
“Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học”, nhưng phải hỏi đúng người, học đúng chỗ, đặc biệt khi học hỏi để bắt đầu kinh doanh. Bắt đầu một doanh nghiệp, có 10 người thất bại 9 vì nhiều lý do, như thiếu kỹ năng khởi nghiệp, cạnh tranh khốc liệt, vấn đề về nguồn vốn, khó khăn trong việc tìm kiếm nhân lực chất lượng, sản phẩm chưa có sự đột phá hoặc chưa hoàn thiện…
Để tránh những rủi ro này và đạt được thành công khi khởi nghiệp, nhà sáng lập startup cần phải học hỏi. Tìm đến những người có kiến thức sâu rộng, nhưng lại lo lắng về việc lý thuyết chỉ là lý thuyết, và con đường kinh doanh không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Internet có một biển kiến thức rộng lớn, việc quan trọng là làm sao để tìm kiếm những tài liệu phù hợp với nhu cầu của startup một cách hiệu quả, không chỉ chứa đựng lý thuyết mà còn áp dụng được vào thực tế? Một trong những phương pháp hiệu quả nhất có thể là tìm đến những tài liệu chứa đựng những yếu tố quan trọng cần phải nhớ và hình ảnh, ví dụ dễ nhớ, dễ áp dụng.
Trong số nhiều sách hướng dẫn về khởi nghiệp, “Trò chuyện với Các Doanh nghiệp Khởi nghiệp - Từ ý tưởng tới việc thu hút vốn thành công” (NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Alpha Books phát hành năm 2021) nổi bật với tính hệ thống và tính ứng dụng thực tế. Tác giả Lê Mỹ Nga là đại diện của một số tập đoàn, quỹ đầu tư nước ngoài, lãnh đạo của một số dự án, công ty liên quan startup ở Việt Nam, giám khảo của các chương trình khởi nghiệp Techfest, Hult Prize, cố vấn của nhiều vườn ươm khởi nghiệp, đã cố vấn cho hàng trăm dự án và trực tiếp đầu tư vào một số startup công nghệ (y tế, y sinh học…). Vì thế, “Trò chuyện với Các Doanh nghiệp Khởi nghiệp - Từ ý tưởng tới việc thu hút vốn thành công” không chỉ giải thích những khái niệm cơ bản nhất liên quan đến khởi nghiệp mà còn đưa ra những kinh nghiệm thực tế, cung cấp những bài học hữu ích không chỉ dành cho người muốn bắt đầu kinh doanh mà còn cho những ai muốn hiểu sâu hơn về kinh tế, công nghệ và nhân sự.
“Trò chuyện với Các Doanh nghiệp Khởi nghiệp - Từ ý tưởng tới việc thu hút vốn thành công” có 226 trang, được in màu với nhiều hình ảnh, biểu đồ, bảng thống kê hấp dẫn. Quan trọng hơn, cuốn sách này tập trung vào việc trình bày lý thuyết một cách đơn giản để độc giả có thể nắm bắt dễ dàng, trong khi vẫn cung cấp những thông tin thực tế giúp những người muốn khởi nghiệp vượt qua những thách thức, khó khăn để startup của họ có thể tồn tại và phát triển trong thị trường, không chỉ trở thành một trong những công ty hàng đầu mà còn giữ vững vị trí đó suốt thời gian dài, không bị thất bại.
Những yếu tố quan trọng nhất trong quá trình khởi nghiệp bao gồm vai trò của ý tưởng khởi nghiệp, người cố vấn (mentor), nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư mạo hiểm và gọi vốn từ cộng đồng...
Thực tế cho thấy, nhiều người có hiểu biết mơ hồ về khách hàng, dẫn đến việc xác định sai mục tiêu thị trường. Tác giả giải thích khái niệm thị trường với TAM, SAM và SOM. Người khởi nghiệp thường mất thời gian nghiên cứu, lập kế hoạch và triển khai ý tưởng. Tác giả phân tích mô hình kinh doanh Canvas với 4 yếu tố cơ bản của doanh nghiệp: khách hàng, giá trị mang lại, cơ sở vật chất và tài chính...
Nhưng điều thu hút nhất của “Trò chuyện với Startups - Từ ý tưởng đến gọi vốn thành công” là những lời khuyên thiết thực cho mọi giai đoạn của quá trình khởi nghiệp. Ví dụ, ý tưởng kinh doanh thường đến từ những thất bại hoặc thị trường đang cần những giải pháp mới. Khi có ý tưởng, quan trọng nhất là nắm rõ vấn đề thị trường và nghiên cứu kỹ trước khi thiết kế giải pháp...
Khi xác định thị trường và khách hàng, tập trung vào một vấn đề cụ thể và xây dựng giải pháp cho nó. Điều này giúp tạo ra sự chuyên biệt và dẫn đầu thị trường. Sau đó, mở rộng sang các thị trường lớn hơn khi có đủ lượng khách hàng trung thành...
Trong việc thuyết trình dự án trước nhà đầu tư, cần có một bản thuyết trình súc tích, mô tả đầy đủ dự án từ vấn đề thị trường, giải pháp đến cách thức bán hàng và tăng trưởng, gói gọn trong khoảng 10 slide. Tham khảo cách mà Sonny Vu trình bày chiếc xe đạp Superstrata Bike với công nghệ in 3D trong chương trình gọi vốn cộng đồng gần đây...
Khi xem xét việc huy động vốn, điều thứ hai mà nhà đầu tư quan tâm là yếu tố công nghệ của giải pháp. Do đó, việc thực hiện các vòng gọi vốn cần tập trung vào đối tượng nhà đầu tư phù hợp nhất để đạt được hiệu quả cao nhất. Từ việc tham gia vào nhóm nhà đầu tư lớn hơn đến việc tận hưởng các tùy chọn gây quỹ linh hoạt hơn, huy động vốn từ cộng đồng mang lại một số lợi ích so với các phương pháp truyền thống. “Việc gọi vốn từ cộng đồng giúp startup có vốn thực hiện dự án mà không phải chịu sự kiểm soát của các cổ đông lớn; được xem là một phương pháp huy động vốn thông minh, kết hợp thăm dò thị trường và tìm kiếm khách hàng trên toàn thế giới, cũng như truyền thông quảng bá sản phẩm, dịch vụ của mình trước khi ra mắt thị trường một cách nhanh chóng”…
Tuy nhiên, “Chat với Startups - Từ ý tưởng đến gọi vốn thành công” vẫn tồn tại một số hạn chế như thiếu những ý tưởng sáng tạo, nhiều hình ảnh được trình bày bằng tiếng Anh và không có bản dịch tiếng Việt, cũng như việc lặp lại một số thông tin, lỗi chính tả, và in sai (như từ “angel” bị viết sai thành “angle”)… PGS.TS Nguyễn Đình Quân (Đại học Bách khoa TPHCM) nhận định: “Với sự nhiệt huyết và kinh nghiệm dày dạn của một cố vấn khởi nghiệp như tác giả Lê Mỹ Nga, mỗi trang sách, mỗi câu chuyện đều chứa đựng những bài học quý giá… “Chat với Startups - Từ ý tưởng đến gọi vốn thành công” xứng đáng là một cuốn sách không thể thiếu trong tủ sách của những người có ý định khởi nghiệp”.
