Buzz
Sống chết mặc bay là một trong những tác phẩm đặc sắc của nhà văn Phạm Duy Tốn. Dưới đây, Mytour sẽ cung cấp Bài văn mẫu lớp 7: Phân tích nhân vật phụ mẫu trong Sống chết mặc bay.
Tài liệu bao gồm 10 mẫu văn, hữu ích cho các bạn học sinh lớp 7. Mời tham khảo nội dung chi tiết dưới đây.
Phân tích nhân vật phụ mẫu - Mẫu 1
Trong tác phẩm “Sống chết mặc bay”, nhà văn Phạm Duy Tốn đã tạo ra hình ảnh đầy chân thực và sinh động của nhân vật quan phụ mẫu.
Nhân vật này được miêu tả với những đặc điểm rõ ràng và chi tiết. Từ cảnh người dân chống lũ đến phản ánh cuộc sống xa hoa trong đình, tất cả đều được tái hiện một cách sống động.
Sự vô trách nhiệm của nhân vật được thể hiện qua hành động và lời nói. Viên quan phụ mẫu không chỉ mơ mộng trong cuộc sống sang trọng của mình mà còn thiếu trách nhiệm với người dân.
Tác giả đã tạo nên một bức tranh sắc nét về nhân vật này thông qua sự diễn đạt đầy màu sắc và chân thực. Điều này giúp làm nổi bật sự phản ánh về sự không công bằng và vô trách nhiệm trong xã hội.
Tóm lại, tác giả Phạm Duy Tốn đã thành công khi tái hiện hình ảnh nhân vật quan phụ mẫu, biểu tượng cho giai cấp thống trị trong xã hội phong kiến đương thời.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 2
Trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”, tác giả Phạm Duy Tốn không chỉ thành công trong việc sáng tạo lối viết mới mẻ mà còn phản ánh chân dung của nhân vật quan phụ mẫu, người đại diện cho tầng lớp thống trị tại thời điểm đó.
Nhân vật quan phụ mẫu được gửi đến hộ đê ở làng X, phủ X. Dù đê có nguy cơ vỡ, nhưng người này không quan tâm và sống trong sự xa hoa, sung sướng.
Hình ảnh của quan phụ mẫu trong câu chuyện rất ấn tượng. Người ta thấy quan sống trong tiện nghi, hưởng thụ cuộc sống tốt đẹp trong khi nhân dân phải đối mặt với khó khăn, gian khổ. Sự tương phản này làm nổi bật sự tham lam và tàn ác của nhân vật.
Nhưng tính độc ác ấy lại được tác giả phác hoạ và tăng lên một cách rõ rệt hơn qua hai cuộc trò chuyện của quan với lính tráng và dân phu. Lần đầu tiên, khi quan đang “ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi, mắt mải trông đĩa nọc” thì xa xa vang lên tiếng kêu khiến mọi người đều giật mình, nhưng quan lại bình tĩnh vì sắp ù. Khi có người báo: “Có thể đê sẽ vỡ”, quan phụ mẫu chỉ nói một câu rất bất trách nhiệm: “Dù sao cũng được” rồi tiếp tục ván bài của mình. Lần thứ hai, sự tàn nhẫn và thiếu nhân tính của hắn được thể hiện rõ ràng hơn. “Quan lớn ơi … đê đã vỡ mất rồi”, lúc này mọi người đều lo sợ, nhưng quan lại gào lên ầm ĩ: “Đê đã vỡ rồi... Đê đã vỡ rồi, thời ông xa cổ mày, thời ông bỏ tù mày! Có biết không? Lính ở đâu? Sao không ngăn chặn nó vào đây như vậy?”. Mặc dù mọi người đang lo sợ, nhưng hắn vẫn tiếp tục ván bài của mình. Lúc quan phụ mẫu ăn mừng, khắp nơi nước lên đỉnh, người sống không chỗ ở, kẻ chết không chỗ mai táng, tình cảnh càng trở nên thảm thương.
