Buzz
Bất bình đẳng tài chính giữa nam và nữ tại Pakistan - một trong những khoảng cách lớn nhất trên thế giới - đang làm tăng thêm tình trạng nghèo đói ở quốc gia Nam Á này.Câu chuyện từ Gilgit-Baltistan
Chỉ có 13% phụ nữ ở Pakistan đang sở hữu tài khoản ngân hàng, đây là tỷ lệ thấp thứ tư trên toàn cầu.Trong suốt quãng thời gian trưởng thành, Mashal Wali đã chứng kiến mẹ cô, Nasreen Muzaffar, mỗi tuần dành một ít tiền để cất vào két an toàn trong nhà. Bà ấy sẽ mang số tiền đó đi đến jamatkhana, một nơi cầu nguyện dành cho cộng đồng Ismaili, một nhánh của Hồi giáo Shiite. Ở đó, bà Muzaffar sẽ đóng góp tiền vào một tài khoản tiết kiệm nhóm do các quản lý tại trung tâm cộng đồng xây dựng gần nhà cô ở khu vực Gilgit-Baltistan, miền bắc Pakistan, thành lập.
Một trong những Jamatkhana lớn nhất ở Pakistan, giáo đường Kharadar tại thành phố Karachi miền nam. Ảnh: Ismaili Mail.Số tiền mà mẹ Wali tiết kiệm được là tiền dư thừa từ chi tiêu hàng ngày mà bà nhận từ chồng để dành cho gia đình và thực phẩm. Các đóng góp của Muzaffar, cùng với tiền tiết kiệm từ những phụ nữ khác trong cộng đồng của bà, đã được chuyển vào một tài khoản ngân hàng chung mà Muzaffar hoặc hàng xóm của bà sử dụng để mua những vật dụng cá nhân và quà tặng cho con cái, bao gồm cả một chiếc xe đạp và một chiếc máy ảnh.tỷ lệ toàn diện về tài chính
Giao dịch bằng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng, việc vay mượn từ bạn bè và gia đình, cũng như tiết kiệm thông qua các nhóm cộng đồng xây dựng trên mạng xã hội và niềm tin. Đó là một hệ thống được các cộng đồng chăm sóc qua nhiều thế hệ nhưng cũng đầy nguy cơ từ các yếu tố chính trị địa phương và bi kịch gia đình, tất cả những vấn đề mà phụ nữ phải đối mặt, thương lượng và giải quyết để sử dụng các khoản tiết kiệm không chính thức của cộng đồng.Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, một phần lý do khiến phụ nữ thiếu sự tiếp cận với nguồn tài chính là do khoảng 75% phụ nữ Pakistan không có việc làm chính thức. Nhiều người được coi là nội trợ hoặc người chăm sóc gia đình và hoàn toàn phụ thuộc vào thu nhập của chồng và những người thân nam giới khác.
Laila Gull Hassan Jat, 50 tuổi, từ làng Molvi Suleman Jat, miền nam Pakistan, đứng gần một số con dê mà cô đã mua bằng tiền vay. Ảnh: Betsy Joles/Nikkei.Ngay cả những phụ nữ Pakistan có việc làm chính thức cũng gặp khó khăn trong việc sử dụng dịch vụ ngân hàng, với chỉ 16% duy trì tài khoản cá nhân của họ thay vì hoạt động từ tài khoản của người khác. Điều này khác biệt rất nhiều so với mức trung bình 68% của phụ nữ ở các nước đang phát triển trên toàn cầu có tài khoản ngân hàng, theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới.Tình hình tiếp cận tài chính cho phụ nữ ở Pakistan thấp thấp phản ánh vấn đề bất bình đẳng giới trong xã hội. Quốc gia này xếp hạng thấp thứ hai trên thế giới về bình đẳng giới, chỉ đứng trên Afghanistan, theo Chỉ số Khoảng cách Giới tính Toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới từ năm 2022.Chỉ số này đánh giá mức độ tham gia vào kinh tế, giáo dục, y tế và quyền lợi chính trị. “Ở Pakistan, phụ nữ và nam giới thực sự đứng ở những vị trí rất khác biệt,” Shazreh Hussain, một nhà tư vấn về giới và phát triển xã hội độc lập tại Islamabad, đã chia sẻ.
