
' 1/ Thức dậy '
Thức Dậy Mỉm Miệng Cười
Hăm Bốn Giờ Tinh Khôi
Xin Nguyện Sống Trọn Vẹn
Mắt Thương Nhìn Cuộc Đời
Bắt đầu mỗi ngày bằng một nụ cười, có lẽ đó là điều khôn ngoan của những người biết trân trọng cuộc sống? Đó là nụ cười của sự tỉnh thức và quyết tâm sống mỗi khoảnh khắc trong niềm an vui.
“Chúng ta đã để bao nhiêu ngày trôi qua trong quên lãng và vô vị?” “Chúng ta đã làm gì cho chính cuộc sống của mình?” Hãy suy nghĩ điều đó. Hãy tìm kiếm bản chất của nụ cười. Liệu đó có phải là sự giác ngộ?
Nhưng làm thế nào để nhớ và mỉm cười ngay khi thức dậy? Bạn có thể đặt một dấu hiệu trên màn cửa, trần nhà, hoặc bất kỳ nơi nào mà khi mở mắt ra bạn nhìn thấy. Dấu hiệu đó có thể là một cành cây, một chiếc lá, một bức tranh hoặc một từ.Sau này, khi bạn quen rồi, bạn sẽ không cần đến những phương tiện đó nữa. Nghe tiếng chim hót hoặc thấy một tia nắng qua cửa sổ, bạn cũng có thể mỉm cười.
Câu “Mắt Thương Nhìn Cuộc Đời” được lấy từ kinh Pháp Hoa, phẩm Phổ Môn nói về Bồ Tát Quan Thế Âm. Nguyên văn là từ nhãn thị chúng sanh, lấy con mắt từ bi để nhìn mọi loại. Hãy nhớ rằng chỉ khi hiểu thì mới có thương. Vì vậy, bạn cần thường xuyên đặt mình vào vị trí của người khác, hiểu được họ từ bên trong và từ ngoại cảnh. Thương là một quá trình học hỏi và thực hành. Bản chất của thương cũng là bản chất của giác ngộ, tương đồng với bản chất của nụ cười.
Chúc bạn một ngày thật an lành và thanh thản.
' 2/ Mở cửa sổ '
Mở Cửa Nhìn Pháp Thân
Đời Mầu Nhiệm Không Cùng
Lòng Dặn Tỉnh Thức
Dòng Nước Tâm Trong Ngần
Buổi sáng khi thức dậy, hãy mở cửa sổ để nhìn ra cảnh vật bên ngoài. Hãy nhớ rằng, cảnh vật đó cũng chính là nội tâm của bạn. Không khí trong lành của buổi sáng, những hạt sương vẫn còn đọng trên cỏ, và ánh nắng mặt trời đang chiếu vào cửa sổ nơi bạn đang đứng. Trong khoảnh khắc đó, bạn không chỉ là chính mình mà cũng là phần của cảnh vật đó, bởi bạn cũng có pháp thân.
Pháp thân là gì? Ban đầu, pháp thân chỉ là giáo pháp của Đức Phật. Trước khi Ngài nhập niết bào, Ngài nói với các môn đệ rằng “chỉ có thân xác tan biến, pháp thân của ta vẫn còn mãi mãi với các người”. Trong truyền thống Đại Thừa, thuật ngữ pháp thân (drahamakāya) dần dần mang nghĩa là tâm của Đức Phật, sau đó là bản thể của vạn vật, và cuối cùng là chân như. Tất cả mọi hiện tượng như tiếng chim hót, ánh nắng ấm, đám mây trắng, cành trúc xanh... đều là biểu hiện của Pháp Thân. Hóa thân của Đức Phật (narmanakāya) cũng là một biểu hiện của Pháp Thân. Đó chính là cuộc đời của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
Bạn cũng là một biểu hiện của pháp thân. Do đó, bạn cũng chia sẻ cùng một bản chất với mọi nhiệm mầu trong vũ trụ.
