Từng không ưa môn Toán, đam mê làm thơ, người đàn ông 39 tuổi này lại đoạt giải 'Nobel Toán học' 2022: Sự gặp gỡ định mệnh đã thay đổi hướng cuộc đời

Người đàn ông này chưa bao giờ mơ ước trở thành một nhà toán học. Ông không quan tâm đến môn học này, thậm chí còn từ bỏ việc học trung học để theo đuổi ước mơ trở thành nhà thơ. Nhưng tất cả đã thay đổi khi gặp phải người đặc biệt đã mang lại thành công như hôm nay.

Hầu hết những nhà toán học hàng đầu thường phát hiện ra tài năng của mình với môn toán từ khi còn nhỏ và thường xuất sắc trong các cuộc thi quốc tế. Ngược lại, toán lại là điểm yếu của June Huh - một trong 4 người đoạt Huy chương Fields 2022 - giải thưởng được coi là Nobel của toán học.

'Tôi học khá tất cả các môn ngoại trừ toán. Khả năng giải toán của tôi chỉ ở mức trung bình, có nghĩa là một số bài tôi giải được, số khác chỉ đủ điểm qua môn', ông chia sẻ với Tờ New York Times.

Ghét toán, bỏ học để theo đuổi ước mơ làm thơ

Tiến sĩ Huh sinh năm 1983 tại bang California (Mỹ), nơi cha mẹ ông cùng theo học cao học. Khi lên 2 tuổi, gia đình ông chuyển về Hàn Quốc sinh sống. Cha ông là giảng viên môn Thống kê và mẹ là một trong những giáo sư đầu tiên về Văn học Nga tại Hàn Quốc.

Khi còn học tiểu học, June Huh từng nhận điểm thấp trong bài kiểm tra toán. Vì vậy, toán là môn ông ghét và luôn tránh bất cứ khi nào có thể. Cha ông đã cố gắng dạy theo một cuốn sách bài tập, nhưng thay vì cố giải bài toán, ông chỉ việc chép đáp án ở mặt sau, theo Quanta Magazine đưa tin.

Khi phát hiện con trai làm điều này, cha của ông đã xé phần đáp án. Nhưng Huh không từ bỏ. Ông đến các hiệu sách địa phương và sao chép đáp án từ cuốn sách khác bày bán tại đó. 'Sau đó, bố tôi từ bỏ', Huh kể lại.

Sau sự việc đó, ông nghĩ rằng mình không thể học giỏi môn này nên chuyển hướng sang tìm hiểu những bộ môn xã hội như văn học. Thời niên thiếu, Huh mơ ước trở thành nhà thơ. 'Tôi biết mình thông minh nhưng không thể chứng minh điều đó qua điểm số nên tôi quyết định làm thơ', ông nói.

Huh từng viết nhiều bài thơ và một số cuốn tiểu thuyết về những trải nghiệm thời niên thiếu nhưng chưa bao giờ gửi đi nhà xuất bản. Khi 16 tuổi, ông quyết định bỏ học lớp 10 để theo đuổi sở thích sáng tạo này.

Ông kế hoạch hoàn thành kiệt tác trong 2 năm, viết về thiên nhiên và trải nghiệm cá nhân trước khi nhập học đại học. Nhưng kế hoạch đó thất bại.

Khi 19 tuổi, Huh nộp hồ sơ vào chuyên ngành Báo chí Khoa học tại Đại học Seoul, ngôi trường danh giá nhất Hàn Quốc. Tuy nhiên, anh thường trốn học, dẫn đến việc phải học lại vài môn. 'Tôi như người lạc hướng, không biết mình muốn gì, không biết mình giỏi ở điều gì', ông chia sẻ.

