Tương lai của máy tính Windows on ARM trở nên mờ ám: Bị chính ARM khởi kiện đòi hủy bỏ tất cả các máy tính trang bị chip Snapdragon X của Qualcomm.

Tất cả bắt nguồn từ một thương vụ mua lại một công ty startup thiết kế chip ARM của Qualcomm từ nhiều năm trước.

Tương lai của nền tảng Windows on ARM vừa được mở rộng hơn một chút nhờ vào tiến bộ trong khả năng xử lý của chip Snapdragon X, nhưng cánh cửa này có thể sắp bị đóng lại do một cuộc tranh cãi pháp lý giữa Qualcomm và ARM.

Sau gần 2 năm tranh đấu trên mặt trận pháp lý, cả hai công ty Qualcomm và ARM vẫn chưa thể đạt được thỏa thuận. ARM đang muốn dừng việc bán tất cả các máy tính PC sử dụng chip Snapdragon X mới nhất, trong khi Qualcomm mới đây đã nộp đơn kiện ngược lại ARM.

Tranh chấp bắt đầu từ năm 2019 khi Qualcomm mua lại Nuvia, một startup đã phát triển nhân chip ARM riêng dưới sự lãnh đạo của các kỹ sư từ Apple. Mục tiêu của Nuvia là sử dụng nhân này trong các bộ xử lý máy chủ, và họ đã có giấy phép từ ARM để thực hiện điều này.

Tuy nhiên, sau khi mua lại Nuvia, Qualcomm lại sử dụng nhân này dưới tên gọi 'Oryon' cho các chip máy tính Snapdragon X Elite và Snapdragon X Plus, và có kế hoạch sử dụng nó trong các hệ thống trên chip cho điện thoại thông minh trong tương lai. ARM lập luận rằng các thỏa thuận cấp phép hiện tại sẽ không bao gồm việc sử dụng nhân tùy chỉnh.

ARM đòi hủy bỏ tất cả CPU Snapdragon X

Trong một vụ kiện được đệ trình vào tháng 8/2022 tại Tòa án cấp Quận của Delaware, Mỹ, ARM tuyên bố: 'Qualcomm đã khiến Nuvia vi phạm các giấy phép ARM, dẫn đến việc ARM chấm dứt các giấy phép này, buộc Qualcomm và Nuvia phải ngừng sử dụng và hủy bỏ bất kỳ công nghệ nào dựa trên ARM được phát triển theo các giấy phép.'

Nói một cách đơn giản, điều này có nghĩa là Acer, Asus, Dell, HP, Microsoft, Lenovo, Samsung và một số nhà sản xuất nhỏ hơn khác sẽ phải hủy bỏ tất cả laptop hoặc MiniPC được phát triển với CPU Snapdragon X của Qualcomm.

Đây có thể là lý do tại sao nhiều báo cáo cho biết Microsoft đang ưu tiên hợp tác với Mediatek và NVIDIA hơn Qualcomm trong tương lai để phát triển các máy tính PC chạy Windows on ARM.

Qualcomm đáp trả bằng đơn kiện ngược

Vào ngày 18/4/2024, Qualcomm đã nộp đơn kiện ngược lại ARM, cũng tại Tòa án Quận của Delaware. Trong đó, công ty này tập hợp tất cả các cáo buộc chống lại ARM trong những năm gần đây. Một số điểm đáng chú ý từ tuyên bố khởi kiện:

'Để tiếp tục nỗ lực này, ARM đã cố gắng cản trở các bước tiến công nghệ của Qualcomm trong thiết kế CPU bằng cách cố ý dừng giao hàng các sản phẩm đã trả tiền và đến hạn của Qualcomm theo thỏa thuận cấp phép kiến trúc ARM của Qualcomm (ALA), làm sai lệch sự tồn tại của các sản phẩm đó khi Qualcomm đưa ra thông báo bằng văn bản về việc ARM không cung cấp và đe dọa hủy bỏ các giấy phép của Qualcomm nếu cố gắng thực thi quyền hợp đồng của mình để nhận được các sản phẩm đó.'

'Cuối cùng [...] ARM cố tình dừng cung cấp các sản phẩm mà Qualcomm có quyền nhận theo ALA với lý do rằng ALA của Qualcomm không cho phép Qualcomm được hỗ trợ cho 'công nghệ của Nuvia'. Lý do của ARM không có cơ sở, và vi phạm này không thể rõ ràng hơn.'

Rõ ràng, ARM muốn đẩy mạnh một mô hình cấp phép mới để tăng doanh thu. Mục tiêu chính của điều này là tính chi phí cấp phép dựa trên giá của thiết bị thay vì dựa trên bộ xử lý – nghĩa là giá của thiết bị càng cao thì ARM sẽ có doanh thu càng lớn hơn. Theo Qualcomm, điều này liên quan đến việc thanh toán một khoản tiền một lần hàng trăm triệu USD cộng với phí cấp phép cao hơn trong tương lai.

Mối quan hệ đối tác phức tạp

Tuy nhiên theo Reuters, những người muốn mua một chiếc máy tính trang bị Snapdragon X Elite hoặc Snapdragon X Plus có thể không cần phải lo lắng quá nhiều về cuộc chiến pháp lý này. Đến cuối năm nay, cuộc gặp đầu tiên giữa 2 bên có thể diễn ra và việc cấm bán các thiết bị nói trên có vẻ không khả thi. Dù sao đi nữa, một lệnh cấm như vậy sẽ không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai.

ARM đã lâu muốn đưa các tập lệnh CPU của mình vào laptop và máy tính PC. Bây giờ khi có cơ hội, ARM lại muốn làm điều đó nhưng với một mục đích lợi nhuận lớn hơn từ đối tác của mình. Hiện tại Qualcomm là đối tác cấp phép lớn thứ 2 của ARM cho các bộ xử lý smartphone (sau MediaTek).

Trong khi đó, Qualcomm cũng dựa vào ARM để có được các tập lệnh CPU do hãng chip này phát triển. Nói một cách khác, mối quan hệ cộng sinh giữa Qualcomm và ARM thay vì đưa cả 2 tiến lên phía trước lại đang bị đình trệ vì tranh chấp pháp lý hiện nay.