Trong 10 năm qua, ngành điện ảnh toàn cầu đã trải qua những biến đổi vĩnh cửu

Lĩnh vực điện ảnh quốc tế đã có những sự thay đổi đáng kể trong 10 năm vừa qua, vượt xa so với những thay đổi trong những thập kỷ trước đó.

Điện ảnh trước đây thường đơn giản và dễ hiểu: Các bộ phim có kịch bản chăm chút, lời thoại được chỉnh chu, diễn xuất không có gì phải phàn nàn. Chỉ cần ra rạp là bạn có thể thưởng thức hết. Nhưng bây giờ? Bạn có thể không cần phải ra rạp, bối cảnh trong phim có lẽ cũng không thực tế, thậm chí các diễn viên cũng là sản phẩm công nghệ. Thế giới điện ảnh đã thay đổi như thế nào trong một thập kỷ?

1. Nền tảng trực tuyến trở nên phổ biến

Bạn có thể không tin nhưng Netflix chỉ mới ra mắt dịch vụ trực tuyến của mình cách đây 10 năm và cho đến năm 2015, hãng mới bắt đầu tự sản xuất các bộ phim trên nền tảng của mình. Với mục tiêu chú trọng vào chất lượng hơn là số lượng, các nền tảng phim trực tuyến như Netflix hay Amazon đã tạo ra những tác phẩm ăn khách nhất của thập kỷ.

Amazon đã đứng sau các bộ phim như Manchester by the Sea, You Were Never Really Here, Cold War và Netflix cũng đã sản xuất các tác phẩm điện ảnh chất lượng như Roma, Marriage Story, The Irishman. Chỉ trong vòng 10 năm, các nền tảng trực tuyến đã thay đổi đáng kể thói quen xem phim của khán giả trên toàn thế giới.

2. Bùng nổ của phim thực tế ảo

Công nghệ và đồ họa không còn xa lạ, nhưng trong những năm gần đây, chúng đã có những bước tiến lớn. Chỉ trong năm 2018, đã xuất hiện nhiều nhân vật được tái hiện lại khi còn trẻ nhờ kỹ thuật de-aging như Samuel L Jackson trong Captain Marvel, Arnold Schwarzenegger trong Terminator…

Những tiến bộ công nghệ khác bao gồm các cảnh quay tốc độ cao ấn tượng trong loạt phim The Hobbit, sự phát triển của thực tế ảo (VR). Liên hoan phim Venice còn dành một hạng mục riêng cho phim sử dụng công nghệ thực tế ảo. Dù có lo lắng về việc sống trong một thế giới ảo, đừng quên những bộ phim như Tangerine của Sean Baker quay bằng iPhone. Công nghệ 21 đã được sử dụng để ghi lại thực tế, chứ không phải thay thế nó.

3. Thập kỷ đa dạng

Khi Ridley Scott chọn diễn viên cho Exodus: Gods and Kings vào năm 2014, ông muốn Christian Bale, Joel Edgerton, Sigourney Weaver và Aaron Paul đóng vai các nhân vật Ai Cập cổ đại. Tuy nhiên, ông nhận phải chỉ trích về việc các diễn viên không phản ánh đúng bản chất văn hóa Ai Cập. Scott bào chữa: 'Tôi không thể làm một bộ phim với ngân sách như vậy…'.

Scott là ví dụ về việc loại bỏ diễn viên trắng trong Hollywood, nhưng công chúng không còn chấp nhận việc Hollywood đóng các vai da màu. Thiếu đa dạng là nguyên nhân dẫn đến làn sóng phản đối #OscarsSoWhite khi danh sách đề cử Oscar 2015 gần như toàn diễn viên trắng.

Một thập kỷ đã trôi qua với nhiều bộ phim được đánh giá cao khi đảm bảo diễn viên da màu được thể hiện đúng vai của họ. Từ Black Panther, Spider-Man: Into The Spider-Verse cho tới Moonlight, tất cả đều gặt hái thành công ở phòng vé hoặc nhận được những giải thưởng lớn. Các bộ phim về phân biệt chủng tộc cũng nổi lên, như The Help, 12 Years a Slave, Django Unchained, Selma, Green Book, BlacKkKlansman, Harriet, và đều nhận được sự hoan nghênh lớn. Oscars từ đó trở đi không còn là nơi cho một thế hệ #Sowhite.