Bà Shazreh Hussain trong một buổi nói chuyện về văn chương tại Islamabad năm 2018. Ảnh: Dawn.Mosharraf Zaidi, người sáng lập Tabadlab, một viện nghiên cứu chính sách tại Islamabad, đã nói: “Khả năng của phụ nữ duy trì tiền mặt, chi tiêu, thực hiện các giao dịch và kiểm soát tiền của mình một cách độc lập, cũng như quyền kiểm soát các khoản tiền thuộc về họ, đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi việc họ chỉ có thể tiếp cận với các kênh ngân hàng chính thức thông qua nam giới.”Ở Gilgit, Wali kể về nhiều phụ nữ thuộc thế hệ của mẹ cô, Muzaffar, 51 tuổi, thường dành cả ngày ở nhà, trừ khi họ đi hàng tuần đến jamatkhana. Tham gia tiết kiệm cộng đồng là lựa chọn thuận tiện nhất - phụ nữ không cần phải đến ngân hàng mà có thể tin tưởng vào các nhà quản lý tài chính tại trung tâm cộng đồng gần nhà để xử lý các vấn đề liên quan đến tiền mặt cho họ.
Vùng Gilgit-Baltistan là phần phía bắc của vùng Kashmir do Pakistan kiểm soát. Ảnh: Nikkei.“Hầu hết phụ nữ trong vùng không biết đọc viết và không được học hành nên họ không hiểu về việc sử dụng các tài khoản ngân hàng thông thường,” Wali nói, nhấn mạnh về những phụ nữ ở độ tuổi của mẹ cô. Tuy nhiên, trình độ học vấn đã tăng đáng kể đối với thế hệ phụ nữ trẻ hơn trong khu vực của cô.
Phần lớn phụ nữ ở vùng nông thôn Gilgit-Baltistan phía bắc Pakistan không có quyền truy cập vào các tài khoản ngân hàng chính thức, thay vào đó họ phụ thuộc vào các hệ thống tiết kiệm cộng đồng, được tổ chức thông qua các phòng cầu nguyện địa phương.Làm thế nào để cải thiện tính toàn diện về tài chính cho phụ nữ ở Pakistan là điều rất quan trọng. Ngân hàng Thế giới nhận ra rằng sự toàn diện về tài chính của phụ nữ là yếu tố then chốt để đạt được ít nhất 7 trong số 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc. Sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động ở Pakistan đã tăng hơn gấp đôi trong ba thập kỷ qua và theo một số ước tính, việc khuyến khích sự toàn diện về tài chính cho phụ nữ có thể làm tăng tổng sản phẩm quốc nội của đất nước lên đến 33%.Đã được chứng minh rằng việc phụ nữ tham gia vào hoạt động tài chính làm tăng bình đẳng giới; một nghiên cứu năm 2022 của Đại học Groningen phát hiện rằng những phụ nữ có tài khoản ngân hàng riêng thường độc lập hơn và có quyền thương lượng hơn trong gia đình.Chuyên gia cho biết việc phụ nữ tham gia vào hoạt động tài chính chính thức sẽ giúp họ đóng góp cho nền kinh tế Pakistan – điều mà đất nước này rất cần. Bà Fareeha Armughan, một nhà nghiên cứu tại Viện Chính sách Phát triển Bền vững ở Islamabad, nói: “Làm cho họ trở thành một phần của thị trường tài chính là bước quan trọng để họ thực sự trở thành một phần của sự tăng trưởng kinh tế.”
Những vật cản trên con đường thu hẹp khoảng cách
Ngân hàng Trung ương Pakistan (SBP), đặt trụ sở tại Karachi, đã áp dụng Chính sách Ngân hàng Cân đối vào năm 2021 để giải quyết bất bình đẳng tài chính giới tính trong đất nước.Tuy nhiên, việc giải quyết các thách thức về bình đẳng giới trong lĩnh vực tài chính toàn diện là một vấn đề phức tạp ở Pakistan, với nhiều nguyên nhân từ xã hội đến kinh tế. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Chính sách Tabadlab cho thấy, một lý do phổ biến khiến người Pakistan không tham gia vào hệ thống tài chính chính thức là do thiếu vốn. Lý do thứ hai là thiếu tài liệu pháp lý, như giấy tờ nhà cửa và các văn bản cá nhân, là một vấn đề phổ biến đặc biệt đối với phụ nữ và những người có điều kiện kinh tế thấp. Ngoài ra, cả nạn mù chữ cũng là một rào cản lớn đối với việc hiểu biết về tài chính.Ông Zaidi từ Viện Tabadlab nói: “Hầu hết cách chúng ta hiểu về Pakistan chủ yếu là về văn hóa, xã hội, và chính trị. Nhưng chúng ta đã bỏ qua một khía cạnh rất quan trọng, đó là nền kinh tế - nền tảng cơ bản cho mọi vấn đề chức năng.”