Người thầy dẫn lối

Vào năm cuối đại học, ông mới bắt đầu nghiên cứu sâu về môn toán. Huh gặp người thầy toán học nổi tiếng người Nhật, Heisuke Hironaka tại trường với tư cách giảng viên thỉnh giảng. Lúc đó, Hironaka đã hơn 70 tuổi và là nhà toán học nổi tiếng ở Hàn Quốc và Nhật Bản. Ông từng nhận huy chương Fields năm 1970.

Tại Đại học Quốc gia Seoul, Hironaka giảng dạy một khóa học kéo dài một năm về 'Hình học đại số'. Muốn phỏng vấn nhà toán học này cho bài báo đầu tiên của mình, Huh tham dự chăm chỉ tất cả các buổi học.

Ban đầu, lớp thu hút hơn 100 sinh viên nhưng họ nhanh chóng bỏ cuộc vì thấy khó hiểu. Cuối cùng chỉ còn lại 5 người, trong đó có Huh.

Cách dạy của Tiến sĩ Hironaka khiến môn toán trở nên hấp dẫn với sinh viên Huh. Bởi các bài giảng của tiến sĩ Nhật không cầu kỳ như trong giáo án - nơi có đáp án sẵn và mọi thứ sắp xếp hợp lý.

Sau mỗi buổi học, Huh thường ở lại để trò chuyện với Tiến sĩ và cùng ăn trưa. Ông cố gắng tận dụng thời gian bữa trưa để hỏi Hironaka về bản thân nhưng mọi câu chuyện đều dẫn đến toán học. Khi đó, Huh cố gắng không để lộ khả năng kém toán của mình và Tiến sĩ cũng không biết về trình độ toán của học trò.

Nhờ những cuộc trò chuyện đó, thầy Hironaka đã trở thành cầu nối giữa Huh và toán học. Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục học lên thạc sĩ dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ. Năm 2009, ông nộp đơn vào khoảng 10 trường cao học ở Mỹ để theo đuổi bằng tiến sĩ nhưng đều bị từ chối.

Lý do là hồ sơ của Huh còn thiếu về nền tảng toán học. Ông không học Toán học, chỉ học một vài lớp sau đại học và không có thành tích nổi bật. Tuy nhiên nhờ thư giới thiệu của Tiến sĩ Hironaka, Huh được nhận vào Đại học Illinois tại Urbana-Champaign, Mỹ.

Tại Illinois, ông bắt đầu nghiên cứu về toán tổ hợp - một lĩnh vực toán học nghiên cứu về cách bố trí vật thể.

Ví dụ, cho một hình tam giác với một số màu cố định, có bao nhiêu cách để tô các đỉnh sao cho 2 đỉnh của mỗi cạnh không có cùng màu? Biểu thức giúp đưa ra đáp án cho những câu hỏi như này còn được gọi là đa thức màu. Hình càng phức tạp, độ phức tạp của đa thức càng cao.

Nhờ sử dụng các công cụ công việc của Tiến sĩ Hironaka, ông Huh đã chứng minh được giả thuyết của Read - giả thuyết mô tả bản chất toán học của các đa thức màu này.

Năm 2015, Tiến sĩ Huh cùng với Eric Katz và Karim Adiprasito đã chứng minh được giả thuyết Rota, liên quan đến các tổ hợp trừu tượng hơn, thay vì tam giác hoặc hình học khác.

Matroid có một bộ đa thức khác và mang những tính chất tương tự đa thức màu. Nghiên cứu của họ cũng kéo theo một phần của hình học đại số gọi là lý thuyết Hodge, được đặt theo tên của nhà toán học người Anh William Vallance Douglas Hodge.

Công trình này đã ghi dấu ấn đặc biệt trong hồ sơ toán học của Huh. Năm 2022, ở tuổi 39, nhà toán học June Huh được trao tặng Huy chương Fields nhằm tôn vinh đóng góp của ông trong lĩnh vực toán tổ hợp. Đây là giải thưởng toán học danh giá hàng đầu được ví như 'Nobel Toán học'.

Theo Nytimes, Quantamagazine