Trong quá trình tổ chức tang lễ, nếu thiếu người đứng đầu chỉ đạo, việc tổ chức có thể gặp nhiều khó khăn và phạm sai lầm.
Khi sắp đến lúc tang gia phải tổ chức tang lễ, việc quan trọng nhất là phải mời người đảm trách vai trò hộ tang. Hộ tang phải là người thân, có kinh nghiệm, trách nhiệm, và được tôn trọng trong gia đình. Họ sẽ đại diện cho tang gia điều hành mọi công việc liên quan đến tang lễ, bao gồm cả nội bộ và giao tiếp với bên ngoài.
Nếu người hộ tang cũng có kỹ năng lễ nghi, họ cũng có thể kiêm luôn vai trò chấp sự. Chấp sự sẽ đảm nhận việc hướng dẫn về các nghi lễ, từ việc chuẩn bị mâm cúng, trình bày quần thể, làm đài, đến việc lo liệu cho những ngày sau tang lễ. Thông thường, chấp sự cũng là người có kiến thức văn hóa và biết sử dụng chữ Hán, chữ Quốc ngữ, để có thể hỗ trợ trong việc viết các bài văn tế, ca ngợi, phê phán, triệu biểu, và thông báo.
Người thu lễ: Sau khi tang lễ kết thúc và trong suốt ba ngày sau khi chôn cất, cần phải có người thu lễ đứng trực. Họ sẽ đón tiếp và ghi lại danh sách khách đến thăm, nhận và sắp xếp lễ vật trên bàn thờ, và thông báo cho tang gia khi có khách đến viếng. Người thu lễ cũng phải kiểm tra lại lễ vật sau khi khách đã cúng lễ xong và rời đi. Do đó, cần chọn người tin cậy trong gia đình để đảm nhận vai trò này.
Người chấp hiệu: Thường thì, mỗi bộ phận trong tổ chức tang lễ đều có người chấp hiệu chuyên trách. Người này sẽ là người chỉ huy cho việc diễu hành của đoàn phu kiện từ nhà tang ra xe tang hoặc đoàn diễu hành (nếu không có xe). Họ sẽ điều khiển việc nâng và hạ quan tài, di chuyển từ trái sang phải bằng cách sử dụng hai que gỗ ngắn, và chấp hiệu bằng cách cầm chén rượu và đĩa dầu lạc trên tay. Người chấp hiệu có thể ngồi trên xe hoặc đi bộ phía sau quan tài, để điều khiển diễu hành theo chỉ dẫn của mình.
Nếu gia đình nào tự tổ chức tang lễ cho con cháu, hãy lựa chọn người chấp hiệu có kinh nghiệm.
Vai trò của chủ tang và chủ phụ: Chủ tang là con trai trưởng hoặc con dâu trưởng. Trong trường hợp cha mất và mẹ còn sống, mẹ sẽ là chủ phụ. Nếu có cháu trai hoặc cháu gái được coi là con trọng (đại diện cha mẹ khi tổ chức lễ tang ông bà), họ sẽ là chủ tang, các bác thì chỉ là bồi thường cho vợ của con trọng khi ông bà ngoại đã mất, còn các cô thì chỉ đóng vai trò phụ. Trong trường hợp cháu trọng còn nhỏ, chưa đủ tuổi thực hiện các nghi lễ, thì chú trai thứ hai sẽ thay thế, nhưng vẫn phải đại diện cho cháu trong việc thờ phụ và tạ ơn.
Các nghi lễ và tục lệ ngày xưa đã trải qua nhiều biến đổi, một số đã được loại bỏ hoặc thay đổi, như tục lăn đường, đuổi ma quỷ. Các tục lệ thường được thực hiện dựa trên tình hình cụ thể của từng vùng miền, từng gia đình, từ ngày xưa đến nay. Có gia đình phát đạt có thể tổ chức tang lễ lộng lẫy, trong khi những gia đình khó khăn cần phải tiết kiệm.
(Thu thập)