Giáo đường cổ Markazi Jamia Masjid ở Rawalpindi, thành phố nằm phía nam thủ đô Islamabad. Thường người ta thường tưởng tượng về Pakistan với các yếu tố văn hóa, xã hội và chính trị, cùng với các công trình kiến trúc đặc trưng theo phong cách Mughal lai Ấn như những giáo đường này. Tuy nhiên, mặc dù văn hóa và xã hội là những điểm nổi bật, thì yếu tố kinh tế lại thường bị lãng quên. Ảnh: Orphaned Nation.
Tại Pakistan, 38% người trưởng thành không biết chữ và hơn 37% số dân sống trong đói nghèo, theo Tabadlab. Viện này phát hiện rằng nam giới có khả năng tiếp cận các kênh tài chính gấp đôi so với phụ nữ, và dân số ở khu vực thành thị có khả năng tiếp cận các kênh tài chính chính thống cao hơn 1.5 lần so với dân số ở khu vực nông thôn.
Điều này tạo ra sự chênh lệch lớn về mức sống giữa nông thôn và thành thị ở Pakistan. Ảnh trái: Cô Malda Barkat đứng gần chiếc máy bơm tay gần nhà ở làng Rato Khan Rind, quận Thatta, tỉnh Sindh. Ảnh phải: Khu phố ẩm thực nổi tiếng Anarkali Bazaar tại Lahore. Ảnh: The Third Pole, Indigo.
Armughan nhấn mạnh rằng những yếu tố này đang khiến một số nhóm dân số ở Pakistan, đặc biệt là phụ nữ ở vùng nông thôn, gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thống. Bà nói: “Bị loại trừ về tài chính thực sự là một phần của một vấn đề lớn hơn, đó là bị loại trừ xã hội.”
Về mặt cung cấp, các ngân hàng thương mại ít có các gói ưu đãi dành cho phụ nữ, vốn được coi là những người có rủi ro tín dụng nếu họ không có nguồn thu nhập ổn định từ công việc riêng hoặc nếu họ làm kinh doanh, chiếm 1% số phụ nữ Pakistan.
Các quy định nghiêm ngặt về giấy tờ tại các tổ chức tài chính ở Pakistan nhằm ngăn chặn rửa tiền và tài trợ khủng bố có thể làm cho việc mở tài khoản ngân hàng trở nên phức tạp đối với nam giới và còn khó khăn hơn với phụ nữ, những người thường ít có giấy tờ chính thức như chứng nhận đất đai.
Ví dụ, để ngăn chặn việc rửa tiền, các ngân hàng có thể yêu cầu người mở tài khoản cung cấp chứng chỉ công việc hiện tại và có thể thậm chí yêu cầu các giấy tờ xác minh về nhà cung cấp và khách hàng của công ty hoặc cửa hàng mà họ làm việc, để đảm bảo rằng thu nhập của họ là “sạch” và dòng tiền của công ty là minh bạch. Để ngăn chặn tài trợ cho khủng bố, ngân hàng có thể yêu cầu giấy tờ về nhân thân, học vấn, giấy tờ nhà đất, vì người có nhân thân rõ ràng và học vấn tốt, nơi ở ổn định được coi là ít có nguy cơ bị lôi cuốn vào các hành động cực đoan hơn. Các giấy tờ này cần được kiểm tra tính xác thực qua nhiều bước trước khi mở tài khoản.
Khách hàng đang xếp hàng để giao dịch tại một chi nhánh của Ngân hàng Quốc gia Pakistan (NBP), thành phố Quetta, tỉnh Balochistan, trong thời gian đất nước thực hiện các biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt vào năm 2020. Ảnh: Facebook.
Về mặt nhu cầu, sự chênh lệch về kinh tế và sự cô lập địa lý ở vùng nông thôn khiến cả phụ nữ và nam giới gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức do khó tiếp cận ngân hàng, thường đặt tại các thị trấn và ít có ở các vùng sâu vùng xa. Tình trạng thiếu giấy tờ pháp lý và tỷ lệ mù chữ cao cũng làm cho việc giao dịch qua ngân hàng trở thành một thách thức đáng sợ và khó hiểu đối với những người thuộc các tầng lớp xã hội thấp hơn. Lừa đảo tài chính ở Pakistan thường lợi dụng những thiếu sót kiến thức này của những người mới làm quen với giao dịch ngân hàng chính thức.
Sự thiếu lòng tin vào hệ thống tài chính chính thức do sự không chắc chắn về kinh tế cũng góp phần vào quy mô nền kinh tế phi chính thức của Pakistan. Ông Zaidi chia sẻ với Nikkei Asia: “Người dân ngày nay ít tin vào việc tiết kiệm tại ngân hàng hơn, hoàn toàn khác so với lòng tin của họ từ 5 đến 10 năm trước đây.'
