
Tại sao bạn lại đọc bài viết này? Làm sao chúng ta đưa ra quyết định làm điều này thay vì vô vàn điều khác? Đây là những câu hỏi cơ bản nhất trong ngành khoa học xã hội, từ tâm lý học khách hàng đến lý thuyết kinh tế và khoa học hành vi. Hôm nay, chúng ta sẽ khám phá không chỉ một mà năm cuốn sách tuyệt vời về chủ đề này. Hãy chọn ra cuốn sách bạn yêu thích nhất, nếu bạn có thể quyết định!
'
1. Nghịch lý của sự lựa chọn
'
Barry Schwartz nghiên cứu về mối quan hệ giữa kinh tế và tâm lý học. Trong cuốn sách Nghịch lý của sự lựa chọn: Tại sao nhiều hơn lại ít hơn, ông giải thích một trong những lầm tưởng lớn nhất của nền văn minh hiện đại: sự thừa thãi không làm con người hạnh phúc hơn và càng nhiều lựa chọn không có nghĩa là càng tốt đẹp.
Từ việc tổng hợp nghiên cứu trong các lĩnh vực như kinh tế học hành vi, tâm lý học nhận thức và khoa học thần kinh, Schwartz lập luận thuyết phục rằng quá nhiều lựa chọn khiến ta kiệt sức tinh thần, nuôi dưỡng kỳ vọng không thực tế và cuối cùng làm ta bất mãn. Ông cung cấp những chiến lược đơn giản nhưng hiệu quả để tránh cảm giác chán nản do chủ nghĩa tiêu dùng áp đặt và giúp ta sống một cuộc đời trọn vẹn hơn.
'Cuốn sách này giá trị vì hai lý do. Thứ nhất, nó lập luận rằng chúng ta sẽ sống tốt hơn với ít lựa chọn hơn và nhiều người đang vất vả để đưa ra những quyết định tốt nhất. Thứ hai, nó giới thiệu hấp dẫn về xu hướng nghiên cứu hiện tại trong tâm lý học về lựa chọn và cuộc sống.
'Khó mà vui sống khi ta luôn hối tiếc về mọi quyết định vì nghĩ rằng chúng chưa chắc là tốt nhất. Nếu thường xuyên hối hận, bạn sẽ kém hài lòng với quyết định đủ tốt. Tệ hơn, bạn có thể cảm thấy hối tiếc trước cả khi quyết định. Bạn tưởng tượng cảm giác sẽ ra sao nếu có lựa chọn tốt hơn. Chỉ cần vậy, bạn sẽ sa lầy vào bất an và trăn trở về mọi quyết định. Khi xã hội Mỹ phát triển và người Mỹ tự do theo đuổi bất cứ điều gì, họ càng ít hạnh phúc hơn.'
'
2. Cách chúng ta quyết định
'
Jonah Lehrer, một nhà báo khoa học phổ biến, trong cuốn sách Cách chúng ta quyết định, sử dụng kiến thức từ khoa học thần kinh để giải thích cách não bộ 'đưa ra' quyết định, giúp ta có lựa chọn sáng suốt hơn.
'Chúng ta luôn phải quyết định cho mọi việc từ nhỏ nhất đến hệ trọng nhất. Bạn có biết não bộ định đoạt các quyết định như thế nào không?
Thông qua các ví dụ thực tế từ quyết định hàng ngày đến quan trọng, cuốn sách Cách chúng ta quyết định? Sẽ đem đến hiểu biết sâu sắc về hoạt động não bộ khi ra quyết định.
Bạn sẽ khám phá rằng chính cảm xúc – không phải lý trí – là nhân tố giúp chúng ta quyết định sáng suốt. Hãy đọc cuốn sách này để thấu hiểu tâm trí của chính mình!'
'
3. Trong chớp mắt
'
Bạn mất bao lâu để đưa ra một quyết định? Trong chớp mắt hay trong vài phút? Liệu phân tích kỹ lưỡng có luôn tốt hơn? Bạn có nên tin vào trực giác của mình? Những ấn tượng ban đầu có phải là một tiêu chí đáng tin cậy để giúp chúng ta lựa chọn? Hãy khám phá những câu hỏi này cùng với Trong chớp mắt, một tác phẩm nổi tiếng của Malcolm Gladwell.
'Trong chớp mắt là cuốn sách về cách chúng ta suy nghĩ mà không cần suy nghĩ, về những quyết định chỉ trong một cái chớp mắt mà không hề tầm thường như ta tưởng. Tại sao một số người luôn quyết định đúng, trong khi số khác lại luôn sai lầm? Tại sao một số người hành động theo bản năng và thành công, trong khi số khác lại thất bại? Não của chúng ta thực sự hoạt động ra sao trong công sở, lớp học, bếp và phòng ngủ? Và vì sao những quyết định đúng đắn nhất lại thường không thể giải thích rõ ràng cho người khác.
Trong chớp mắt, chúng ta gặp một nhà tâm lý học, người có thể dự đoán cuộc hôn nhân nào sẽ đổ vỡ chỉ sau vài phút quan sát, một huấn luyện viên tennis, người có thể biết khi nào một vận động viên sẽ phạm lỗi kép trước khi vợt kịp chạm bóng, và một chuyên gia thẩm định đồ cổ, người có thể nhận ra đồ giả chỉ qua một cái nhìn thoáng qua.