Bằng sự so sánh tài tình, tác giả đã hé lộ bộ mặt tàn nhẫn và độc ác của tên quan phụ mẫu. Hắn chỉ biết tham lam, bóc lột nhân dân, không một chút quan tâm tới số phận của họ. Ngôn từ của nhân vật giản dị, thể hiện tính cách độc ác, gần gũi với lời nói hàng ngày.
Với việc sắp xếp tình tiết hợp lý, ngôn từ phản ánh đặc trưng của từng nhân vật, tác giả đã thành công trong việc miêu tả chân dung của tên quan phụ mẫu tàn nhẫn, không nhân từ, hắn cũng là biểu tượng cho tầng lớp thống trị thời bấy giờ. Đồng thời, qua tác phẩm, tác giả cũng thể hiện sự đau thương sâu sắc đối với số phận của những người dân bất hạnh, nghèo khổ.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 3
Cuộc sống khốn khó của người dân Việt Nam ở nông thôn cũng như sự tàn bạo, đê tiện của quan lại thời phong kiến thuộc địa đã được phản ánh một cách rõ ràng và chân thực qua nhiều tác phẩm văn học hiện thực. Trong đó, hình ảnh tên quan phụ mẫu trong truyện “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn không thể nào bị quên lãng.
Trên khúc đê, tiếng trống vẫn vỗ liên hồi. Trên trời, mưa vẫn cứ tầm tã rơi xuống. Dưới dòng sông, nước cuồn cuộn dâng lên. Sức người đối đầu với sức nước. Nhưng trong căn phòng sáng đèn, quan phụ mẫu ngồi chễm chệ, uy nghiên trên sạp. Tay trái tựa gối, chân phải duỗi thẳng ra để cho một tên người nhà quỳ dưới đất mà gãi. Một tên lính lẻ đứng bên, cầm quạt lông, chốc chốc phẩy, tên kia đứng khoanh tay, sẵn sàng châm thuốc.
Bên cạnh, mé tay trái là bát yến đường phèn đặt trong khay khảm, khói bay nghi ngút. Xung quanh sạp, có đủ các mặt thầy đề, thầy đội, thầy thông nhì, ông chánh tổng sổ tại. Tất cả tụ họp để chơi bài tổ tôm. Cảnh tượng khiến người đọc đau lòng và phẫn nộ. Đó là hai thế giới hoàn toàn đối lập. Gần một giờ đêm, mọi người đều lướt nhẹ nhàng như chuột, mà sức người khó lòng địch nổi với sức trời. Thế mà quan không hề để ý đến công việc hộ đê, trong khi quan lại có nhiệm vụ bảo vệ con đê, tài sản và tính mạng của dân làng. Rõ ràng, đây là tên quan vô trách nhiệm trước số phận của người dân, hắn chỉ biết sống sung sướng cho bản thân.
“Sống chết mặc bay” là tác phẩm ngắn nhưng nó đã rõ ràng phản ánh bộ mặt xấu xa, vô nhân của một tên quan phụ mẫu dưới thời Pháp thuộc. Hắn sống xa hoa, chỉ biết đánh bạc - niềm hạnh phúc của hắn. Mặc dù là quan phụ mẫu, nhưng hắn không quan tâm tới trách nhiệm, chỉ muốn thỏa mãn sở thích cá nhân. Thái độ ấy không chỉ là tạm thời mà là bản chất, là tính cách thực sự của bọn quan lại vô nhân.
Như vậy, truyện “Sống chết mặc bay” đã giúp ta hiểu và cảm thông sâu xa với nỗi đau của người dân dưới thời Pháp thuộc. Đồng thời, chúng ta cũng hiểu được bộ mặt thật của các quan lại bất nhân xưa kia.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 4
Phạm Duy Tốn là một trong những tác giả xuất sắc nhất trong những năm đầu thế kỷ XX với những câu chuyện ngắn. Trong số các tác phẩm của ông, 'Sống chết mặc bay' là một ví dụ điển hình. Tác phẩm này thể hiện rõ tinh thần nhân đạo bằng cách chỉ trích thái độ không trách nhiệm, tàn nhẫn của các quan lại đối với cuộc sống và cái chết của người nông dân.