Các truyền thống xã hội và tôn giáo xung quanh vai trò giới cũng đóng vai trò trong việc tạo ra khoảng cách giới về tài chính. Nam giới thường được coi là trụ cột chính trong hầu hết các gia đình, khiến cho các bà mẹ, vợ và con gái ít có khả năng sở hữu tài khoản ngân hàng riêng. Phụ nữ tham gia vào các công việc chăm sóc không có tiền công tại nhà (như nấu nướng hoặc chăm sóc trẻ em, người già) và trong nông nghiệp, làm cho họ khó tiếp cận hệ thống tài chính chính thức vì không được trả tiền. Theo báo cáo của Liên hợp quốc năm 2019, phụ nữ Pakistan dành khoảng 11 giờ cho công việc chăm sóc và việc nhà không có tiền công so với mỗi giờ mà nam giới tương ứng với họ dành cho công việc không có tiền công.
Những yếu tố như cách xa của ngân hàng hoặc nỗi lo sợ bị quấy rối trên đường cũng có thể là rào cản. '[Nam giới] đi làm ở các văn phòng, công ty. Họ đi bộ công khai trên đường, nhưng phụ nữ thì không,” cô Wali từ Gilgit nói, nhớ lại trải nghiệm của phụ nữ thuộc thế hệ của mẹ cô. Những rủi ro này làm cho phụ nữ thích tiết kiệm tại trung tâm cộng đồng, nơi họ thường đến hàng tuần cùng gia đình.
Các công nhân đang chờ việc ở Rawalpindi vào ngày 30 tháng 5 năm 2022. Hình ảnh này phản ánh thực tế phổ biến trên các con đường ở đô thị Pakistan, nam giới đông đúc trên con đường đến nơi làm việc trong khi phụ nữ chủ yếu tập trung vào công việc gia đình và hiếm khi xuất hiện trên đường phố. Tại các quốc gia láng giềng như Iran và Afghanistan, việc phụ nữ xuất hiện trên đường càng trở nên hiếm hơn nữa. Ảnh: Asad Zaidi/Bloomberg.Cộng đồng là yếu tố then chốt
Đại dịch đã tạo ra áp lực lớn đối với tài chính của các hộ gia đình ở Pakistan, đẩy các quỹ tài chính cộng đồng phi chính thức đến bờ vực suy tàn. Với số lượng người thất nghiệp tăng cao, các gia đình phải mượn tiền để duy trì cuộc sống và nợ nần đang gia tăng nguy cơ trở nên không kiểm soát. Cuộc khủng hoảng kinh tế đang gây ra ảnh hưởng nặng nề tại đất nước, khiến mức lạm phát tăng lên đến 35% vào tháng 3, làm cho các mặt hàng thiết yếu trở nên vô cùng đắt đỏ. Điều này làm tăng thêm gánh nặng cho những người vừa mới bắt đầu hồi phục sau những thách thức tài chính trong đại dịch. Ở Molvi Suleman Jat, một ngôi làng thuộc quận Thatta, tỉnh Sindh, không nhiều phụ nữ sở hữu tài khoản ngân hàng riêng và hầu hết họ phụ thuộc hoàn toàn vào việc góp tiền mặt vào quỹ tiết kiệm cộng đồng, được sử dụng để chi trả cho các liệu pháp y tế và chi phí khẩn cấp khác. Khi cần tiền mặt, họ sẽ vay từ quỹ này và cùng nhau đưa ra quyết định về việc trả nợ.
Phụ nữ từ làng Molvi Suleman Jat ở quận Thatta, tỉnh Sindh, Pakistan, hội họp để thảo luận về các nhóm tiết kiệm cộng đồng vào cuối tháng Hai. Ảnh: Nikkei.
Các hình thức tiết kiệm cộng đồng tập trung vào sức mạnh của sự đoàn kết xã hội, nơi niềm tin được xây dựng trên mối quan hệ giữa các thành viên. Ở Molvi Suleman Jat, phụ nữ chưa từng biết đến khái niệm tiết kiệm cho đến khi một chương trình phát triển được khởi xướng vào năm 2019, do tổ chức Hỗ trợ Nông thôn Sindh của chính phủ tỉnh Sindh tài trợ. Họ thường kiếm tiền thông qua lao động hàng ngày hoặc bằng cách sản xuất và bán hàng thủ công địa phương, từ đó tiết kiệm ít nhất 100 rupee (khoảng 8,200 VNĐ) mỗi tháng.
Vị trí của quận Thatta trong tỉnh Sindh. Ảnh: Nikkei.
