
Nếu một con chim én trống không tìm thấy bạn đời, nó thường kêu to làm tất cả các con én xung quanh hoảng sợ và bay lên, cắt đứt mọi hành động ngoại tình đang diễn ra. Sau khi đoàn tụ hoặc khi có chim trống lạ xâm nhập và bị đuổi đi, chim trống sẽ giao phối với vợ ngay để đảm bảo tinh trùng của mình có cơ hội cạnh tranh.
Việc này thường hiệu quả. Những loài canh chừng bạn đời tốt giữ tỉ lệ ngoại tình thấp. Một số loài như diệc và chim săn mồi không thể làm vậy, chúng tách nhau gần như cả ngày, một con bảo vệ tổ trong khi con kia tìm thức ăn. Những loài này giao phối rất thường xuyên, chim ưng có thể giao phối hàng trăm lần để tạo ra một ổ trứng. Điều này không ngăn cản được việc ngoại tình nhưng cũng làm giảm bớt phần nào.
Chứng minh rằng ngoại tình là vấn đề phổ biến trong các xã hội loài người, chứ không phải hiện tượng của các khu chung cư hiện đại ở Anh, gặp khó khăn bởi vì nó quá rõ ràng và cũng vì đây là bí mật mà mọi người che giấu, khiến việc nghiên cứu trở nên khó khăn. Quan sát chim chóc thì dễ hơn nhiều.
Nhiều nỗ lực đã được thực hiện. Khoảng 570 người Aché ở Paraguay sống bằng săn bắt hái lượm cho đến năm 1971. Khi tiếp xúc với thế giới bên ngoài, họ dần sống trong các khu bảo tồn của chính phủ do nhà truyền giáo điều hành. Khi họ còn phụ thuộc vào săn bắt, Kim Hill của Đại học New Mexico nhận thấy rằng đàn ông Aché tặng thịt cho phụ nữ họ muốn quan hệ, không phải để nuôi con mà để đổi lấy một cuộc vui. Dần dần, Hill phải bỏ các câu hỏi về ngoại tình vì người Aché trở nên khó chịu khi được hỏi. Nhưng ông vẫn phát hiện ra mẫu hình ngoại tình, và những người đàn ông có địa vị cao là những kẻ ngoại tình nhiều nhất.
Hill và những người khác tin rằng ngoại tình ảnh hưởng đến tiến hóa của hệ thống kết đôi loài người nhưng chưa được nhấn mạnh đúng mức. Trong các xã hội săn bắt hái lượm, đàn ông dễ dàng ngoại tình hơn là có nhiều vợ. Chỉ hai xã hội săn bắt hái lượm có chế độ đa thê: một ở Tây Bắc Thái Bình Dương và một vài bộ lạc thổ dân Úc. Những ông già có nhiều vợ và được các trợ lý trẻ giúp đỡ, đổi lại, họ cho phép trợ lý ngoại tình với vợ mình.
Chế độ đa thê rất hiếm trong các xã hội săn bắt hái lượm, nhưng ngoại tình lại rất phổ biến. Tương tự như các loài chim sống theo cặp, con người cũng có xu hướng bảo vệ bạn đời hoặc giao hợp thường xuyên. Richard Wrangham đã đưa ra giả thuyết rằng con người bảo vệ bạn đời ngay cả khi họ vắng mặt. Đàn ông thường nhờ người khác giám sát vợ mình. Nếu người chồng đi săn cả ngày, anh ta có thể hỏi thăm mẹ hoặc hàng xóm về vợ mình. Với người lùn châu Phi mà Wrangham nghiên cứu, tin đồn lan rộng và cách tốt nhất để ngăn cản vợ ngoại tình là cho cô ấy biết rằng anh ta luôn nắm bắt các tin đồn. Wrangham còn cho rằng điều này không thể xảy ra nếu không có ngôn ngữ, do đó ông suy đoán rằng sự phân chia lao động theo giới tính, tổ chức hôn nhân và việc phát minh ra ngôn ngữ đều liên kết chặt chẽ với nhau.
""""---
