Buzz
Trong suốt hàng trăm năm, dân tộc Bajau đã sống trên biển và qua sự chọn lọc tự nhiên, họ đã trở thành những 'người cá' thực sự ngoài đời thực.
Khi bạn nín thở và ngâm mình trong nước, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng tự bảo vệ. Điều này giúp bạn tiết kiệm năng lượng khi cần thiết.
Hầu hết mọi người có thể nín thở dưới nước trong vài giây hoặc vài phút, nhưng người Bajau có khả năng ở dưới nước trong 13 phút ở độ sâu hàng chục mét. Họ sống ở vùng nước quanh khu vực Philippines, Malaysia và Indonesia, thường lặn để săn cá hoặc tìm kiếm nguyên liệu tự nhiên cho các nghề thủ công.
Một nghiên cứu trên tạp chí Cell đã phát hiện ra rằng đột biến DNA đã làm cho lá lách của người Bajau lớn hơn, mang lại cho họ lợi thế di truyền trong cuộc sống du mục biển.
Lá lách, một bộ phận trong cơ thể mà ít người quan tâm, thực sự giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch và tái chế các tế bào hồng cầu.
Nghiên cứu trước đó về hải cẩu đã phát hiện rằng lá lách của chúng luôn có kích thước lớn nhưng không đồng đều. Melissa IIardo từ Trung tâm Địa di truyền học tại Đại học Copenhagen quyết định tìm hiểu xem điều này có đúng với những người thợ lặn hay không. Trong chuyến đi đến Thái Lan, cô đã nghe về những người du mục biển và rất ấn tượng bởi khả năng của họ.
'Lần đầu tiên tôi gặp họ như một người bình thường, không chỉ thấy họ qua các thiết bị khoa học và rời đi', cô nói về chuyến đi đầu tiên đến Indonesia. 'Lần thứ hai, tôi mang theo máy siêu âm xách tay và bộ dụng cụ lấy dịch nhổ. Chúng tôi đi vòng quanh những ngôi nhà khác nhau, và chúng tôi đã chụp ảnh lá lách của họ'.
Người Bajau truyền thống sống du mục trên thuyền nhà, khai thác các nguồn tài nguyên phong phú từ các rạn san hô và rừng ngập mặn của khu vực.
Trong thế kỷ 20, một số người Bajau định cư trên bờ biển nhưng vẫn duy trì lối sống tự cung tự cấp dựa trên phương pháp đánh bắt truyền thống.
Do sở hữu chỉ một cặp kính bảo hộ bằng gỗ và một số tạ tay là thiết bị lặn duy nhất, thành công của họ phụ thuộc vào khả năng lặn sâu và nín thở trong thời gian dài.
Một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã nghiên cứu những người Bajau và phát hiện rằng họ có lá lách lớn hơn đáng kể so với những người dân trong khu vực lân cận, những người chủ yếu làm nông nghiệp hơn là đánh cá để làm thức ăn.
Ngay cả những người Bajau không lặn cũng có những đặc điểm di truyền về khả năng lặn sâu, chứng tỏ rằng điều này là một đặc điểm di truyền chứ không phải là kết quả của việc lặn suốt đời.
Các nhà nghiên cứu đã tình cờ phát hiện ra một gen có tên PDE10A (T4), được cho là liên quan đến việc kiểm soát một loại hormone tuyến giáp nhất định, gen này xuất hiện ở người Bajau. Hormone này có thể giúp chống lại mức oxy thấp và liên quan đến kích thước lá lách lớn hơn ở người.
Các gen khác ở người Bajau cũng thay đổi để phản ứng với quá trình lặn.
Một trong những gen này khiến máu được đẩy tới các khu vực quan trọng như não, tim và phổi để tiếp tục nhận oxy.
Tất cả những điều này chỉ ra rằng chọn lọc tự nhiên đã giúp người Bajau phát triển khả năng lặn sâu và lâu hơn.
Việc phát hiện các ví dụ về sự tiến hóa liên tục của loài người giữa các nhóm dân tộc cụ thể đã không còn là điều mới mẻ.
Ví dụ, đa số người dân tộc Tây Tạng sở hữu một đặc điểm di truyền đặc biệt không xuất hiện ở các dân tộc khác, giúp tạo ra nhiều tế bào hồng cầu hơn để đối phó với sự giảm oxy trong không khí ở độ cao.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những nhóm người Inuit tại Greenland đã thích nghi với chế độ ăn giàu chất béo mà không tăng nguy cơ mắc bệnh tim.
Các nhà nghiên cứu gợi ý rằng hiểu sâu hơn về cơ chế thích nghi của người Bajau có thể giúp trong việc điều trị tình trạng thiếu oxy cấp tính, một nguyên nhân gây tử vong thường gặp trong phòng cấp cứu.
Tuy nhiên, lối sống du mục biển của họ đang đối mặt với nguy cơ. Họ bị coi là nhóm yếu thế không được hưởng quyền công dân như những người đồng cấp ở đại lục, và việc đánh bắt công nghiệp gia tăng cũng khiến họ khó có thể tồn tại bằng nguồn dự trữ trong nước, dẫn đến việc nhiều người chọn rời xa biển.
Cũng sẽ rất thú vị nếu biết liệu người Bajau có những thay đổi gen khác với người Tây Tạng hay không. Cả hai nhóm có thể đã phát triển những thay đổi gen vì tình trạng thiếu oxy phổ biến khi sống ở độ cao lớn hơn hoặc nín thở dưới nước, mang lại lợi thế đáng kể nhờ các gen đột biến.
Chúng ta biết rằng các đột biến có thể ảnh hưởng đến các chức năng cụ thể của cơ thể, đôi khi có thể phát sinh riêng biệt ở những người hoặc nhóm không liên quan.
Tuy nhiên, trong tình huống này, hai cộng đồng sinh sống ở xa nhau cũng có thể có các biến thể gen khác nhau nhưng vẫn gặp phải các ảnh hưởng tương tự đối với khả năng chống lại mức oxy thấp.
Có lẽ việc so sánh đó sẽ là bước đi tiếp quan trọng của cuộc điều tra này, mang lại những thông tin thú vị.
Nguồn: Khám phá Địa lý; Sứ mệnh Trái đất; Khoa học Ngày nay