Trong chớp mắt tiết lộ bí mật rằng những người quyết định vĩ đại không phải là những người sử dụng nhiều thông tin và thời gian để cân nhắc, mà là những người thành thạo trong nghệ thuật “lát cắt mỏng”, nắm bắt mọi khía cạnh vấn đề từ một lát cắt nhỏ. 'Trong chớp mắt' đã đưa Malcolm Gladwell trở thành một trong những tác giả viết luận hấp dẫn nhất về giao thoa giữa khoa học và văn hoá.
'
4. Phi lý trí
'
Nhà kinh tế học hành vi Dan Ariely đã dành cả sự nghiệp để khám phá những cách thức kỳ lạ mà con người sử dụng để lựa chọn thông qua những thí nghiệm độc đáo và đầy thú vị của mình. Phi Lý Trí: Khám phá những động lực vô hình ẩn sau những quyết định của con người là một cuốn sách chứa đầy kiến thức bất ngờ, mô tả lại các nghiên cứu của Ariely về cách những bản năng phi lý trí điều khiển hành vi của chúng ta.
'Trong hàng loạt các thí nghiệm nhằm làm sáng tỏ vấn đề, Dan Ariely đã phản bác quan điểm cho rằng con người luôn hành động dựa trên lý trí. Bằng sự kết hợp giữa nghiên cứu chuyên sâu và trải nghiệm thực tế, Ariely đã cho chúng ta một câu trả lời bất ngờ: chúng ta thường phi lý trí hơn chúng ta tưởng, thậm chí là phi lý trí một cách có hệ thống.
Ariely phát hiện rằng chúng ta không chỉ mắc các lỗi đơn giản hàng ngày mà còn lặp lại chúng. Chúng ta không hiểu được tác động của cảm xúc lên những gì mình muốn và thường đánh giá quá cao những gì mình có. Nhưng những hành vi sai lầm này không ngẫu nhiên hay vô nghĩa, chúng có thể được dự đoán.
Có thể nói rằng, Phi lý trí của Dan Ariely là một cuốn sách đặc biệt hấp dẫn và đầy cảm hứng. Nó buộc người đọc phải suy nghĩ kỹ hơn về mọi hành vi và sai lầm của mình để sống hợp lý và tốt đẹp hơn. Vì thế, không ngạc nhiên khi cuốn sách vẫn nằm trong danh sách Best-seller dù đã xuất bản một năm trước.
Mỗi chúng ta cần xem lại những mỏ neo của cuộc đời mình để nhận ra sự phi lý trong vô số quyết định từ nhỏ nhặt đến trọng đại mà chúng ta đã đưa ra. 'Phi lý trí' của Ariely khuyến khích chúng ta nhìn nhận lại những quyết định đó, rút ra bài học từ những sai lầm trong hành vi của chính mình và của người khác.'
'
5. Tư Duy Nhanh Và Chậm
'
Hiếm có cuốn sách nào vượt qua được Tư Duy Nhanh Và Chậm về chiều sâu kiến thức, tính tổng hợp và độ hấp dẫn khi bàn về chủ đề lựa chọn. Cuốn sách đã giành vô số giải thưởng lớn trên thế giới và tại Việt Nam, nằm trong danh sách best-seller về tâm lý học. Đây là một cuốn sách bạn sẽ hối tiếc nếu chưa đọc và càng hối tiếc hơn nếu không biết đến sớm hơn.
'Chúng ta thường tự cho rằng con người có lý trí mạnh mẽ, luôn quyết định và đánh giá vấn đề một cách kỹ lưỡng và hợp lý. Nhưng sự thật là, dù bạn cẩn trọng đến đâu, trong cuộc sống hàng ngày hay các vấn đề kinh tế, bạn vẫn đưa ra những quyết định dựa trên cảm tính chủ quan. Tư duy nhanh và chậm, cuốn sách nổi tiếng tổng hợp các nghiên cứu qua nhiều thập kỷ của nhà tâm lý học đạt giải Nobel Kinh tế Daniel Kahneman, sẽ cho bạn thấy sự hợp lý và phi lý trong tư duy của mình.
Cuốn sách được đánh giá là “kiệt tác” trong việc thay đổi hành vi con người, Tư duy nhanh và chậm đã giành vô số giải thưởng danh giá, lọt vào Top 11 cuốn sách kinh doanh hấp dẫn nhất năm 2011. Rất nhiều cuốn sách nói về tính hợp lý và phi lý của con người trong tư duy, đánh giá và ra quyết định, nhưng Tạp chí Tài chính Mỹ đã gọi Thinking fast and slow là “kiệt tác”.
Bạn nghĩ rằng mình tư duy nhanh hay chậm? Bạn đánh giá mọi thứ nhanh chóng bằng cảm quan, quyết định theo cảm xúc, hay tư duy một cách cẩn thận và logic? Thinking fast and slow sẽ lý giải hai hệ thống tư duy ảnh hưởng đến nhận thức của bạn. Kahneman gọi chúng là: hệ thống 1 và hệ thống 2.
Hệ thống 1 là cơ chế nghĩ nhanh, tự động, thường xuyên sử dụng, cảm tính, rập khuôn và tiềm thức. Hệ thống 2 là cơ chế nghĩ chậm, đòi hỏi nỗ lực, ít sử dụng, logic và ý thức.
Trong loạt thí nghiệm tâm lý tiên phong, Kahneman và Tversky chứng minh rằng con người thường quyết định theo cơ chế nghĩ nhanh hơn là nghĩ chậm. Cuốn sách chỉ ra những sai lầm khi suy nghĩ theo hệ thống 1. Kahneman cho thấy chúng ta tệ hơn những gì mình nghĩ: chúng ta không biết những gì mình không biết!'
Mytour tổng hợp