Từ 'siêu mẫu xe nhái', ngành sản xuất ô tô của Trung Quốc đang gây ngạc nhiên khi làm cho các tên lớn như GM Ford, Volkswagen phải đối mặt với thất bại.

Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đã có một bước tiến ngoạn mục, khi các hãng xe nước ngoài hiện không còn thu hút như trước đối với những mẫu xe nội địa.

Trong quá khứ, xe Trung Quốc thường được biết đến với từ 'đạo nhái'. Điều này là do thiết kế của chúng thường khiến người nhìn cảm thấy quen thuộc, bởi chúng có xu hướng bắt chước các mẫu xe của các quốc gia khác.

Trong một video tổng quan về sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, chuyên gia thiết kế nổi tiếng Frank Stephenson, người sáng tạo ra BMW X5, đã chỉ ra rằng nhiều mẫu xe Trung Quốc đã học hỏi từ các mẫu xe khác, ví dụ như Land Wind X7 và Range Rover Evoque. Mặc dù các mẫu xe nội địa không có thiết kế độc đáo, nhưng đôi khi điều này lại làm mất điểm trong mắt người tiêu dùng, thậm chí cả người Trung Quốc cũng không thích.

Tuy nhiên, hiện tại, tình hình đã thay đổi.

GIÓ THỔI NGƯỢC

Vợ chồng anh Ben Cao và chị Rachel, cùng 36 tuổi, đang muốn bán 2 chiếc Porsche của họ. Thay vào đó, họ định mua một chiếc xe thể thao Porsche 911 trị giá 290.000 USD và một chiếc SUV điện trị giá 70.000 USD của hãng Li Auto tại Trung Quốc.

'Khi bạn ngồi trên một chiếc Li Auto, cảm giác đầu tiên bạn nhận thấy là sự sang trọng' - Anh Ben Cao, hiện đang làm tư vấn kinh doanh, chia sẻ.

Một suy nghĩ mà những giám đốc, kỹ sư, nhà thiết kế xe đều quan tâm khi tham dự triển lãm xe Thượng Hải tuần tới là tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của các hãng xe điện như Li Auto, BYD, NIO và Xpeng. Trung Quốc, trong vài năm qua, đã vượt qua Mỹ để trở thành thị trường ô tô lớn nhất thế giới, và hiện các hãng xe Trung Quốc đang mở rộng hoạt động của mình ra thị trường quốc tế sau khi đã thành công tại thị trường nội địa. Chính những gia đình như vợ chồng anh Ben Cao, và cả các hãng xe Trung Quốc, đã đẩy mạnh sự phát triển của xe điện tại Trung Quốc, khiến cho ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ như mầm non lớn.

Một ví dụ rõ ràng là sự phát triển nhanh chóng của các hãng xe Trung Quốc, những hãng thường nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ địa phương. Hiện nay, Trung Quốc đã tự sản xuất và bán ra thị trường nhiều xe điện, chiếm lĩnh một phần lớn thị trường toàn cầu.

Ngành công nghiệp xe Trung Quốc không chỉ sản xuất và bán xe mà còn tham gia vào toàn bộ chuỗi cung ứng của xe điện: Trung Quốc sản xuất gần như toàn bộ động cơ xe điện và tinh chế hầu hết nguyên liệu để sản xuất pin lithium cho xe điện. Thậm chí, Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới trong việc phát triển công nghệ pin Natri tiềm năng trong tương lai.

80% xe điện bán ra tại Trung Quốc năm ngoái là xe nội địa. Từ mùa thu năm ngoái, các hãng xe nội địa Trung Quốc đã vượt qua các hãng nước ngoài về tổng số lượng xe bán ra, bất kể là xe điện hay sử dụng động cơ đốt trong.

THỊ TRƯỜNG GIẢM CHẤT LƯỢNG

Ông Stephen W. Dyer, Giám đốc quản lý tại công ty tư vấn Alix Partners, cho rằng: 'Thị trường của các hãng xe nước ngoài Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục giảm do các hãng xe nội địa vẫn đang trong giai đoạn phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện.'

Trong khi các hãng xe nước ngoài Trung Quốc đang gặp khó khăn về doanh số tại thị trường lớn nhất thế giới, họ đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực chuyển đổi sang sản xuất xe điện tại các thị trường quan trọng khác trên thế giới, như châu Âu và Mỹ. Hiện tại, Liên minh châu Âu và bang California, Mỹ đã đặt mục tiêu cấm bán các xe sử dụng động cơ đốt trong từ năm 2035. Đồng thời, Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đưa ra đề xuất cứng rắn về tiêu chuẩn khí thải, yêu cầu từ năm 2032, hai phần ba số xe bán ra phải là xe điện. Các hãng xe cho rằng đề xuất này quá nặng nề.

Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như Tesla - được chào đón từ năm 2018 nhờ công nghệ tiên tiến, các hãng xe muốn gia nhập thị trường Trung Quốc đều phải thiết lập mối quan hệ liên doanh với các hãng xe Trung Quốc. Sau 40 năm, các nhãn hiệu xe nước ngoài Trung Quốc đã giáo dục một thế hệ kỹ sư ô tô Trung Quốc - những người hiện đang làm việc cho các đối thủ nội địa.

