Buzz
Kính viễn vọng vô tuyến Kinh Đông (JRT) có giá trị 350 triệu NDT (tương đương 48 triệu USD) sẽ được đặt tại vùng núi của tỉnh Vân Nam, miền Nam Trung Quốc.
Trung Quốc dự định xây dựng một kính viễn vọng vô tuyến lớn nhất thế giới với đường kính lên đến 120 mét, theo báo SCMP. Mục tiêu của dự án là tạo ra khả năng theo dõi thời gian hiện tại với độ chính xác cao và cung cấp công cụ nghiên cứu cơ bản hiện đại.
Kính viễn vọng vô tuyến Kinh Đông (JRT) có giá trị 350 triệu NDT (tương đương 48 triệu USD) sẽ được đặt tại vùng núi của tỉnh Vân Nam, miền Nam Trung Quốc. Dự kiến JRT sẽ hoạt động vào năm 2026 và sử dụng các xung vô tuyến từ các sao xung (pulsar) để đo thời gian, được xem là đồng hồ chính xác nhất trong vũ trụ.
Sao xung là các ngôi sao neutron đặc biệt được hình thành khi các ngôi sao lớn 'chết' ở cuối vòng đời. Theo NASA, một thìa cà phê vật chất sao xung trên Trái Đất có trọng lượng tương đương một núi. Khi xoay, các chùm bức xạ từ sao xung quét qua Trái Đất như một hải đăng, và với tính chất đặc biệt của chúng, chúng cung cấp một chu kỳ xoay ổn định, trở thành công cụ hữu ích cho các nhà khoa học.
Kính viễn vọng 'Five-hundred-metre Aperture Spherical Telescope (FAST)', hay còn gọi là Thiên Nhãn, tại tỉnh Quý Châu, cùng với kính viễn vọng ở Kinh Đông sẽ giúp Trung Quốc phát triển công cụ đo thời gian dựa trên hoạt động của các sao xung một cách độc lập và chính xác hơn so với dịch vụ thời gian nguyên tử quốc tế (TAI) hiện đang được sử dụng trên toàn thế giới, theo Wang Ming - một nhà khoa học của dự án.
Ông Wang cũng nói rằng dự án này sẽ thúc đẩy vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực thiên văn vô tuyến và cung cấp khả năng định vị và dẫn đường dựa trên sao xung cho các tàu vũ trụ Trung Quốc trong việc khám phá không gian trong tương lai.
Nhà khoa học nói thêm rằng ý tưởng xây dựng một kính thiên văn vô tuyến lớn để nghiên cứu các sao xung đã được hình thành lần đầu vào năm 2013. Sau nhiều năm nghiên cứu, Wang và đồng nghiệp của ông đã tìm ra địa điểm lý tưởng để đặt kính thiên văn tại quận Kinh Đông. Với độ cao 2.500 mét trên mực nước biển, khu bảo tồn thiên nhiên Núi Ailao của Kinh Đông gần như không gặp tiếng ồn.
Kính thiên văn vô tuyến cho phép các nhà thiên văn học quan sát không gian một cách đặc biệt. Cụ thể, JRT có khả năng quan sát khoảng 3.000 sao xung - nhiều hơn hàng trăm so với các kính thiên văn có kích thước tương tự như kính thiên văn Effelsberg ở Đức và kính thiên văn Green Bank ở Mỹ.
Wang cho biết, kế hoạch của nhóm là quan sát hơn 100 sao xung mỗi giây với các sao quay hàng trăm lần mỗi giây. Sau đó, các nhà khoa học sẽ chọn ra 80 “ứng cử viên” ổn định nhất để tạo một mạng lưới, đồng thời đo lường và so sánh thời gian của các sao xung.
Mục đích của dự án này là cải thiện cách theo dõi thời gian trên Trái đất. Trong khi TAI hoạt động dựa trên khoảng 400 đồng hồ nguyên tử có độ chính xác cao, thì hệ thống này sẽ có lợi thế cạnh tranh lâu dài hơn vì sao neutron có thể quay với tốc độ cực kỳ ổn định trong nhiều thập kỷ, thậm chí lâu hơn.
Cho đến nay, các nhà khoa học đã sử dụng 18 sao xung và 5 kính thiên văn vô tuyến đặt ở khắp châu Âu để chứng minh các hệ thống này hoạt động hiệu quả.
Ông Wang cho biết, hệ thống của Trung Quốc sẽ bao gồm 3 kính thiên văn khổng lồ: JRT, kính thiên văn vô tuyến Kỳ Đài đang được xây dựng ở Tân Cương và kính thiên văn Thiên Nhãn ở Quý Châu.
Ngoài ra, hệ thống này cũng giúp phát hiện các sóng hấp dẫn - được tạo ra khi các lỗ den siêu lớn hợp nhất trong vũ trụ sơ khai, tạo ra các bước sóng vô tuyến tần số thấp làn biến dạng cấu trung không gian-thời gian khi chúng lan truyền. Khi những đợt sóng như vậy đi qua Trái đất khiến vị trí thay đổi một chút, một loạt các sao xung có thể phát hiện ra sự dịch chuyển đó nếu đủ chính xác.
Trong khi đó, Wang cũng nói rằng các nhà thiết kế sẽ gặp thách thức lớn về mặt cấu trúc để chế tạo chiếc JRT nặng tới 3.400 tấn. Các công nghệ quan trọng khác được sử dụng đó là thiết kế và phát triển nguồn cấp dữ liệu băng thông cực rộng, bộ thu tiếng ồn thấp mà nhóm đã thực hiện từ năm 2020.
Việc xây dựng kính thiên văn sẽ củng cố vị thế của Trung Quốc trong hoạt động thiết kế máy móc quy mô lớn, điều khiển tự động, thiết bị điện tử nhiệt độ thấp và tích hợp hệ thống, theo ông Wang. Ngoài ra, ông cũng mong muốn hoàn thành việc xây dựng trong thời gian sớm và chia sẻ dữ liệu quan sát với cộng đồng khoa học.
Tham khảo SCMP.
