'Vaccine cho doanh nghiệp' - Từ sự sống sót đến thịnh vượng

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã tổng kết 8 nhóm vấn đề khó khăn mà nhiều doanh nghiệp phải đối mặt. Đó là: tổng cầu giảm mạnh khiến các đơn hàng, hợp đồng, sản lượng giảm theo; doanh thu sụt giảm trên diện rộng, đặc biệt là các nhà hàng, khách sạn, công ty du lịch, hãng hàng không; chi phí đầu vào và vận chuyển tăng cao; chuỗi cung ứng sản xuất và xuất khẩu bị gián đoạn; lưu thông hàng hóa trong và ngoài nước gặp khó khăn; phải cắt giảm nhân viên trước mắt và đối mặt với tình trạng thiếu lao động sau đại dịch; thiếu chuyên gia nước ngoài vì họ gặp khó khăn trong vấn đề nhập cảnh và cách ly; và khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước còn hạn chế.

Trong khi đó, đại dịch toàn cầu COVID-19 vẫn diễn biến phức tạp, nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam, xác định phải thích ứng linh hoạt và chung sống an toàn với SARS-CoV-2. Giống như vaccine cho cơ thể người, vaccine cho doanh nghiệp giúp tạo ra kháng thể, bảo vệ doanh nghiệp trước những rủi ro và thách thức trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Loại vaccine cho doanh nghiệp được thực tiễn chứng minh hiệu quả nhất, cả trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, chính là vaccine sách. Tất nhiên, sách phải được thiết kế riêng, để nội dung phù hợp nhất với doanh nhân, nhà quản lý, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn chung cũng như trong những tình huống cụ thể.

Hiện nay, vaccine cho doanh nghiệp có thể được phân thành 3 nhóm. Nhóm 1 giúp doanh nghiệp vượt qua suy thoái, biến khó khăn thành cơ hội. Nhóm 2 hỗ trợ tinh gọn để hồi phục từ thời kỳ khó khăn. Nhóm 3 giúp nâng cao trí tuệ cảm xúc trong quản lý doanh nghiệp.

Nhóm 1 tập trung vào 2 chủ đề chính là chiến lược và quản trị.

Về quản trị doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, mô hình, phương thức sản xuất, kinh doanh thay đổi đáng kể trong đại dịch COVID-19, yếu tố tinh gọn trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Điều này giải thích tại sao các đầu sách có từ khóa “tinh gọn” được tìm đọc nhiều, như “Vận hành tinh gọn”, “Phát triển khách hàng tinh gọn”, “Phân tích dữ liệu tinh gọn”… Ví dụ, cuốn “Phát triển khách hàng tinh gọn” nêu rõ thực tế nhiều doanh nghiệp tập trung tối ưu hóa quá trình phát triển sản phẩm mà quên phát triển khách hàng, khiến sản phẩm mới khó được thị trường chấp nhận. Và quan trọng hơn, sách đưa ra giải pháp 6 bước để khách hàng không thể chối từ sản phẩm, dù mới được tung ra trong bối cảnh doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa sản phẩm trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

Nhóm 2 bao gồm 8 chủ đề chính: cách thức làm việc, quản lý năng suất lao động, quy trình làm việc, công nghệ, quản trị nhân sự, marketing và bán hàng, sản xuất, và tài chính.

Khi COVID vẫn diễn biến phức tạp trên toàn cầu, cách thức làm việc đã thay đổi mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp chuyển từ offline (trực tiếp) sang online (trực tuyến). Nhưng làm thế nào để giảm chi phí vận hành mà vẫn duy trì, thậm chí nâng cao hiệu suất, hiệu quả? Những vaccine sách có chủ đề này được khuyến nghị đọc bao gồm: “Làm việc từ xa từ A tới Z”, “Làm việc trực tuyến, quán xuyến tương lai”, “HBR 20 phút”… Trong “Làm việc từ xa từ A tới Z”, tác giả Lisette Sutherland (quán quân thế giới về chiến lược nhóm ảo) đã cô đặc những bài phỏng vấn doanh nhân, người lao động, kinh nghiệm chuyên môn của các lão tướng trên thương trường thành bộ cẩm nang gồm 5 phần. Đó là đánh giá và phát triển năng lực làm việc nhóm của cá nhân, thiết lập văn phòng làm việc từ xa, tạo lập thỏa thuận nhóm, điều hành họp trực tuyến hiệu quả và tạo điều kiện cho hoạt động truyền thông tích cực.

