Buzz
Người khắc kỷ tin rằng tình yêu quan trọng hơn việc được yêu. Con người là loài động vật xã hội, vì vậy mục tiêu sống hòa hợp với tự nhiên, bao gồm cả việc sống hòa hợp với nhân loại, thậm chí là với những người xấu xa, những người đối xử với chúng ta như kẻ thù. Tuy nhiên, việc được gia đình và bạn bè yêu thương vẫn quan trọng hơn rất nhiều so với việc bị kẻ thù vây quanh, trong mức độ mà số phận cho phép. Một cách trớ trêu, các triết gia cho rằng việc làm cho bản thân thực sự đáng yêu là cách tốt nhất để có được những người bạn thực sự, và chúng ta làm điều đó nhờ vào một phẩm cách tốt và nuôi dưỡng tình bạn lý trí với người khác.
Tương tự, Seneca đùa rằng triết gia khắc kỷ Hecato xứ Rhodes đã phát hiện ra một loại “bùa yêu” rất mạnh mẽ: “Nếu bạn muốn được yêu thì hãy yêu” (Letters, 9). Quan niệm rằng đức hạnh là “bùa yêu”, là “câu thần chú” để kết bạn và được yêu quý, được cho là bắt nguồn từ Socrates trong các tác phẩm Memorabilia và Symposium của Xenophon. Tuy nhiên, dù chúng ta có thể mong ai đó đáp lại tình cảm của mình, thì về cơ bản, việc họ có thực sự yêu quý chúng ta hay không là “không quan trọng”.
Vậy làm thế nào để chúng ta yêu thương những người không đáp lại tình bạn hoặc tình yêu của chúng ta? Các nhà khắc kỷ đã được rèn luyện kỹ lưỡng để đối xử với những người khó chịu, đặc biệt là để tránh phản ứng tức giận. Theo gương Socrates, họ khuyên chúng ta đặt mình vào vị trí của người khác, hiểu rằng họ có lý do khi hành động theo cách của họ, và ở một mức độ nào đó, giả định (một cách sai lầm) rằng hành động của họ là phù hợp và vì lợi ích của họ. Ví dụ, hãy thử làm theo lời khuyên sau đây:
Mỗi khi bạn gặp ai đó, hãy tự hỏi: “Người đó đánh giá thế nào về những điều tốt và xấu cơ bản trong cuộc sống?”. Khi họ hành động như kẻ thù của bạn, khiêu khích hoặc chống lại bạn, hãy nhớ rằng họ chỉ làm vậy vì họ cho rằng làm như vậy là đúng, họ không biết điều gì tốt hơn, và hãy tự nhủ: “Với họ, điều đó có vẻ đúng” (Encheiridion, 42)
Đừng ngạc nhiên trước cách họ hành động. Nếu họ coi sự thích thú là quan trọng nhất trong cuộc sống, hoặc tài sản, vị thế là những thứ quan trọng nhất, thì họ sẽ hành động theo quan niệm của mình. Hãy coi họ như là những đứa trẻ ngốc nghếch hơn là những kẻ ác ý. Hãy nhớ rằng họ hành động như kẻ thù vì họ không biết rằng hành động khôn ngoan hay đúng đắn thực sự là vì lợi ích của họ, và vì vậy họ tiếp tục phụ thuộc vào ảo tưởng về những thứ “tốt” bên ngoài.