4. Oscars và thập kỷ đổi mới

Hãy nói về sự thay đổi lớn của Oscars trong 10 năm qua. Như đã đề cập, giải thưởng điện ảnh của Viện Hàn Lâm không còn là nơi chơi của người da trắng. Các tác phẩm của nghệ sĩ da màu hoặc với chủ đề về cuộc sống của họ đã đạt được thành công lớn. Đa dạng đã trở nên rõ ràng trong các đề cử Oscars suốt thập kỷ qua. Có nhiều đề cử cho phim về chiến tranh, sắc tộc, môi trường. Phong trào #MeToo cũng giúp phụ nữ có giọng nói hơn ở Oscars với những tác phẩm xuất sắc. Oscars trước đây ít khi đề cử phim kinh dị, nhưng Get Out là ngoại lệ. Đa dạng vẫn là chủ đề không hề cạn kiệt trong suốt 10 năm qua.

Phim độc lập ngày càng chiếm dụng vị trí trong Oscars khi các công ty nhỏ cùng với các bộ phim chi phí thấp tạo dấu ấn tại Viện Hàn Lâm. Whiplash, Boyhood hay Moonlight đều là những bộ phim với ngân sách khiêm tốn sản xuất bởi các studio nhỏ và vừa. Các đại gia trong ngành điện ảnh phải cẩn trọng với phim độc lập trong tương lai. Và bạn đã biết, Roma của Netflix đã nhận 10 đề cử và giành 3 giải tại Oscars. Netflix không chỉ là nơi sản xuất series để người xem xem gấp, mà còn biết cách làm phim dành cho Oscars.

Một điểm khác rõ ràng là số lượng đề cử cho Phim Hay Nhất tăng mạnh từ năm 2010, mỗi năm từ 8-9 đề cử, so với trước đây chỉ có 5 (trừ giai đoạn 1930s, 1940s). 2010 cũng là năm nữ đạo diễn đầu tiên giành giải đạo diễn xuất sắc nhất và giải thưởng biên kịch dành cho người Mỹ gốc Phi.

5. Tương lai của phụ nữ

Ngày tàn của Harvey Weinstein ghi dấu cho phong trào Me Too và Time’s Up. Điều này không chỉ chấm dứt vấn nạn xâm hại tình dục trong ngành điện ảnh mà còn mở ra một thời kỳ mới, nơi phụ nữ được đối xử công bằng hơn và có tiếng nói lớn hơn. Các bộ phim về nữ quyền đã chứng minh sự thành công, và nhiều liên hoan phim và công ty hứa sẽ cân bằng tỷ lệ giữa đạo diễn nam và nữ ở mức 50/50, cũng như thu nhập của các nữ diễn viên. Mọi thứ đang thay đổi từng ngày trên toàn cầu.

6. Disney tiếp tục thống trị

Những người yêu điện ảnh sẽ nhớ thập kỷ 2010-2019 với cái tên 'thập kỷ Disney'. Các bộ phim remake và live-action đã mang về những thành công lớn. Disney đã thâu tóm Marvel, Lucasfilm, sở hữu các franchise như Avengers, Star Wars. Disney còn thâu tóm 20th Century Fox và ra mắt nền tảng trực tuyến để cạnh tranh với Netflix. Thập kỷ 2020s có lẽ vẫn sẽ là của Disney.

7. Siêu anh hùng thống trị

Siêu anh hùng đang thống trị màn bạc toàn cầu. Mỗi tháng, các hãng phim lớn tung ra một nhân vật: X-Men từ Fox, Spider-man từ Sony, Superman, Batman, Wonder Woman, Joker từ Warner Bros. Nhưng Marvel Studios mới là người nặng ký nhất với làn sóng bom tấn siêu anh hùng có thể càn quét mọi phòng vé, về số lượng phim và doanh thu áp đảo.

Các bộ phim 'trá hình' siêu anh hùng cũng xuất hiện nhiều hơn, dù thuộc vào các dòng phim khác. Hobbs & Shaw, Doctor Sleep, Frozen II cũng là phần của thế giới siêu anh hùng. Các studio cũng đang thi nhau theo mô hình của Marvel khi nhiều bộ phim có mối liên kết chặt chẽ, tạo nên một thế giới chung. Đó là thế giới của Stan Lee, nơi chúng ta sống.