Tác phẩm diễn ra trong mùa lũ tại làng X. Trong đêm tối, người nông dân đang vất vả chống lại cơn lũ để cứu đê. Tính mạng của cả làng đều đang bị đe dọa. Mọi người đều cố gắng để cứu đê: 'Gần một giờ đêm. Trời mưa tầm tã. Nước sông Nhị Hà lên to quá; khúc đê làng X thuộc phủ X xem chừng núng thế lắm, hai ba đoạn đê thấm lâu rồi, không khéo thì vỡ mất'.
Nhưng trong khi dân làng đang cố gắng cứu đê, quan phụ mẫu của họ thì không hề quan tâm. Thay vào đó, họ chỉ ở trong đình với cuộc sống xa hoa: 'Cách đó khoảng bốn năm trăm thước. Đình ấy cũng ở trong mặt đê, nhưng cao mà vững chãi, dẫu nước to thế nào, cũng chẳng sao'.
Lối sống vô nhân đạo của các quan lại được tiết lộ rõ ràng hơn. Họ không quan tâm đến mạng sống của người dân, mà chỉ quan tâm đến việc chơi bài: 'Nước sông dẫu nguy không bằng nước bài cao thấp'.
Phạm Duy Tốn thông qua việc xây dựng hình ảnh nhân vật tên quan phụ mẫu đã chỉ trích sự tàn nhẫn của các quan lại, sự vô trách nhiệm đối với cuộc sống của dân chúng. Điều này đã tạo ra giá trị nhân đạo cho truyện ngắn hiện đại Việt Nam.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 5
Phạm Duy Tốn (1883 - 1924) được biết đến là một trong những nhà văn tiên phong của truyện ngắn hiện đại. Dưới bàn tay của ông, hình ảnh về người lao động và bối cảnh xã hội của thời đó được thể hiện một cách chân thực nhất. Trong số các nhân vật, hình ảnh của viên quan phụ mẫu là điểm nhấn quan trọng.
Người đọc được chứng kiến một cảnh tượng đầy căng thẳng: những người dân lao động cố gắng ngăn chặn lũ lụt trong đêm mưa to gió lớn. Mọi người, dù lao động mệt nhọc, đều cùng nhau chiến đấu với thiên tai: 'Người vác cuốc, người vác tre, kẻ bì bõm ướt như chuột lột cùng nhau gắng sức chống lại thiên tai, lũ lụt'.
Trong khi những người dân đang gồng mình chống lại lũ lụt, các quan lại lại đang say sưa chơi bài trong đình. Họ không quan tâm đến cuộc sống của nhân dân mà chỉ tập trung vào việc giành chiến thắng trong trò chơi. Hành động của họ khiến mọi người cảm thấy phẫn nộ và tức giận.
Viên quan phụ mẫu không chỉ vô trách nhiệm mà còn thể hiện sự ích kỷ và vô tâm. Họ không để ý đến sự nguy hiểm của đê đang gần vỡ và chỉ quan tâm đến việc chơi bài. Ngay cả khi có người cảnh báo, họ vẫn không để ý và chỉ biết suy nghĩ cho bản thân. Hành động ích kỷ và vô tâm của họ làm cho những người dân cảm thấy tuyệt vọng và thất vọng.
Hình ảnh của những người quan phụ mẫu như vậy chính là những con sâu mọt trong xã hội phong kiến xưa. Đó chính là những kẻ vô lương tâm và ích kỉ nhất. Đáng lẽ ra những người quan phải là những người biết yêu thương con dân của mình, chăm sóc cho cuộc sống của họ, nhưng thực tế lại không có hành động nào thể hiện điều đó. Với họ, chỉ có cách tận hưởng cuộc sống tốt nhất là quan trọng. Điều này khiến cho người lao động phải chịu đựng nhiều gian khổ và vất vả. Thay vì được quan tâm và chăm sóc, họ lại bị áp bức và bóc lột nhiều hơn. Cuối cùng, khi quan hưởng niềm vui từ việc ù bài, người dân phải chịu cảnh mất mát và đau khổ nhất.
