảo rằng không có mùi khó chịu hoặc nguy hiểm nào có thể ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe của phi hành gia, gây gián đoạn nhiệm vụ hoặc làm giảm năng suất của họ," George Aldrich, trưởng ban giám sát mùi của NASA, chia sẻ. Ông đã làm công việc này suốt gần 50 năm.

Không chỉ gây khó chịu, các khí dễ bay hơi và hơi nước còn có thể làm gỉ bề mặt, thấu kính mây, gây nhiễu tín hiệu và làm hỏng các thiết bị tinh vi. Hơn nữa, chúng cũng tiềm ẩn nguy cơ đe dọa đến sức khỏe của phi hành gia.

Trong sứ mệnh Apollo 8 lên Mặt Trăng, một miếng đệm cao su silicon đã bắt đầu rò rỉ khí nghiêm trọng, làm ô nhiễm một cửa sổ quan sát lớn, khiến cửa sổ này tạm thời không thể sử dụng được.

Để ngăn ngừa các sự cố tương tự, NASA đã thành lập các đội giám sát mùi từ năm 1967, nhằm kiểm tra kỹ lưỡng mùi và khả năng thoát khí của các vật phẩm được gửi lên tàu vũ trụ.

Công việc này thường được thực hiện bởi một nhóm gồm 5 người. Trước khi thực hiện kiểm tra khứu giác, các thành viên trong nhóm sẽ được kiểm tra sức khỏe bởi y tá để đảm bảo họ không mắc bệnh và có khả năng ngửi mùi tốt.

Mỗi thành viên trong nhóm sau đó sẽ được yêu cầu ngửi mùi của từng vật phẩm theo phương pháp mù đôi. "Chúng tôi không được phép biết hình dáng của vật phẩm trước khi ngửi. Tôi gần như không biết gì về nó. Họ không muốn chúng tôi bị ảnh hưởng bởi thị giác" Aldrich chia sẻ.

Sau khi ngửi xong, các thành viên sẽ đánh giá mùi của vật phẩm theo thang điểm từ 0 (không có mùi khó chịu) đến 4 (mùi rất khó chịu). Nếu mùi của vật phẩm vượt qua mức 2,5, nó sẽ không được phép gửi lên ISS.

Aldrich cho biết công việc giám sát mùi tại NASA đã được thực hiện thủ công trong suốt hơn 50 năm vì hiện tại không có thiết bị hay cảm biến nào có thể thay thế được khứu giác của con người. Hơn nữa, chỉ con người mới có thể phát hiện những tình huống đặc biệt khi mùi của vật phẩm bị che giấu.

Aldrich kể lại rằng có lần, nhóm đã ngửi thử một miếng dây dán Velcro và thấy nó không có mùi gì đặc biệt. Tuy nhiên, khi mở miếng dán ra, một mùi hôi thối kinh hoàng bỗng lan tỏa. Dây dán Velcro được đánh giá có độ hôi từ 3,6 đến 3,8 trên thang 4. "Nó thực sự rất ghê tởm" Aldrich nói.

Hiện chưa rõ liệu Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga có đội ngũ giám sát mùi khi gửi hàng tiếp tế lên ISS hay không. Tuy nhiên, Roscosmos đã xác nhận họ đã khắc phục hoàn toàn mùi hôi trong modul Poisk và đã chuẩn bị mở cửa kết nối modul này với phần còn lại của trạm.

Sau khi mở cửa lại, mùi hôi sẽ tiếp tục được theo dõi. Một khả năng khác là mùi này không đến từ hàng tiếp tế trên tàu Progress mà có thể bắt nguồn từ các bộ phận cũ kỹ, đã lâu không thay thế trên Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Nếu đúng là mùi hôi này xuất phát từ các bộ phận cũ, nó sẽ vẫn tồn tại cho đến khi tàu Progress quay trở lại Trái Đất. Các phi hành gia sẽ cần có kế hoạch xử lý vấn đề này, để tránh mùi ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và cuộc sống của họ trên ISS.