8. Sự hồi sinh của phim kinh dị

Thập kỷ 2000 là thời kỳ khó khăn đối với fan phim kinh dị. Sự thành công của Saw khiến nhiều đạo diễn chạy theo hướng máu me hơn là kinh hãi. Các bộ phim làm lại thất bại với kịch bản cũ, câu chuyện mờ nhạt. Nhưng thập kỷ 2010 thì sao? Nhiều bộ phim kinh dị với kịch bản mới, câu chuyện đa dạng và chứa đựng nhiều yếu tố xã hội, chính trị hơn. Đạo diễn đưa vào đó nỗi sợ của cuộc sống hiện đại thay vì sợ hãi truyền thống.

Cần ví dụ không? Get Out và Us của Jordan Peele là điển hình, Hereditary và Midsommar đã làm sống lại dòng phim kinh dị. Có hàng chục bộ phim kinh dị xuất sắc khác để bạn khám phá trước khi chào đón một thập kỷ mới.

9. Kết thúc buồn của phim hài lãng mạn

Các bộ phim hài lãng mạn đã trải qua giai đoạn sụp đổ trong thập kỷ 2000s. Đề tài cảm nắng đã không còn hấp dẫn, các đạo diễn thích khám phá các mối quan hệ bạn bè như Bridesmaids, This is the End, The World’s End. Tuy nhiên, dòng phim này cũng không tỏ ra xuất sắc trong 10 năm qua.

Hài kịch không còn được Hollywood ưu ái. Thập kỷ 2004 với các bộ phim gây cười như Shaun of the Dead, Team America: World Police, Mean Girls, Sideways đã qua đi. Đạo diễn và diễn viên hài kịch đã chuyển hướng, thậm chí sang làm phim siêu anh hùng!

Nói như vậy không có nghĩa là phim hài Hollywood đã biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, các bộ phim hài gần đây có xu hướng tối tăm, kỳ lạ hơn, và nhiều tác phẩm xuất sắc không đến từ Hollywood. Bạn sẽ tìm thấy yếu tố hài hước trong các bộ phim như Anomalisa, Toni Erdmann và Parasite. Và nhiều yếu tố khác...

10. Giả tưởng bước lên tầm cao mới

Thời kỷ đỉnh cao của các bộ phim tài liệu bom tấn đã lùi lại. Khó tìm thấy bộ phim nào có thể so sánh với những kiệt tác như Bowling For Columbine và Super Size Me trong thập kỷ trước. Thể loại tài liệu giờ xuất hiện trên các nền tảng khác như Podcast với các câu chuyện hình sự và phá án kéo dài hàng trăm kỳ.

Khi Hollywood muốn kể một câu chuyện có thật, các đạo diễn thường chọn hình thức docudrama hiện đại - các bộ phim không chỉ kịch hóa, điện ảnh hóa các sự kiện có thật mà còn đưa vào đó những số liệu, phá vỡ rào cản giữa diễn viên và khán giả, 'đập bỏ bức tường thứ tư' và đưa vào đó những lời thoại, câu dẫn từ nhân vật thực.

Liệu điều đó có nghĩa là những bộ phim này phản ánh chính xác hơn những tác phẩm 'dựa trên các sự kiện có thật' truyền thống? Đánh giá các tác phẩm như The Big Short, Pain & Gain, I, Tonya, American Animals, Vice, The Laundromat và Bombshell, câu trả lời là không. Nhưng chắc chắn nó sẽ thú vị hơn.

11. Ngày tàn của thế giới

Thập kỷ 2000 kết thúc với loạt phim mô tả thế giới sau tận thế. Các tác phẩm với đề tài Sự Hủy Diệt tiếp tục xuất hiện trong thập kỷ 2010. Các bộ phim như Sau Trái Đất, Lãng Quên, Thiên Đường Của Elysium, Ngoại Tuyến, Hành Khách và Kẻ Dịch Chuyển đều gợi lên cho khán giả những ý niệm rằng con người có thể sống tốt hơn nếu rời bỏ Trái Đất và tìm kiếm một hành tinh mới trong hệ Mặt Trời hoặc thậm chí một thiên hà khác. Có lẽ chúng ta cũng cảm thấy nhẹ nhõm khi đã vượt qua những thời kỳ hủy diệt, tận thế trong nhiều bộ phim này.