Với hình ảnh của người quan phụ mẫu, tác giả đã minh họa một phần của xã hội phong kiến xưa và khó khăn mà người nông dân phải đối mặt. Đồng thời, họ khiến cho người đọc cảm thấy căm ghét những kẻ đã đẩy nhân dân vào hoàn cảnh khó khăn như vậy.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 6
Phạm Duy Tốn là một trong những nhà văn tiên phong của văn xuôi tiếng Việt. Truyện ngắn “Sống chết mặc bay” của ông là một trong những tác phẩm nổi bật của văn học hiện thực tiếng Việt.
Tác phẩm mở đầu với hình ảnh của khúc đê làng X, nơi nguy cơ vỡ đê đang ngày càng tăng cao. Trong khi người dân vật lộn với thiên nhiên để bảo vệ đê, các quan lại lại ở trong đình thưởng thức cuộc sống sang trọng. Sự đối lập giữa cuộc sống của họ và cuộc sống của người dân rất rõ ràng.
Hai cảnh được miêu tả cho thấy sự vô trách nhiệm của viên quan trước sinh mạng của hàng trăm người dân. Đối với họ, một trăm lá bài còn quan trọng hơn cả sinh mạng của con người. Trái ngược với sự im lặng trong đình, ngoài đê lại đầy âm thanh của cuộc chiến với thiên tai. Quan hưởng niềm vui khi ú bài, nhưng đồng thời cũng là lúc đất nước chìm trong đau khổ.
Qua truyện ngắn “Sống chết mặc bay”, tác giả mạnh mẽ thể hiện sự đồng cảm với nỗi đau của người nông dân và chỉ ra bản chất thật sự của những viên quan tham lam cần bị loại bỏ khỏi xã hội. Tác phẩm này mang lại cái nhìn sâu sắc về thực tế của thời đại.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 7
Trước cách mạng Tháng Tám, cuộc sống của người dân luôn đầy gian truân và khổ đau, điều này được Phạm Duy Tốn thể hiện rõ trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”. Hình ảnh của viên quan phụ mẫu là điểm nổi bật nhất trong tác phẩm.
Chỉ cần đọc tiêu đề của truyện, chúng ta đã có thể suy luận ra một phần nào về nội dung. Việc làm quan, sống dựa vào thuế máu của dân mà không quan tâm đến cuộc sống của họ thật là điều đáng trách. Dân tự lo cho cuộc sống của mình, trong khi quan chỉ biết thưởng thức cuộc sống dư dả.
Bắt đầu từ tình trạng lo ngại của con đê, câu chuyện tiết lộ sự đấu tranh của hàng trăm người dân để bảo vệ nó. Mặc dù nỗ lực hết sức, nhưng sức mạnh của thiên nhiên vẫn không thể đối phó.
Dù bị kiệt sức, nhưng người dân không ngừng cố gắng chống lại sự tàn ác của tự nhiên. Trong bối cảnh khốn khó, sự oằn mình của họ trước mối nguy ngập nước là sự đầy cảm hứng.
Trong thời khắc khó khăn như vậy, người dân cần một lãnh đạo mạnh mẽ. Nhưng thật đáng tiếc khi không có sự hỗ trợ nào từ phía quan lại, người được xem như là cha mẹ dân. Thay vào đó, họ chỉ quan tâm đến cuộc sống sung túc của mình.
Quan phụ mẫu không màng đến nỗi khốn khó của dân chúng, họ chỉ quan tâm đến niềm vui của mình. Hình ảnh này phản ánh sự độc ác và vô trách nhiệm của quyền lực.