Inez Murray, Giám đốc điều hành của Liên minh Tài chính dành cho Phụ nữ (Financial Alliance for Women), một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào thị trường tài chính, cho biết các mô hình tiết kiệm cộng đồng được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu vì chúng giúp những người nghèo tích lũy tiền. 'Đó là cách để tạo ra một hàng rào bảo vệ tài sản của bạn so với người khác, điều này trở thành một thách thức nếu bạn đang sống trong nghèo đói vì bạn đơn giản là không có đủ tài nguyên,' bà nói. 'Luôn có sự cạnh tranh về lợi ích với tiền của bạn.'
Tuy nhiên, những người tham gia vào các hệ thống này thường là những người bị loại khỏi dịch vụ tài chính chính thống, họ hỗ trợ và củng cố một chu trình vay mượn không chính thức và tài trợ cộng đồng. Hơn một nửa số người không sử dụng dịch vụ ngân hàng trên thế giới là phụ nữ và tỷ lệ tài chính cho phụ nữ ở các nước đang phát triển đã ít thay đổi trong hơn một thập kỷ, mặc dù có nhiều nỗ lực toàn cầu nhằm thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực ngân hàng.
Pakistan đã tập trung vào phụ nữ cho sáng kiến phúc lợi quốc gia, Chương trình Hỗ trợ Thu nhập Benazir, được đặt theo tên cựu thủ tướng Benazir Bhutto đã bị ám sát năm 2007 tại Rawalpindi. Phụ nữ đủ điều kiện sẽ nhận được khoản thanh toán bằng tiền mặt qua thẻ được chương trình phát hành.
Các chương trình tập trung vào phụ nữ trên toàn cầu đang trở nên phổ biến trong lĩnh vực tài chính vi mô. Theo bà Murray, việc tập trung vào phụ nữ trong lĩnh vực tài chính vi mô bắt nguồn từ nghiên cứu chỉ ra rằng phụ nữ là người đi vay đáng tin cậy hơn nam giới. 'Tỷ lệ hoàn trả khoản vay trong mọi hạng mục cho vay ở mọi quốc gia đều cao hơn đối với người vay là phụ nữ,' bà nói với Nikkei.
Bà Inez Murray trong một hội nghị tại Washington DC vào năm 2016. Ảnh: Financial Alliance for Women.
Tài chính vi mô là hoạt động cung cấp các dịch vụ tài chính cho các nhóm thu nhập thấp, mà thường không có khả năng tiếp cận với các dịch vụ này. Trong cuốn sách “Vốn của Người nghèo” (Poverty Capital), Ananya Roy mô tả cách mà mô hình tài chính vi mô, được nghĩ ra bởi Muhammad Yunus người Bangladesh, coi phụ nữ là kênh tài trợ quan trọng vì họ thường sử dụng vốn cho phát triển xã hội, bao gồm cả việc học hành và đầu tư vào gia đình. Mô hình này, ban đầu tập trung vào cho vay nhóm hoặc “cho vay đoàn kết”, dựa trên ý tưởng rằng áp lực xã hội trong cộng đồng sẽ khuyến khích phụ nữ trả nợ.
Tuy nhiên, mặt khác, vì phụ nữ là trung tâm của các khoản vay tài chính vi mô, họ cũng trở thành nạn nhân của các chiến lược cho vay lãi suất cao có thể làm tăng nợ. Bà Murray từ Liên minh Tài chính cho Phụ nữ nói rằng các chiến lược như vậy bắt đầu từ khi lĩnh vực tài chính vi mô cố gắng giảm chi phí giao dịch để đạt được quy mô và tính bền vững. Bà nói: “Ngày càng có sự tập trung vào việc thu hồi khoản thanh toán hơn là việc cấp vốn.'
Trong lĩnh vực tài chính vi mô tại Pakistan, không thiếu những thách thức. Năm 2012, Ngân hàng Thế giới phát hiện rằng từ 50% đến 70% số tiền vay tài chính vi mô cho phụ nữ ở Pakistan thực sự được vay bởi nam giới thay mặt, trong khi phụ nữ phải chịu trách nhiệm về chi phí giao dịch và áp lực trả nợ. Roshaneh Zafar, người sáng lập của Tổ chức Kashf Foundation, tập trung vào tài chính vi mô cho phụ nữ đầu tiên tại Pakistan, cho biết: “Phụ nữ vay tiền trong các nhóm, và rất khó để biết ai thực sự sử dụng tiền cuối cùng. Có những trường hợp tiền được chuyển đến nam giới.”