Doanh số của các mẫu xe liên doanh với hãng xe ngoại Trung Quốc đều giảm mạnh, do xe xăng đang giảm dần còn xe điện đang tăng. Xe điện đã chiếm gần một phần tư thị trường Trung Quốc năm ngoái; trong khi ở Mỹ, xe điện chỉ chiếm chưa đầy 6%, dự kiến sẽ chiếm một phần ba vào cuối năm nay.

Năm 2016 và 2017, Ford từng bán được 1 triệu xe con và xe tải nhẹ, nhưng năm ngoái chỉ còn khoảng 400.000 chiếc. Hyundai cũng từng bán được 1,8 triệu xe tại Trung Quốc vào năm 2016, nhưng năm ngoái chỉ còn 385.000 chiếc.

Tập đoàn General Motors đã mất một nửa doanh số so với thời điểm cạnh tranh với Volkswagen. Wuling - một phần của General Motors, đã giúp hãng này giữ vững thị trường bằng mẫu xe điện rẻ tiền Wuling HongGuang Mini.

Thị phần xe nội địa Trung Quốc đã tăng lên 52% trong Quý IV/2022, chủ yếu nhờ sự phát triển của xe điện. BYD, thương hiệu bán chạy nhất, từ 2,1% thị phần năm 4 năm trước, nay đã tăng lên 10,3%, vượt qua Volkswagen để trở thành thương hiệu dẫn đầu thị trường.

SÁN LẠI GẦN HÃNG XE NỘI

Mặc dù Volkswagen đã mất thị trường cho các hãng xe nội địa Trung Quốc, nhưng vẫn giữ vững tốt hơn so với các đối thủ nước ngoài. Dự kiến triển lãm xe sắp diễn ra tại Thượng Hải sẽ là nơi Volkswagen giới thiệu mẫu sedan chạy điện Volkswagen ID.7.

Đại diện của Volkswagen cho biết số lượng xe điện dòng ID. đã tăng gấp đôi trong năm ngoái. Đáng chú ý là trong khi các hãng xe điện đang giảm giá, Volkswagen lại không tham gia vào cuộc đua đó. Trong khi đó, General Motors đang lên kế hoạch ra mắt 4 mẫu xe điện mới tại Trung Quốc dưới các thương hiệu Buick, Cadillac và Chevrolet; General Motors cũng dự định đến năm 2030 sẽ chuyển một nửa sản lượng nhà máy của họ tại Trung Quốc sang sản xuất xe điện.

Volkswagen dường như rất quan tâm đến thị trường hàng đầu thế giới này, vì vậy tại triển lãm xe ở Thượng Hải sắp tới, họ đã thuê cả hai chuyến bay để đưa các nhà lãnh đạo cấp cao của mình và các thương hiệu con như Volkswagen, Audi và Porsche tới.

Các thương hiệu ngoại quốc như Volkswagen hay General Motors đều giới thiệu các mẫu xe điện có thiết kế không quá khác biệt so với xe sử dụng động cơ đốt trong, mong muốn có thể dần chuyển sang xe điện. Tuy nhiên, tại Trung Quốc, người tiêu dùng đã sẵn sàng chấp nhận những chiếc xe điện có thiết kế nội và ngoại thất lộng lẫy nhất có thể.

Anh Ben Cao là một fan hâm mộ của thương hiệu xe thể thao Đức - Porsche; theo ông, thiết kế của các thương hiệu nước ngoài tại Trung Quốc trông thật nhạt nhẽo: 'Xe của họ cứ như đã lạc hậu, bất kể là xe Mỹ hay xe Đức. Chúng không cùng đẳng cấp với thời đại này'.

Sở thích chọn xe tại Trung Quốc đã thay đổi nhanh chóng. Anh Ben Cao là một thành viên tích cực của một nhóm khoảng 350 chủ xe Porsche Panamera phiên bản Sport Turismo. Trong nhóm này, ông biết ít nhất 50 thành viên đã mua mẫu SUV điện Li Auto L9.

Thực tế, Li Auto L9 là một loại xe lai, tức là có cả động cơ xăng và động cơ điện. Tuy nhiên, khác với các loại xe lai khác như Toyota Prius - trong đó động cơ xăng tham gia vào hệ thống điện, động cơ xăng trên Li Auto L9 chỉ dùng để sạc pin.

Tuy nhiên, anh Ben Cao cảm thấy động cơ xăng này hơi thừa. Anh dự định sẽ sử dụng chiếc SUV điện này vào ban ngày và đậu ở các bãi đỗ xe ven Thượng Hải, rồi sạc tại nhà qua đêm. Kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát ở Trung Quốc, cách di chuyển như của anh Ben Cao trở nên phổ biến hơn. Nếu cần di chuyển đến các thành phố khác, anh Ben Cao sẽ mua vé máy bay hoặc đi tàu cao tốc.

Không chỉ có thói quen tiêu dùng của người tiêu dùng thay đổi, mà vị trí các hãng xe lựa chọn để trưng bày tại triển lãm cũng đã thay đổi. Trước đây, các hãng xe Trung Quốc thường đặt gian hàng gần các thương hiệu quốc tế như Mercedes và hy vọng thu hút khách hàng từ đó.

Nhưng bây giờ, tình hình đã đảo chiều: Các hãng xe Trung Quốc đang chiếm vị trí trung tâm. Bill Russo, người đã từng là giám đốc của Chrysler tại Trung Quốc, nói: 'Bây giờ bạn muốn ở gần họ - các hãng xe Trung Quốc với các mẫu xe điện được quan tâm nhất. Các thương hiệu ngoại không còn nổi tiếng như trước nữa'.