Cuối cùng, những tiếng kêu thảm thiết của người dân vẫn còn vang vọng, là biểu tượng cho sự chống đối và hy vọng trong ánh sáng của Đảng.
Qua 'Sống chết mặc bay', hình ảnh quan phụ mẫu 'tư duy ác thú' được thể hiện rất chân thực.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 8
'Nhân vật là trụ cột của truyện ngắn' (Tô Hoài). Qua nhân vật, tác giả không chỉ truyền đạt tư tưởng, tình cảm, thái độ yêu thích hay không hài lòng mà còn thể hiện khả năng nghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo của mình. Trong truyện ngắn Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn, một trong những nhân vật chính, là hình ảnh của viên quan phụ mẫu tham gia vào công việc hộ đê.
Hình ảnh của viên quan phụ mẫu không xuất hiện ngay từ đầu của tác phẩm, mà tác phẩm bắt đầu bằng cảnh hàng trăm nghìn dân lao động đối mặt với mưa lớn. Trong khi dân lao động đang vật lộn với thảm cảnh, quan phủ lại ẩn mình trong sự thoải mái và xa hoa của nhà quan, thể hiện sự chênh lệch đối xử giữa hai tầng lớp xã hội.
'Quan phụ mẫu' được mô tả là 'ngồi uy nghi' trên sập, tạo ra bức tranh cuộc sống phong lưu, xa hoa của họ trong khi nhân dân đối diện với khó khăn. Bằng vài nét vẽ, tác giả đã tái hiện cuộc sống của quan phụ mẫu trong lúc họ thực hiện nhiệm vụ hộ đê.
Ngoài ra, ngòi bút của nhà văn cũng mô tả chi tiết hơn về những vật dụng trong căn phòng của quan phủ: 'Bên cạnh ông, trên bàn tay trái, có bát yến hấp đường phèn, đặt trên khay khảm, khói mù mịt bay lên, cái hộp môi mở ra, ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên là ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuối cũ, ống vôi chạm, tăm bông...'.
Không chỉ tập trung vào miêu tả cảnh vật để làm nổi bật địa vị và tính cách nhân vật, tác giả còn tập trung vào miêu tả ngôn ngữ của nhân vật quan phụ mẫu. Nhân vật không nói nhiều, chỉ thỉnh thoảng cất lời, nhưng đa số là những mệnh lệnh uy nghiêm, oai vệ với những người dưới quyền, lính lệ, và thầy đề, chánh tổng. Đôi khi là lời ra lệnh quyết định: 'Điếu, mày!'. Đôi khi là với thầy để lại: 'Có ăn không thì bốc chứ!', sau đó là: 'Thì bốc đi chứ!'. Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh vào dáng điệu, thái độ và lời quát tháo đầy giận dữ của quan lớn khi có một người dân quê xông vào báo tin về việc đê vỡ: 'Đê đã vỡ!... Đê đã vỡ, thời ông ra phê cách mạng chúng mày, thời ông bỏ tù chúng mày! Có hiểu không?... Lính ở đâu? Sao lại dám để cho nó xông vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à? Đuổi nó ra ngoài đi!'.
Điểm cao trào của câu chuyện nằm ở phần kết, khi quan lớn vỗ tay xuống sập và hét lên:
'- Đây rồi!... Tiếp tục nào!' Sau đó, ông vội vàng xòe bài, cười nói:
'- Đây rồi đây!'
- Đúng vậy! Tin tức nói rõ ràng!… Điếu, mày!”
Và “trong khi quan lớn ù oán to như thế, khắp nơi miền đó, nước tràn trề, xoáy thành đầm sâu, nhà cửa trôi nổi, lúa má chìm đắm; kẻ sống không chỗ trú, kẻ chết không nơi hỏa táng, mặt nước lênh đênh, bóng tối trải dài…”. Đó là một cảnh tượng đau lòng và đáng phẫn nộ. Như vậy, quan phụ mẫu hiện ra trong tác phẩm không chỉ thể hiện thái độ lạnh nhạt, không trách nhiệm mà còn phơi bày bản chất tàn ác, vô nhân, “lòng lang dạ thú”. Là “cha mẹ dân” nhưng quan phủ lại đánh giá tính mạng và tài sản của hàng ngàn dân chưa đủ bằng một lá bài của hắn.