Mở cửa sổ để nhìn vào thế giới bên ngoài là cách để bạn nhận ra sự thanh tịnh của cuộc sống. Bạn muốn giữ cho cái nhìn đó trong lòng để hôm nay của bạn trở nên đẹp và an lành hơn, vì vậy bạn nhắc nhở lòng mình để luôn tỉnh thức. Sống trong chánh niệm, trong sự tỉnh thức là khi tâm hồn bạn trở thành dòng nước không chứa đựng nỗi đau khổ và phiền não.
' 3/ Quơ dép '
' '
Đặt Chân Lên Mặt Đất
Là Bày Tỏ Sự Kính Trọng
Bước Chân Thức Tỉnh Từng Bước
Làm Lộ Ra Pháp Thân
Bài kệ này cũng có thể được áp dụng trong thời gian thiền định. Thần thông không phải là những hiện tượng siêu nhiên, không bay lơ lửng trong không gian hoặc đi trên mặt của sự tỉnh thức. Bước chân thức tỉnh trên bề mặt của nước mới thực sự là phép lạ. Phép lạ tồn tại trong đất đá, chúng ta có thể thấy được tất cả những biểu hiện của sự sống. Bước đi những bước như thế, bạn làm cho pháp thân của mình trở nên rõ ràng hơn. Đó chính là thần thông. Trong khi bạn vặn nước để lấy, hãy dành một chút thời gian để ngẫm nghĩ về bài kệ này.
' 4/ Vặn nước '
Nước Chảy Từ Suối Sâu
Nguồn Nước Sâu Trong Đất
Dòng Nước Mầu Nhiệm Đổ Chảy
Ơn Nước Vẫn Luôn Tràn Đầy
Nước ấy từ nguồn nào chảy về nhà ta, đến bếp, phòng tắm và lavabo, ta đã biết nhưng lại thường quên.
Nhờ có nước, cây cỏ mới xanh tốt, trái cây mới chín mọng. Nước là nguồn sống. Bảy mươi lăm phần trăm cơ thể chúng ta là nước. Nước là vị Bồ Tát mang lại sự sống cho muôn loài. Ơn nước đối với chúng ta luôn tràn đầy. Sau khi đọc bài kệ, khi chúng ta rửa mặt, nước sẽ trở nên trong trẻo, mát mẻ và mầu nhiệm hơn.
' 5/ Rửa Tay Sạch '
' '
Lấy Nước Để Rửa Tay Sạch
Xin Nguyện Cho Mọi Người Hạnh Phúc
Bàn Tay Khéo Léo, Sạch Sẽ
Hãy Bảo Vệ Trái Đất
Đất cần nước, và nước làm cho đất sống. Nước đến với chúng ta như một thông điệp từ đất mẹ. Trái đất đẹp đẽ của chúng ta đang gặp nguy hiểm.
Chúng ta đang làm khô cạn các nguồn tài nguyên của trái đất, đặc biệt là bằng cách ô nhiễm sông hồ, biển cả, và tiêu diệt môi trường sống của nhiều loài. Chúng ta đã sản xuất hơn năm mươi ngàn loại vũ khí hạt nhân có thể hủy diệt trái đất hàng chục lần. Nền văn minh của chúng ta có thể bị diệt vong trong tương lai gần do sự thiếu suy nghĩ, sợ hãi, và hận thù của chúng ta dành cho nhau. Hãy nhìn vào đôi bàn tay của mình dưới vòi nước chảy. Liệu chúng ta có đủ suy nghĩ và khôn ngoan để bảo vệ trái đất đẹp đẽ của chính mình không?