Một đám cưới Hindu ở tỉnh Sindh. Phụ nữ ở Pakistan thường có mối liên kết mạnh mẽ với nam giới trong gia đình, thường là chồng mình. Ngược lại với xu hướng “độc lập” đang phát triển ở các nước châu Á và các quốc gia phát triển khác, nơi phụ nữ công khai chống lại các truyền thống hôn nhân và tình trạng kỳ thị giới tính, và họ theo đuổi cuộc sống độc lập không cần kết hôn hoặc sinh con, ở Pakistan, hôn nhân gần như là bắt buộc bất kể tình huống. Do đó, việc tài chính vi mô chỉ tập trung vào phụ nữ sẽ gặp khó khăn. Rõ ràng, nam giới thường được hưởng lợi từ các khoản vay gián tiếp. Ảnh: Wikipedia.
Zafar nói rằng cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, dẫn đến tỷ lệ lạm phát cao và nợ xấu, đã thúc đẩy ngành tài chính vi mô ở Pakistan chuyển từ mô hình cho vay nhóm sang các phương thức khác. Từ đó, việc sử dụng thẻ căn cước quốc gia CNIC, việc tạo ra Cục Thông tin Tín dụng và các biện pháp số hóa khác đã giúp điều chỉnh thị trường và giúp người cho vay theo dõi dễ dàng tiền của họ, bà nói.
Ở Pakistan, phụ nữ thường tham gia vào sự phát triển kinh tế dưới dạng gián tiếp, như việc sinh con và chăm sóc gia đình để hỗ trợ vai trò chính của chồng. Mặc dù những đóng góp gián tiếp này rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế, nhưng thường không được đánh giá cao bằng những đóng góp trực tiếp. Vì vậy, việc đưa họ vào hệ thống tài chính là bước quan trọng đầu tiên để họ có thể đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế.Các giải pháp công nghệ
Trong nỗ lực khắc phục vấn đề loại trừ tài chính của phụ nữ tại Pakistan, ngân hàng quốc gia đã yêu cầu các hướng dẫn thương mại tăng cường nỗ lực tạo ra sản phẩm và dịch vụ phục vụ cho phụ nữ, theo Chính sách Ngân hàng Bình đẳng năm 2021. Đồng thời, các công ty khởi nghiệp công nghệ tài chính và tổ chức phát triển đang xem xét các mô hình tiết kiệm hiện có để tạo ra cơ hội thu hút phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các vấn đề tài chính. Dự kiến doanh thu từ các dịch vụ tài chính dành cho phụ nữ ở Pakistan có thể lên đến 652 triệu đô la mỗi năm, theo Hiệp hội Dữ liệu Toàn diện Tài chính cho Phụ nữ. Các mô hình mới giải quyết vấn đề tài chính cho phụ nữ thông qua các ứng dụng di động, là giải pháp thay thế cho ngân hàng truyền thống mà phụ nữ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận. Ngân hàng Nhà nước Pakistan đặt mục tiêu có 20 triệu tài khoản ngân hàng kỹ thuật số dành cho phụ nữ hoạt động vào cuối năm nay. Các ứng dụng ngân hàng di động như Easypaisa và JazzCash đang ngày càng phổ biến trên toàn Pakistan, và bất kỳ ai có điện thoại di động đều có thể sử dụng. Tuy nhiên, vẫn còn sự chênh lệch giới trong việc sở hữu điện thoại, với 50% phụ nữ so với 81% nam giới sở hữu điện thoại di động, theo GSMA, một tổ chức đại diện cho các nhà khai thác mạng di động.
Giao diện của ứng dụng JazzCash và mô tả các hoạt động chuyển tiền trên ứng dụng bằng tiếng Urdu. Ảnh: JazzCash.
Ở Molvi Suleman Jat, nơi nhiều phụ nữ không biết đọc biết viết, thanh toán bằng tiền mặt vẫn được ưa chuộng hơn là sử dụng ứng dụng di động ngân hàng, vì với họ, việc sử dụng điện thoại thông minh vẫn còn xa lạ. Rukiya Jat, người quản lý một nhóm tiết kiệm trong làng, nói: “Chúng tôi không có kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh vì chúng tôi chưa từng được đi học. Nhưng chúng tôi đang cố gắng học. Chúng tôi muốn biết thêm về thế giới xung quanh, để các cô gái của chúng tôi cũng có thể học cách sử dụng công nghệ.”
Reza Baqir, người từng là thống đốc của Ngân hàng Nhà nước Pakistan, cho biết dường như không có lời giải thích nào từ góc độ văn hóa hoặc tôn giáo có thể giải thích được khoảng cách giới tính mà ông gặp phải trong lĩnh vực tài chính của Pakistan. Ông nhấn mạnh rằng việc khiến ngân hàng thương mại coi tài khoản của phụ nữ là sinh lời là một chiến lược quan trọng trong việc giải quyết khoảng cách giới. Chính sách của Ngân hàng Nhà nước bao gồm yêu cầu tất cả các ngân hàng thiết lập và đầu tư vào một bộ phận ngân hàng đặc biệt dành cho các sản phẩm phục vụ phụ nữ.