Đặt nhân vật vào những tình huống căng thẳng, nguy hiểm, đầy kịch tính để họ tự tiết lộ thái độ và cách hành xử, Phạm Duy Tốn đã thể hiện một cách trần thuật tinh tế, sắc sảo, mang đậm phong cách văn học hiện đại phương Tây thế kỉ XX.
Hơn nữa, thông qua những hình ảnh nhân vật quan phủ, nhà văn đã diễn đạt sự tức giận, chỉ trích gay gắt đối với quan phủ, hay cũng có thể coi là biểu tượng cho một phần quan lại thời kỳ đầu của thế kỉ XX, vừa không trách nhiệm, vừa vô nhân, sẵn sàng bỏ qua hàng nghìn dân nghèo để thưởng thức cuộc sống xa hoa ích kỷ. Tựa đề “Sống chết mặc bay” cũng thể hiện lời nói, thái độ của quan phụ mẫu đối với những người dân khốn khó trong cảnh thiên tai tai họa, nước mất nhà tan.
Trong Sống chết mặc bay, Phạm Duy Tốn được công nhận là một trong những nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc vào những năm hai mươi của thế kỷ XX, là người đã đặt nền móng vững chắc cho trào lưu văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930-1945 với những tác giả nổi bật như Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, Nguyên Hồng.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 9
Trong tác phẩm ngắn “Sống chết mặc bay”, tác giả Phạm Duy Tốn đã thể hiện hình ảnh một quan phủ “vô tâm và lạnh lùng” một cách sống động.
Tác giả đã bắt đầu với một tình huống rất căng thẳng và lôi cuốn: “Gần một giờ đêm, ở địa điểm là khúc đê thuộc làng X, thuộc phủ X”, “trời mưa rất to, nước ngày càng lên cao”, “nước đã ngấm qua và tràn ra nơi khác”. Trong tình huống này, nhân dân phải nỗ lực từ chiều cho đến gần một giờ sáng. Với sự tham gia của hàng trăm người, họ vất vả giữ đê: có người cày, có người đào, có người đập, có người vác tre, có người xây... Khung cảnh náo nhiệt với tiếng kêu cứu vang lên nhưng mọi người đều đã mệt lử. Không khí luôn trong tình trạng cấp bách và gấp gáp (trống reo, ốc thổi liên tục...).
Trong tình huống đó, nhiều người tự hỏi rằng quan phụ mẫu đang ở đâu. Và tác giả đã nhanh chóng trả lời câu hỏi đó cho người đọc. Ông đã tạo ra một bức tranh yên bình về cuộc sống trong nhà. Bởi vì nhà nằm trên mặt đê, rất vững chắc và an toàn. Trong nhà, đèn sáng tỏa, khói bay lơ lửng. Người hầu và lính tráng đều rất bận rộn. Còn quan phủ cùng nhau chơi bài: “quan phụ mẫu ngồi cao trên ghế, say mê chơi bài”. Thì ra, quan phụ mẫu đang ngồi chơi bài.
Thậm chí khi có người chạy vào báo tin đê sắp đứt. Ông ta cũng không quan tâm mà chỉ nói: “kệ đi!”. Sau đó, ông vẫn tiếp tục chơi bài. Khung cảnh trong nhà rất sôi động “đôi khi nghe tiếng quan phụ mẫu gọi: “Điếu, mày”; tiếng lính trả lời: “Dạ”; tiếng thầy đề hỏi: “Ừ, bốc”; tiếng quan lớn truyền: “Vâng”. Một số người nói: “Bài rồi! Ăn”. Một số khác: “Thua rồi… Làm lại”, lúc nhanh, lúc chậm, thoải mái và vui vẻ. Thật là một cảnh tượng kính trọng, xứng đáng với một quan phụ mẫu…
Đặc biệt ở cuối câu chuyện, khi quan lớn đang thú vị với trò chơi bài, thì đồng thời, bên ngoài đê đã xảy ra vụ đê vỡ. Trong khi người dân đang phải đối diện với tình hình khẩn cấp. Thì quan phụ mẫu lại sung sướng vì đã thắng trong ván bài. Điều này làm nổi bật sự thờ ơ, vô trách nhiệm của những người đứng đầu nhân dân.