' 6/ Hành Động Bảo Vệ '
Hãy Duy Trì Vệ Sinh Miệng Và Chăm Sóc Răng
Chăn Chỉnh Lời Nói
Miệng Nói Ngọt Lịm
Tâm Vườn Hoa Nở
Dù có nhiều loại kem đánh răng để làm cho hơi thở sảng khoái, nhưng nếu không tu tập chánh ngôn, miệng vẫn không thể ngọt ngào như thường. Có một câu tục ngữ nói “lời nói như gà gáy”, ý chỉ rằng những lời nói không mang tính tế nhị, thiện ý, mà thay vào đó lại mang tính khắc nghiệt, gây hiểu lầm và phân biệt. Lời nói có thể tạo nên một thế giới hòa bình, nơi mọi người tin tưởng và yêu thương lẫn nhau. Tuy nhiên, lời nói cũng có thể gây ra sự chia rẽ, căm ghét và phá hủy mọi hy vọng. Chánh ngôn là những lời nói mang tính xây dựng và phản ánh sự thật. Trong Đạo Tiếp Hiện, có một nguyên tắc về chính ngôn như sau:
“Không nói dối vì lợi ích cá nhân hoặc để thu hút sự tôn trọng. Không gây sự phân biệt, căm ghét, và không lan truyền những tin đồn không chắc chắn. Không phê phán và chỉ trích những điều mà chúng ta không chắc chắn. Phải nói lên sự thật và những lời nói mang tính xây dựng để tạo ra sự hiểu biết và hòa giải. Phải dũng cảm bày tỏ sự thật về những tình huống bất công, ngay cả khi điều này có thể đe dọa đến sự an toàn của chúng ta”
Hãy tu tập chánh niệm và nói những lời đẹp, chân thật, thương yêu và xây dựng. Đó như những bông hoa thơm, mọc trong vườn tâm, ta gửi gắm cho mọi người xung quanh.
' 7/ Cầu nguyện '
Không Sạch Cũng Không Nhơ
Không Thêm Cũng Không Bớt
Tuệ Ba La Mật
Không Có Pháp Nào Trên Đời
Sống là quá trình không ngừng biến đổi. Mọi sự tồn tại đều phụ thuộc vào nhau. Khi tâm thức được nuôi dưỡng trong chánh niệm, thì khi gieo trầm, tâm cũng thanh tịnh; khi vào nhà cầu, tâm cũng thanh tịnh. Chấp nhận cuộc sống là chấp nhận cả sự sinh tồn lẫn mất mát, vui vẻ lẫn buồn bã. Tâm kinh dạy ta thấy rằng khi nhận thức được bản chất thực của mọi sự vật, ta không còn thấy sự sinh tử, tăng giảm, dơ bẩn, sạch sẽ, sắc nét, mờ nhạt. Đó chính là lý do mà Bồ Tát Quán Thế Âm có thể thoát khỏi đau khổ và ách nạn. Mỗi ngày đọc kinh Tâm Bồ Tát, liệu bạn có hiểu được sự vĩ đại trong đó, hay chỉ đọc như một bản nhạc thánh thường? Ba La Mật (Pāramitā) biểu thị sức mạnh đưa ta vượt qua bờ bên kia, tức là bờ giải thoát, giải thoát khỏi sự vô tri, nỗi sợ hãi và cảnh khổ đau. Trí tuệ Bát Nhã thường được mô tả như mẹ sinh ra chư Phật, cho nên kinh nói rằng không có điều gì cao quý hơn nữa.
' 8/ Chọn trang phục '
Hai bữa cơm mỗi ngày, công lao cày cấy
Áo mặc suốt bốn mùa, ý nghĩa trong việc dệt và may
Bài kệ này lấy từ ca dao Việt Nam. Nguyên bản: cơm ba bữa, cha cày cấy, áo bốn mùa, mẹ vá may. Ngày nay, cha mẹ ít cày cấy, thay vào đó là đi mua gạo; ít may vá, thay vào đó là mua áo sẵn hoặc may đặt. Do đó, hai chữ ân và nghĩa được đưa vào để làm rộng thêm ý nghĩa. Người tu thường trì niệm trước khi ăn và thường tìm hiểu nguồn gốc của trang phục mình mặc.
' 9/ Tắm '
Không Sinh Không Diệt
Không Trước Không Sau
Truyền Đạt Và Tiếp Thọ
Mỗi lần ta tắm, ta nhìn lại hình ảnh của mình do cha mẹ truyền lại. Ta sử dụng hai tay để xoa bóp từng ngón chân và từng cổ tay. Trong khi tắm, hãy tập trung suy ngẫm về hình ảnh và tâm trí của chính mình.