Nhiều ngân hàng thương mại ở Pakistan - bao gồm Habib Bank Ltd. (HBL), Allied Bank và Bank Alfalah - đã tung ra các tài khoản ngân hàng riêng cho phụ nữ để thu hút nhiều khách hàng nữ hơn. Các tài khoản như tài khoản Nisa Asaan của HBL, dành riêng cho phụ nữ có thu nhập thấp, có thể mở chỉ với thẻ căn cước công dân và không yêu cầu số dư tối thiểu.
Shazia Gul, người đứng đầu bộ phận Thị trường Nữ giới tại HBL, chia sẻ rằng các sáng kiến như vậy được thiết kế để khuyến khích phụ nữ tham gia vào hệ thống tài chính bằng cách loại bỏ các rào cản tồn tại đối với các tài khoản tiêu chuẩn. “Chúng tôi đã làm điều đó để khuyến khích phụ nữ và phát triển một môi trường thuận lợi hơn cho họ để họ có thể trở thành một phần của hệ thống một cách dễ dàng,” Gul chia sẻ. HBL đã ra mắt tài khoản dành cho phụ nữ đầu tiên vào năm 2016. Gul cho biết Chính sách Ngân hàng Bình đẳng đã tạo thêm động lực để tập trung vào các sản phẩm và chính sách dành cho phụ nữ. “Đối với chúng tôi, điều quan trọng không chỉ là tạo ra các tài khoản mới,” Gul nói. “Đó là về việc kích hoạt [các tài khoản] hiện có và cũng khuyến khích sự hoạt động.”
Rabia Ghulam Rasool Jat, 45 tuổi, đứng trong cửa hàng tạp hóa của mình ở làng Molvi Suleman Jat mà cô đã mở với sự giúp đỡ của một khoản vay. Ảnh: Nikkei.
Một số công ty công nghệ tài chính ở Pakistan đã coi việc tài trợ vốn cộng đồng là bước đầu tiên để thu hút phụ nữ vào ngân hàng. Halima Iqbal, người sáng lập Oraan, một công ty khởi nghiệp về dịch vụ tài chính, đã nhìn thấy tiềm năng kinh doanh trong việc số hóa các hội đồng bỏ phiếu - một hình thức tiết kiệm cộng đồng phổ biến - khi cô trở lại Pakistan vào năm 2017 sau khi làm việc ở Canada với tư cách là một giám đốc ngân hàng đầu tư.
Hàng triệu người Pakistan tiết kiệm hàng tỷ rupee trong các quỹ tiết kiệm không chính thức, không lãi suất được gọi là ủy ban bầu cử, do các bà nội trợ, sinh viên, nhân viên văn phòng, chủ cửa hàng, thậm chí cả những phụ nữ có địa vị cao điều hành. Mỗi thành viên của một nhóm bạn bè hoặc người thân tin cậy nhau đóng góp cùng một khoản tiền hàng ngày hoặc hàng tháng vào một quỹ trong một khoảng thời gian xác định trước, thường là một năm. Thông qua một phiếu rút thăm, mỗi người tham gia được chỉ định một con số cho biết lượt của mình. Mỗi tháng, một người tham gia nhận được tổng số tiền chung. Mọi người trong ủy ban tiếp tục đóng góp cho đến khi mỗi thành viên nhận được một khoản tiền mặt.
Iqbal và nhóm của cô đã giúp hàng chục phụ nữ mở tài khoản ngân hàng. Theo nghiên cứu của Oraan, hơn 40% người Pakistan sử dụng hệ thống ủy ban cho việc tiết kiệm. Iqbal cho biết các ủy ban là thứ mà phụ nữ đã cảm thấy thoải mái khi sử dụng, đó là lý do tại sao họ sẵn sàng thử sử dụng hệ thống kỹ thuật số. Cô nói: “Có một khía cạnh văn hóa, xã hội, tôn giáo rất sâu xa xung quanh các ủy ban ấy, giống như mẹ tôi đã làm điều đó, bà tôi đã làm điều đó.'
Oraan đã nghĩ ra một cách số hóa các ủy ban bằng cách tạo ra một nền tảng có thể tổ chức quy trình và cung cấp cho mọi người một cách đáng tin cậy để gia nhập các ủy ban bên ngoài cộng đồng trực tiếp của họ. “Rất nhanh chóng, chúng tôi bắt đầu nhận ra rằng mọi người không nhất thiết muốn có một hệ thống tốt hơn,” Iqbal nói. “Những gì họ muốn là khả năng tiếp cận đến lượng thành viên có thể là lớn hơn.” Bằng cách mở rộng mô hình ủy ban, Iqbal cho biết các sản phẩm của Oraan tìm cách phân tán rủi ro trong trường hợp một số cộng đồng gặp phải cú sốc tài chính.