Về quy trình làm việc, bộ sách về OKR (Objective Key Results – Mô hình mục tiêu và kết quả then chốt) đã được lãnh đạo của nhiều công ty lớn nhỏ trên khắp thế giới tìm hiểu và áp dụng thành công. Có các cuốn sách như “OKRs - Hiểu đúng làm đúng”, “OKRs - Nguyên lý và thực tiễn”, “OKRs - Bí mật của tăng trưởng”… Trong cuốn “OKRs - Nguyên lý và thực tiễn”, hai chuyên gia quản lý nổi tiếng Paul R.Niven và Ben Lamorte đã phân tích cặn kẽ quá trình phát triển của OKR, sau đó hướng dẫn chi tiết cách triển khai OKR theo thời gian. Cách viết của họ rất chính xác và cụ thể, nhưng không thiếu đi tính hình ảnh và minh họa.

Về công nghệ, những bí quyết ứng dụng công nghệ thông tin-truyền thông từ khi khởi nghiệp đến mở rộng sản xuất, kinh doanh đã được trình bày mạch lạc và dễ hiểu trong những cuốn sách như “Dữ liệu lớn”, “Chiến lược kết nối”, “Cuộc cách mạng nền tảng”… Cuốn sách “Cuộc cách mạng nền tảng” chỉ ra rằng, với mô hình đường ống truyền thống, rất khó để có được những tên tuổi lớn như Facebook, Amazon, Grab, Airbnb…; nhưng nếu kinh doanh theo mô hình nền tảng, ai cũng có cơ hội thành công nhanh chóng nếu biết khai thác tốt cơ sở hạ tầng mở và các nền tảng trực tuyến sẵn có. Sự bùng nổ của các kênh bán hàng online, dịch vụ đi chợ hộ… ở Việt Nam thời COVID-19 là minh chứng cho sức sống của mô hình nền tảng.

Tuy nhiên, dù đã thay đổi mô hình, phương thức sản xuất, kinh doanh, đã tinh gọn bộ máy và chuyển sang chế độ online trong thời COVID-19, doanh nghiệp vẫn có thể gặp khó khăn như thường, nếu người lãnh đạo không xây dựng được văn hóa doanh nghiệp thích ứng trong tình hình mới, không đảm bảo được sức khỏe tinh thần và tâm lý cho người lao động. Thực tế, khi phải làm việc theo mô hình “3 tại chỗ” trong thời gian dài, nhiều công nhân gặp căng thẳng tinh thần, không ít người đã xin nghỉ việc.

Vì vậy, nhóm vaccine sách thứ 3 giúp các nhà quản lý ở mọi cấp độ trở thành những người lãnh đạo xuất sắc trong thời kỳ khó khăn của nền kinh tế bằng cách tăng cường sức bền tinh thần, khả năng linh hoạt trong ứng xử, và trí tuệ cảm xúc trong vận hành doanh nghiệp, giúp họ đối mặt với mọi áp lực trong cuộc sống.

Sách gối đầu giường trong thể loại này bao gồm những cuốn sách có tựa đề như “HBR Emotional - Trí tuệ cảm xúc”, “Trí tuệ cảm xúc trong công việc”, “Thoát khỏi bẫy cảm xúc”, “Khiêu vũ với áp lực”… Trong cuốn “HBR Emotional - Trí tuệ cảm xúc”, các giáo sư tâm lý, nhà báo, doanh nhân thành đạt đã phân tích các trường hợp cụ thể và đưa ra hướng tiếp cận để cá nhân và tổ chức có thể phục hồi mạnh mẽ từ khủng hoảng và thất bại, và vươn lên như phượng hoàng từ đống tro tàn.

Dù bạn đang điều hành doanh nghiệp mới hay đã có chỗ đứng trên thị trường, việc quản lý rủi ro trong bối cảnh suy thoái luôn đòi hỏi sự chú ý và xem xét cẩn thận. Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, nhiều doanh nghiệp đang đối diện với nguy cơ phá sản.

Trong thời kỳ khủng hoảng, các công ty thường hướng tới việc thu hẹp quy mô, giảm giờ làm, cắt giảm nhân sự hay lương thưởng. Nếu bạn là chủ doanh nghiệp, liệu bạn sẽ lựa chọn cách tiếp cận tương tự trong bối cảnh kinh tế suy giảm như hiện nay? Còn nếu bạn là nhân viên, làm thế nào để bảo vệ công việc của mình trong tương lai?

Việc lập kế hoạch dự phòng để đối phó với rủi ro trong thời kỳ suy thoái là vô cùng quan trọng, không chỉ đối với nhà quản lý và lãnh đạo mà còn với mỗi cá nhân. Mỗi người phải hiểu rõ tình hình và đưa ra các quyết định mạnh mẽ để bảo vệ doanh nghiệp và bản thân.

Và vào thời điểm này, những cuốn sách “bắt buộc phải đọc” từ Alpha Books sẽ giải đáp mọi thắc mắc và truyền cảm hứng để giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng, phát triển mạnh mẽ và bền vững. Chúc các bạn thành công!