Khi nói về việc truyền đạt và tiếp nhận, chúng ta cần suy nghĩ về ai là người truyền đạt, ai là người tiếp nhận, và vật gì được truyền đạt cũng như tiếp nhận. Tính cách của người truyền đạt và vật truyền đạt là một, cũng như người tiếp nhận và vật tiếp nhận cũng là một. Nói một cách khác, không có sự truyền đạt và tiếp nhận. Nếu bạn chưa nhận ra điều này, hãy trầm mặc và suy ngẫm.
Hãy nhìn vào bàn tay của bạn, bạn sẽ thấy cha mẹ, ông bà, tổ tiên, và dòng họ. Tất cả đều hiện diện trong hiện tại. Bạn chính là họ. Họ không bao giờ chết, vì hình ảnh của bạn là minh chứng. Điều này cũng có nghĩa là bạn không bao giờ được sinh ra hoàn toàn, vì sinh ra có nghĩa là từ không có thành có. Và vì bạn đã không bao giờ được sinh ra, làm sao bạn có thể bị diệt. Bạn tồn tại mãi mãi. Tâm Kinh Bát Nhã chỉ dẫn bạn thấy điều này. Hãy suy ngẫm cho đến khi bạn thấy rõ điều này và bạn sẽ thoát khỏi sự sinh tử.
Cách thấy rõ này không phải thông qua lý luận của trí óc. Thấy rõ là thấy bằng tất cả các giác quan của chúng ta. Đại trượng phu phải tiếp tục đi qua cửa chánh để thoát khỏi sự sinh tử. Quán vô ngã là đi qua cửa chánh, mở ra một không gian rộng lớn. Pháp không sinh, không diệt, không trước, không sau. Bạn không phải là “sinh sau đẻ muộn”. Bạn tồn tại vượt ra khỏi không gian và thời gian. Nếu bạn thấy rõ điều này, bạn đã thành công.
Soi gương là một cách để ta nhìn nhận lại bản thân mình, để thấy rõ hình ảnh mà cha mẹ đã truyền lại. Hãy sử dụng cơ hội này để suy ngẫm về chính mình.
Chánh Niệm Là Gương Phản Chiếu
Gương Là Nơi Phản Ánh Tính Cách
Tình Thương Là Điểm Nhấn Tuyệt Vời Nhất
Và Tầm Nhìn Rộng Rãi
Mỗi ngày bạn có thể nhìn vào gương và sử dụng nó như một phương tiện để thực hành chánh niệm. Khái niệm về cái đẹp là tương đối và phụ thuộc vào quan điểm của mỗi người; một người có thể cho rằng mũi cao là đẹp, trong khi người khác có thể thấy làn da sạm màu là dễ thương và ngược lại. Tuy nhiên, khi chúng ta sống trong chánh niệm, chúng ta trở nên đẹp hơn và cái đẹp đó mang lại hạnh phúc và an lạc không chỉ cho chúng ta mà còn cho mọi người.
Sống thiếu chánh niệm có thể khiến ta trở nên khô khan và máy móc. Nụ cười bình thản và lòng từ bi luôn tạo ra vẻ đẹp tinh tế và thường tạo nên những điều kỳ diệu. Bằng cách nhìn rộng lớn hơn, chúng ta trở nên dung dưỡng và đầy lòng từ bi. Điều này làm cho gương mặt của Đức Phật trở nên đẹp, với ánh mắt và nụ cười trên môi đầy lòng từ bi. Ánh mắt chứng tỏ lòng dung dưỡng và nụ cười toát lên tình yêu thương. Tứ đại là những yếu tố cơ bản của vật chất: đất, nước, lửa và không khí. Chúng còn được gọi là māhābhūta. Trụ Vũ viết:
Cánh hoa là bộ tứ đại
Mà phát tán hương thơm tinh tế
Mắt em là tứ đại
Mà tỏa sáng ánh yêu thương
Tại sao? Bởi vì tứ đại không thuộc về 'vật chất'. Tứ đại không phải là vật cũng không phải là tâm. Tứ đại là biểu hiện của thế giới tánh. Chánh niệm nhắc nhở bạn rằng bạn là một phần của thế giới tánh. Hãy mỉm cười đi. Và hãy mỉm cười bằng đôi mắt của bạn nữa.