Vào tháng 12, một vụ lừa đảo ở Karachi đã tạo ra nguy cơ về nguồn tài trợ không chính thức cho Mariam Fareed, người đã đặt niềm tin vào một ủy ban tiết kiệm cộng đồng mà cô đã thấy trên một nhóm Facebook. Nhóm này có 35,000 thành viên và trong đó, phụ nữ chia sẻ về công việc, gia đình và cuộc sống.
Fareed bắt đầu đóng góp 7,500 rupee (khoảng 619 ngàn VNĐ) mỗi tháng để giữ vị trí trong ủy ban được tổ chức bởi một thành viên nổi bật trong nhóm Facebook đó, một phụ nữ mà cô chỉ biết qua tên và danh tiếng. Sau bốn tháng, cô bắt đầu nghe về sự kiện của người tổ chức, người đã không trả hàng nghìn đô la tiền quỹ chung cho hàng chục thành viên. Fareed đã lấy lại tiền nhưng đã học được một bài học về việc tin tưởng mù quáng vào nguồn tài trợ không chính thức. “Cô ấy không cung cấp cho tôi thông tin cụ thể và tôi cũng không cung cấp thông tin của mình, và đó là sai lầm của tôi,” Fareed nói.
Karachi, trung tâm công nghiệp và tài chính của Pakistan. Ảnh: Dawn.
Maham Alavi, người điều hành một trang Facebook nhằm giúp phụ nữ hiểu sâu hơn về đầu tư, chia sẻ rằng nhiều người lo sợ nếu họ đầu tư sai, sẽ gây phẫn nộ cho gia đình. Điều này khiến họ thiếu tự tin trong việc quản lý tài sản. Nhiều phụ nữ trong mạng lưới của Alavi thiếu kiến thức cơ bản về tài chính và không dám làm gì với tiền của mình ngoài việc giữ nó trong nhà.
Alavi cũng khuyến khích phụ nữ đầu tư vào các lĩnh vực khác ngoài ủy ban, nhấn mạnh rằng đầu tư vào cổ phiếu và các dự án tài chính khác có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cô coi việc phụ nữ kiểm soát tài sản của mình thông qua nguồn tài trợ cộng đồng là quan trọng, vì nó giúp họ tự bảo vệ trong những tình huống khó khăn. “Họ chỉ cần độc lập về tài chính, điều mà Thánh Allah cấm. Khi có rắc rối, họ sẽ có nguồn lực để đối mặt,” Alavi nói.
Các nỗ lực nâng cao tình hình tài chính tổng thể cho phụ nữ tại Pakistan đã đạt được tiến triển. Từ năm 2017 đến 2021, việc sử dụng tài khoản ngân hàng của phụ nữ gần như tăng gấp đôi. HBL báo cáo rằng tài khoản dành riêng cho phụ nữ chiếm 29% tổng số tài khoản tại ngân hàng theo chi nhánh và 23% tài khoản không chi nhánh, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính cho phụ nữ.
Học sinh trở lại trường sau kỳ nghỉ đông ở Lahore vào tháng Giêng. Các chuyên gia cho rằng việc giáo dục phụ nữ về tài chính là chìa khóa để thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực ngân hàng của đất nước.
Cô Wali từ Gilgit chia sẻ rằng thế hệ của cô ít quan tâm đến việc sử dụng nguồn tài trợ cộng đồng hơn. Với tài khoản ngân hàng riêng, cô dùng để trả tiền ăn ở cho trường đại học. Cô nói: “Tôi đến ngân hàng, nên tôi không cần sử dụng [tiết kiệm cộng đồng], các lựa chọn khác thuận tiện hơn cho tôi.”
Armughan từ Viện Chính sách Phát triển Bền vững nhấn mạnh sự tiện lợi là chìa khóa để thu hút nhiều phụ nữ tham gia hơn. Bà tin rằng tỷ lệ tài trợ phi chính thức cao không phản ánh thực tế rằng phụ nữ không muốn tham gia giao dịch ngân hàng chính thức. Thay vào đó, việc giao dịch qua ngân hàng vẫn là lựa chọn hữu ích cho họ.
“Thị trường này không hợp với [phụ nữ],” cô nói. “Các sản phẩm không phản ánh nhu cầu của họ.”
Theo báo cáo của Betsy Joles,Nikkei Asia.
