
Dàn ý
1. Mở đầu
- Giới thiệu về Lưu Quang Vũ và vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt.
- Đề cập đến vấn đề cần phân tích.
2. Thân bài
Triết lý sống trong vở kịch:
* Quan hệ giữa thân xác và tâm hồn:
- Trong truyện dân gian: Tôn vinh tầm quan trọng, tuyệt đối của tâm hồn, tách rời tâm hồn và thân xác làm hai khía cạnh, trong khi tâm hồn nắm giữ mọi suy nghĩ, quyết định, thân xác chỉ là một bọc thịt không suy nghĩ, không có ý thức.
- Trong vở kịch của Lưu Quang Vũ: Quan hệ giữa tâm hồn và thân xác được nhận diện một cách sâu sắc và triết lý. Tác giả tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của tâm hồn đồng thời đưa ra mối quan hệ gắn bó mật thiết tự nhiên giữa thân xác và tâm hồn.
- Sự tự ý thức của Trương Ba về sự tha hóa của mình, cũng như cuộc tranh luận gay gắt giữa tâm hồn và thân xác đã dẫn đến nhiều kết luận:
+ Giữa tâm hồn và thân xác cần có sự thống nhất tự nhiên chặt chẽ, thân xác giữ vai trò lý tính nhận thức, là cơ sở để chứa đựng tâm hồn, đồng thời cho tâm hồn nhận thức cảm xúc, xây dựng vẻ đẹp của tinh thần, cả hai phải cùng nhau hợp tác ăn ý với nhau, thì mới có thể trở thành một con người hoàn chỉnh và sống đúng với bản thân mình.
+ Thân xác cũng có những nhu cầu cụ thể, được chăm sóc, nhưng những nhu cầu sinh lý khác cần được thỏa mãn, nhưng tâm hồn phải kiểm soát và điều chỉnh những nhu cầu đó sao cho hợp lý, không thể để thân xác điều khiển.
+ Tâm hồn nắm giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách, tư duy, vì vậy nó phải chịu trách nhiệm hoàn toàn với những gì thân xác đã tạo ra, không thể như Trương Ba, đã 'chấp nhận' thân xác, rồi cuối cùng lại đổ hết tội lỗi lên nó để bảo vệ sĩ diện của mình.
- Cuộc tranh luận gay gắt giữa tâm hồn và thân xác chính là cuộc đấu tranh liên tục trong mỗi con người, là cuộc đấu tranh tư duy giữa tâm hồn và thân xác trong cuộc sống để hoàn thiện nhân cách, và rèn luyện được khả năng tự chủ bản thân, giữ cho phần 'người' ưu thế hơn phần 'con' của chính chúng ta trong xã hội.
* Con người cần sống một cách toàn diện cả về tâm hồn và thân xác, không thể trong một vẻ ngoài một tâm:
- Trương Ba khẳng định với Đế Thích 'Không thể một bên trong một bên ngoài được. Tôi muốn được là toàn diện'. => Nhận ra sự chấp vá kỳ lạ này là vô cùng phi lý, nó đã gây ra đau khổ, cực khổ cho ông và cả những người xung quanh ông.
- Hành động của Trương Ba trả lại thân xác cho người hàng thịt:
+ Bảo vệ cho tâm hồn của mình được giá trị cao quý, trong sạch, không bị thân xác chi phối.
+ Là một quyết định đúng đắn, sáng suốt và đầy đạo đức, người ta không thể vì lợi ích cá nhân mà làm hại người khác phải chịu khổ đau.
+ Người ta cũng không thể sống một bên tâm một bên thân, không thống nhất lý lẽ với nhau được.
=> Người ta chỉ có thể sống một cách toàn diện và chân thành khi có sự thống nhất hòa hợp giữa tâm hồn và thân xác, không phải kiểu chấp vá tâm một bên thân một bên được.
* Con người luôn đấu tranh để hoàn thiện nhân cách:
- Đế Thích gợi ý cho Trương Ba chui vào thân xác của cu Tị, nhưng Trương Ba từ chối. => Đó lại là một thách thức lớn đối với Trương Ba.
- Trong cuộc chiến đấu gay gắt giữa tâm hồn (phần người) - biểu tượng cho sự trong sạch, cao quý và thân xác (phần con) - biểu tượng cho những ham muốn, nhục dục tầm thường, thì phần người, phần nhân cách cuối cùng cũng giành chiến thắng, thoát khỏi sự quyến rũ của việc tiếp tục sống, được thưởng thức.
=> Điều này là minh chứng rõ ràng nhất cho sự cao quý, vẻ đẹp của đạo đức và khao khát hoàn thiện nhân cách từ bao đời nay của con người.
* Một số triết lý khác:
- 'Có những lỗi không thể sửa được. Chấp vá chỉ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn', để khuyên bảo con người không nên vì ích kỷ cá nhân mà cố gắng sửa chữa để cuối cùng mọi thứ trở nên không thể cứu vãn được, đồng thời khiến những người khác phải chịu tổn thương.
- Trương Ba nói với Đế Thích 'ông phải tồn tại lấy chính mình', khi nhân vật này nói rằng Trương Ba là lí do của cuộc sống của mình. Điều đó đã nhắc nhở chúng ta rằng sống không phải dựa vào người khác, mà phải có mục tiêu riêng cho bản thân, không thể mãi bám vào người khác để tìm kiếm giá trị cho bản thân.
3. Kết luận:
- Tóm tắt lại vấn đề