Rửa chân là một hành động thiêng liêng
Sự An Lạc
Tìm Thấy Trên Đôi Chân
Niềm An Lạc
Tâm Hồn Của Bạn
Thường thì bạn hay bỏ quên đi những thứ nhỏ nhặt trong cuộc sống. Bạn thường lo lắng cho những vấn đề to lớn hơn mà quên mất đi sự quan trọng của những chi tiết nhỏ nhặt. Nếu bạn vô tình làm tổn thương chúng, thì cả cuộc sống của bạn sẽ cảm thấy đau đớn, không chỉ có một phần nhỏ nhặt nào đó mà thôi.
Hãy nhớ rằng bạn cũng là phần của cuộc sống. Hãy lắng nghe tiếng lòng của mình. Bạn may mắn lắm vì sức khỏe của bạn. Hãy biết ơn vì điều đó. Cũng như việc bạn biết ơn mọi bộ phận khác của cơ thể bạn. Mỗi tế bào trong cơ thể bạn đều là một cơ hội, là một khả năng cho sự sống. Khi chúng không còn tham gia vào sự phát triển, bạn mới có thể cảm thấy yên bình. Nhưng sự yên bình đó rất mong manh.
Sự sống không chỉ tồn tại trong cơ thể bạn mà còn có thể bắt nguồn từ bên ngoài. Một vi khuẩn trong thức uống, một giọt rượu trong người lái xe, hoặc một quả bom hạt nhân đang đe dọa từ không gian. Nếu mặt trời mất đi, không gì trên trái đất có thể tiếp tục tồn tại. Cơ thể của bạn không chỉ là bản thân bạn: mặt trời là trái tim của bạn bên ngoài. Khi trái tim đó ngừng đập…
Sự sống ở mọi nơi trên thế giới là một. Sự an lạc của một phần cơ thể cũng là sự an lạc của toàn bộ tâm hồn. Bạn đã thống nhất với ngón chân của mình. Nhưng bạn còn phải hòa mình với sự sống của mọi người. Sự sống không chỉ tồn tại trong một tế bào hay một ngón chân, mà là khắp nơi trong vũ trụ. Một tế bào không thể tồn tại một mình, một cơ thể không thể tự lập mà không cần đến môi trường xung quanh. Thống nhất với sự sống, bạn sẽ vượt qua được cái chết. Cái chết của tế bào, của ngón chân, và của hình thể.
'Nghe tiếng chuông vang rền 12/ Đưa tâm về với bình an '
Lắng nghe lòng, lắng nghe lòng
Tiếng chuông reo vang đưa tâm hồn về một chỗ
Tiếng chuông như một lời nhắc nhở, một gửi gắm của lòng biết ơn. Người gọi chuông với tâm niệm an bình và thanh thản. Người nghe chuông cũng cần tiếp nhận với lòng biết ơn và bình an.
Lắng nghe tiếng chuông, tâm hồn hòa mình vào âm vang, reo vang theo tiếng chuông, dẫn dắt bản thân về chánh niệm. Trong ngày, mỗi khi nghe tiếng chuông, hãy dừng lại và lắng nghe. Khi tiếng chuông đầu tiên vang lên, thể hiện sự chuẩn bị cho việc thiền định, đưa tâm hồn vào trong tâm trạng bình an, dù bất kể bạn đang ở đâu, làm gì. Hãy từ từ đứng dậy, làm mọi việc hằng ngày với tâm thức rõ ràng, và di chuyển đến nơi thiền định một cách chậm rãi, trong khi tiếng chuông vẫn còn vang vọng. Trong khoảnh khắc đó, hãy duy trì tâm trạng chánh niệm, và bạn có thể sử dụng tiếng chuông và hơi thở để duy trì tâm trạng đó. Đừng chờ đợi cho đến khi ngồi xuống mới bắt đầu thiền định, hãy bắt đầu từ khi nghe tiếng chuông đầu tiên.
- Trích từ cuốn sách 'Những bước nở hoa sen'
