Buzz
Xe kéo tay trở thành phương tiện vận tải phổ biến tại Việt Nam thời Pháp thuộc. Điều đặc biệt, loại xe này có cấu tạo đơn giản nhưng vẫn có khả năng chở hàng hóa và hành khách.
Xe kéo tay đóng vai trò quan trọng trong đời sống vận tải của Hà Nội thời Pháp thuộc. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IXe kéo đã trở thành phương tiện không thể thiếu tại Hà Nội kể từ năm 1883, khi Thống sứ Jean Thomas Raoul Bonnal cho nhập khẩu từ Nhật Bản. Một nhà thầu Pháp đã sản xuất khoảng 50 chiếc xe kéo cung cấp cho cả xứ Bắc Kỳ vào năm 1884. Từ đó, xe kéo trở thành phương tiện gắn liền với cuộc sống ở Hà Nội.Năm 1886, Phó Công sứ Pháp Leproux ký ban hành Nghị định ngày 06/9 quy định về việc lưu thông và các điểm dừng đỗ đối với xe kéo tại thành phố Hà Nội. Theo đó, có hai loại xe, xe do ngựa kéo và xe do người kéo (xe tay). Xe tay được cảnh sát phân thành 2 hạng theo mức độ vệ sinh và tiện nghi. Hai hạng này được phân biệt bằng màu sơn.* Quy định đối với xe kéo
– Từ ngày 15/9/1886, mọi phương tiện muốn hoạt động trong phạm vi Thủ Đô Hà Nội đều phải được cấp thẻ từ cơ quan cảnh sát, thẻ môn bài và sổ đăng ký do Tòa Công sứ cấp, với lệ phí 2 đồng. Sổ đăng ký này phải ghi đầy đủ thông tin: số xe, tên và địa chỉ của chủ xe, số hành khách có thể chuyên chở, việc nộp phí lưu thông hàng tháng, cước vận chuyển viết bằng tiếng Pháp và chữ Hán.– Từ ngày 15/9/1886, mọi phương tiện muốn hoạt động trong phạm vi Thủ Đô Hà Nội đều phải được cấp thẻ từ cơ quan cảnh sát, thẻ môn bài và sổ đăng ký do Tòa Công sứ cấp, với lệ phí 2 đồng. Sổ đăng ký này phải ghi đầy đủ thông tin: số xe, tên và địa chỉ của chủ xe, số hành khách có thể chuyên chở, việc nộp phí lưu thông hàng tháng, cước vận chuyển viết bằng tiếng Pháp và chữ Hán.– Mỗi xe phải được gắn số đăng ký. Xe không đủ chất lượng không được hoạt động dưới dạng phương tiện công cộng.
– Xe trong mọi hạng đều cần được kiểm tra định kỳ. Khi kiểm tra, những chiếc xe được xem xét kém chất lượng sẽ bị giảm hạng hoặc bị cấm đi, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
– Người điều khiển xe cần tuân thủ các quy định sau:
– Quy định đối với người điều khiển phương tiện
Không nhận chở quá số khách ghi trên sổ đăng ký.
Không nhận khách trong trạng thái say rượu.
Trong trường hợp tìm thấy bất kỳ đồ đạc bị bỏ quên hoặc rơi trong xe, người lái xe phải trả lại cho chủ nhân trong vòng 24 giờ hoặc nộp cho cảnh sát khu vực. Cảnh sát sẽ cấp biên lai để làm chứng trong trường hợp bị truy tố vì tội trộm cắp.
Khi tiếp cận một xe khác, hãy đi sang bên phải và giữ lại một nửa mặt đường cho người khác.
Không nên chạy quá nhanh, hãy đi sang bên phải để nhường đường cho xe khác và chạy với tốc độ hợp lý. Cấm chạy quá tốc độ.
Khi đi vào những đoạn cua, khu chợ hoặc con phố nhỏ, trên cầu hoặc ngõ hẻm, lái xe một cách an toàn và hợp lý.
– Không để xe ở đây, vì có rất nhiều người đi bộ.
– Bật đèn xe khi chạy qua những đường tối om, anh chị em nhé.
– Xe mình đang đỗ tại trạm đấy, nếu có nhu cầu, vui lòng nói điều kiện cụ thể cho mình nhé.
Sau khi đi hết quãng đường, người lái xe được phép dừng lại ở trạm gần nhất. Các trạm dừng bao gồm: place du Radeau (phố Hàng Bè); rue des Inscruteurs (phố Hàng Khảm), góc Rue du Lac (phố Hàng Dầu); place des Caisses (phố Hàng Hòm); rue de France (phố Pháp quốc); rue des Inscruteurs (Hàng Khảm), góc Rue des Brodeurs (Hàng Thêu); place du Cocotier (Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục); place des Eventails (phố Hàng Quạt); rue des Paniers (Hàng Bồ), gần Sở Cảnh sát; Cửa Bắc – Thành Hà Nội…
Tại trạm dừng, các xe không được vượt quá điểm quy định và phải đậu gần mép đường trong của con đường mà trạm dừng đặt. Người lái xe không được phép đẩy nhanh hoặc kéo khách đi xe.
Trong trường hợp đợi khách, người lái xe phải đậu gần mép đường, không gây cản trở giao thông.
– Trường hợp cần đỗ xe vào cùng bên sau khi trả khách, trừ khi có yêu cầu đặc biệt từ khách.
– Xuất trình sổ khi được yêu cầu bởi cảnh sát hoặc hành khách. Cước phí vận chuyển phải được niêm yết một cách rõ ràng và thường xuyên trong xe. Tòa Công sứ cấp mẫu niêm yết miễn phí.
* Phí lưu thông được quy định như sau
– Xe tay hạng 1: 20 xu/tháng.Xe tay hạng 2 có giá cước là 15 xu mỗi tháng.
Cước phí vận chuyển được quy định như sau cho xe ngựa kéo.
Xe ngựa kéo được phép lưu thông trong thành phố từ 6 giờ sáng đến 11 giờ tối.
Từ 11h tối đến 6 giờ sáng, cước vận chuyển tăng 10 xu.
Cước vận chuyển ngoài thành phố như trên, nhưng trong trường hợp hành khách không trở lại thành phố sẽ phải trả 60 xu.
Xe kéo tayTrong thời gian giữa 6h sáng và 11h tối, giao thông trong thành phố là sôi động và năng động.
Từ 11h tối đến 6h sáng, việc giao thông vẫn diễn ra nhưng cước vận chuyển sẽ tăng thêm 5 xu.Cước vận chuyển ngoài thành phố vẫn giữ nguyên, nhưng nếu hành khách không trở lại thành phố, họ sẽ phải trả thêm 41 xu.Từ những năm 1940, cùng với sự hiện diện của chiếc xích lô với những tiện ích vượt trội, chiếc xe kéo đã mất dần vai trò lịch sử.
Xe kéo tay ở Hà Nội thời Pháp thuộc, nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia ITài liệu tham khảo:
- Mạng tin tức đáng tin cậy
- Hồ sơ 4336, trụ sở Tòa Án Nhân Dân Hà Nội, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia 1
