Trung tâm Thương mại TAX

Trung tâm Thương mại TAX từng là một trong những trung tâm thương mại lớn và lâu đời nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, tọa lạc tại giao lộ Lê Lợi – Nguyễn Huệ và đối diện Khách sạn Rex trên đường Lê Lợi. Tòa nhà đã bị phá dỡ vào cuối năm 2016 để xây dựng một cao ốc mới, nhưng tính đến tháng 7 năm 2022, khu đất vẫn đang bỏ hoang và dự kiến sẽ được sử dụng tạm thời làm bãi đỗ xe.

Quá trình phát triển

Thời kỳ thuộc Pháp

Công trình kiến trúc gốc được xây dựng từ năm 1880 dưới thời Pháp thuộc tại trung tâm Sài Gòn, ở góc đại lộ Charner và đại lộ Bonnard, gần tòa thị chính (hôtel de ville). Đến năm 1914, công ty Société Coloniale des Grands Magasins mở Grands Magasins Charner de Saigon (viết tắt là SGMC). Đến năm 1924, khu nhà được cải tạo và mở rộng theo phong cách Art Deco để phục vụ khách hàng thượng lưu của đô thị lớn nhất Liên bang Đông Dương. Ngày 27 tháng 11 năm 1924, sự kiện khai trương tiệm bách hóa đã thu hút sự chú ý lớn của báo chí tại Sài Gòn.

Vào tháng 10 năm 1925, tiệm bách hóa lắp đặt thêm một hệ thống còi điện để thông báo tin tức từ chính quốc. Đến năm 1942, tầng bốn được xây thêm, tháp đồng hồ bị phá bỏ và thay thế bằng bảng chữ GMC.

Thời kỳ Việt Nam Cộng hòa

Trong thời kỳ Việt Nam Cộng hòa, đại lộ Bonnard được đổi tên thành đại lộ Lê Lợi, và đại lộ Charner trở thành đại lộ Nguyễn Huệ. Grands Magasins Charner chính thức đổi tên thành Thương xá TAX vào năm 1960, với địa chỉ 135 đại lộ Nguyễn Huệ. Vào thập niên 1960, Tổng giám mục Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục đã ủy quyền cho Viện Đại học Đà Lạt mua lại trung tâm này, và từ đó nó trở thành tài sản của Tổng giáo phận Sài Gòn. Sau cuộc đảo chính Việt Nam Cộng hòa năm 1963, chính quyền mới tịch thu trung tâm vì liên quan đến Dòng họ Ngô. Trung tâm từ đó không còn thuộc về một công ty cụ thể mà được cho thuê để buôn bán.

Sau năm 1975

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền mới đã thu hồi tòa nhà từ tay Tổng giáo phận Sài Gòn, theo chỉ đạo của Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Với chính sách tập trung kinh tế và cấm tiểu thương, Thương xá TAX bị giải thể. Tòa nhà được chuyển giao cho Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quản lý, không còn là trung tâm mua sắm sôi động, mà thỉnh thoảng được dùng làm không gian trưng bày sản phẩm và máy móc công nghiệp của các cơ quan quốc doanh thành phố.

Đến năm 1978, trong thời kỳ bao cấp, Thương xá TAX được chuyển thành 'Cửa hàng Phục vụ Thiếu nhi Thành phố', nơi nhân viên bán hàng được gọi là mậu dịch viên và mặc khăn quàng đỏ để bán đồ chơi cho trẻ em. Đến năm 1981, tòa nhà được đổi tên thành 'Cửa hàng Bách hóa Tổng hợp Thành phố' thuộc Sở Thương Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1997, tòa nhà đổi tên thành 'Công ty Bán lẻ Tổng hợp Sài Gòn' dưới sự quản lý của Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA). Đến năm 1998, tên gọi Thương xá TAX được phục hồi và năm 2003, tòa nhà đã trải qua một cuộc đại trùng tu.

Vào ngày 25 tháng 9 năm 2014, Thương xá TAX chính thức được lệnh đóng cửa để chuẩn bị cho việc phá dỡ tòa nhà, nhằm xây dựng một cao ốc 40 tầng tại khu đất này, dự kiến sẽ mang tên Satra Tax Plaza. Trước khi việc phá dỡ chính thức bắt đầu, nhiều phương án bảo tồn nội thất đã được thực hiện. Quá trình tháo dỡ được bắt đầu vào ngày 12 tháng 10 năm 2016. Đến tháng 7 năm 2022, khu đất vẫn bỏ hoang và chính quyền Quận 1 có kế hoạch sử dụng nó làm bãi đỗ xe cho công viên Bến Bạch Đằng và phố đi bộ Nguyễn Huệ. Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA) hiện vẫn quản lý khu đất này.

Ảnh minh họa

Các liên kết bên ngoài

• Trang web của Saigon Trading Company SATRA quản lý Thương xá TAX Lưu trữ ngày 23 tháng 8 năm 2014 trên Wayback Machine