Câu chuyện “Sống chết mặc bay” là một trong những thành công lớn. Nhân vật quan phụ mẫu là một biểu tượng tiêu biểu cho quyền lực trong xã hội xưa.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 10
Tác phẩm “Sống chết mặc bay” của nhà văn Phạm Duy Tốn đã mô tả hình ảnh của quan phụ mẫu, người biểu hiện rõ nét tính cách vô tâm, thú vị - là biểu tượng của quyền lực trong xã hội cổ đại.
Phạm Duy Tốn đã sử dụng sự tương phản để minh họa cho bức tranh của nhân vật quan phụ mẫu. Trong khi bên ngoài đê, hàng trăm người dân đang đấu tranh để bảo vệ đê khỏi việc vỡ. Thì ở trong nhà, quan phụ mẫu đang ngồi thong thả đánh bài.
Bên trong đình, không gian hiện lên rất yên bình và lộng lẫy, hoàn toàn khác biệt so với sự hối hả bên ngoài đê: “Trong nhà, ánh đèn sáng tỏa, khói bay nghi ngút. Lính tráng và kẻ hầu đang làm việc rất sôi nổi”. Hình ảnh của quan lớn rất rõ ràng: “Trên sập; ở gian giữa, có một viên quan phụ mẫu, uy nghi chễm chệ ngồi. Tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra, để cho người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi…”. Xung quanh quan có đủ loại lính và kẻ hầu từ thầy đề, thầy đội nhất, thầy thông nhì và chánh tổng cùng ngồi chơi bài: “Một người lính đứng bên, cầm quạt lông, thỉnh thoảng sẽ phẩy. Một người đứng khoanh tay, chắc chắn chầu điếu đóm”. Cuộc sống của quan thật là thoải mái, hưởng thụ: “Bên cạnh ông, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt…”. Dễ dàng nhận thấy rằng quan phụ mẫu đang sống nhàn hạ, thong thả và không mấy quan tâm đến hoàn cảnh khó khăn của dân chúng bên ngoài đê.
Đặc biệt khi đê vỡ. Nước tràn khắp nơi, nhà cửa và ruộng lúa đều bị ngập lụt. Một số người không có nơi trú ngụ, còn số khác thì không có nơi chôn cất. Nhưng trong nhà, quan phụ mẫu lại đang hứng khởi vì đang chiến thắng trong trò chơi bài. Khi có người báo tin đê đã vỡ, quan lớn giận dữ, quay sang quát tháo: “Đê đã vỡ!... Đê đã vỡ, thì thời cách cổ mày, thời bỏ tù mày! Có biết không?... Lính ở đâu? Sao dám để cho nó xâm nhập vào đây như vậy? Không còn kỷ luật nào à?...”. Sự tàn nhẫn và tàn bạo đã được thể hiện rõ ràng. Khi dân chúng phải đối mặt với nguy cơ tử thần, quan lớn lại hân hoan vì chiến thắng trong trò chơi bài: “Khi ván bài ù, quan vỗ tay lên bàn kêu to. Ông xòe bài, miệng vừa cười vừa nói: “Ù! Thông tôm, chi chi nảy! Điếu mày!”.
Qua hình ảnh của quan phụ mẫu, Phạm Duy Tốn đã phác họa một cách chân thực về hệ thống chính trị quyền lực trong xã hội cổ xưa.
