Cách đây 30 năm, ngành công nghiệp ô tô của Trung Quốc còn non trẻ và cần sự hỗ trợ từ nước ngoài, nhưng bây giờ, tình hình đã đảo chiều hoàn toàn.
Vấn đề chính là việc tung ra các mẫu xe điện chậm trễ và sự tiếp tục sử dụng động cơ đốt trong, đặc biệt khi thị trường Trung Quốc - nơi có lượng tiêu thụ lớn nhất cho các loại xe xanh.
Theo thống kê từ Tập đoàn CMB International Capital và Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, có đến 10 liên doanh xếp cuối trong bảng xếp hạng doanh số bán xe chạy bằng động cơ đốt trong.
Thương hiệu nước ngoài đang phải đối mặt với thách thức lớn khi mất dần thị phần tại thị trường ô tô Trung Quốc.

Ngày càng có nhiều người tiêu dùng Trung Quốc muốn sở hữu xe điện, điều này đang đặt ra thách thức lớn cho các nhà sản xuất ô tô nước ngoài.
Theo Yale Zhang, người đứng đầu công ty tư vấn Automotive Foresight tại Thượng Hải, sự quyết tâm và tốc độ chuyển đổi sẽ quyết định thị phần của các nhà sản xuất ô tô, bất kể địa phương hay nước ngoài.
Yale Zhang cho biết hầu hết các hãng ô tô toàn cầu đều chậm trễ trong việc chuyển đổi sang xe điện, trong khi chỉ có 4,6% doanh số bán hàng của các hãng liên doanh là xe điện.
Dù là thương hiệu nước ngoài hoạt động tốt nhất tại Trung Quốc, Volkswagen chỉ bán được khoảng 130.000 xe điện từ đầu năm đến tháng 9, chiếm 7,6% tổng doanh số bán hàng tại đất nước này.

BYD, một trong những thương hiệu hàng đầu của Trung Quốc, chiếm gần 80% doanh số bán xe điện trong 7 tháng đầu năm 2022.
Tuy nhiên, vẫn còn một thị trường lớn cho ô tô chạy bằng động cơ đốt trong tại Trung Quốc và không phải tất cả các liên doanh sản xuất ô tô nước ngoài đều đối mặt với khó khăn.
VW và Toyota đã ghi nhận sự phục hồi trong doanh số bán ô tô chạy bằng động cơ đốt trong kể từ tháng 6 nhờ vào việc giảm thuế của chính phủ Trung Quốc.
Cơ hội nào dành cho các liên doanh khi các thương hiệu ô tô nội địa trỗi dậy mạnh mẽ?
Từ năm 1994, các công ty nước ngoài tham gia vào ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc phải thành lập liên doanh 50:50 với công ty địa phương.
2/3 trong số 15 thương hiệu ô tô bán chạy nhất tại Trung Quốc vẫn là liên doanh giữa nước ngoài và địa phương.

Jing Yang, người đứng đầu nghiên cứu tại tập đoàn Fitch Ratings ở Thượng Hải, nhấn mạnh: “Có những công ty liên doanh đã xây dựng được thương hiệu mạnh mẽ và tích lũy tài sản lớn để đầu tư vào Trung Quốc, như các thương hiệu hàng đầu của Nhật Bản và Đức.
Nhiều người tiêu dùng vẫn đang cân nhắc việc sử dụng xe điện do lo ngại về phạm vi hoạt động và thiếu cơ sở sạc ở một số khu vực, cũng như mong đợi những đột phá công nghệ dài hạn hơn.
Kể từ tháng 1 năm nay, Trung Quốc đã cho phép các dự án FDI sản xuất ô tô chở khách sử dụng 100% vốn nước ngoài, từ bỏ quy định liên doanh sau gần 30 năm.
Tuy nhiên, sự tự do mới này không giúp nhiều nhà sản xuất ô tô nước ngoài tự mình thâm nhập thị trường. Tesla là ngoại lệ, trở thành hãng ô tô nước ngoài duy nhất hoạt động độc lập ở Trung Quốc nhờ những ưu ái từ Bắc Kinh.
30 năm trước, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc cần sự hỗ trợ từ nước ngoài, nhưng hiện nay, vai trò đã đảo ngược. Các công ty Trung Quốc đang dẫn đầu trong cuộc đua xe điện khi hiểu rõ nhu cầu của người dùng trong nước.
Có được vốn và kinh nghiệm quản trị, nhiều hãng xe Trung Quốc đang mở rộng quy mô toàn cầu và thâu tóm cơ sở hạ tầng và cổ phần của các hãng xe toàn cầu.
Shi nói: “Trong ngắn hạn, nhiều liên doanh ô tô điện muốn tận dụng kinh nghiệm của đối tác Trung Quốc và chuỗi cung ứng ô tô điện hiện có của họ. Nhưng đó chỉ là biện pháp tạm thời. Trong tương lai dài hạn, các nhà sản xuất ô tô nước ngoài cần phát triển chiến lược riêng và tạo ra sự khác biệt trong các sản phẩm ô tô điện.
