Vẻ đẹp của bầu trời đêm đang gặp nguy hiểm vì có quá nhiều vệ tinh xuất hiện ở ngoài Trái Đất.

Các nhà thiên văn lo ngại rằng, số lượng vệ tinh quay quanh Trái Đất đang làm cho việc quan sát các thiên thể ở ngoài vũ trụ trở nên khó khăn hơn do ánh sáng từ chúng.

Một đêm giữa tháng 11, Cliff Johnson, nhà nghiên cứu thiên văn học tại Đại học Northwestern, đang sử dụng công cụ Dark Energy Camera trên kính viễn vọng tại Đài thiên văn Cerro Tololo Inter-American ở Chile để tìm kiếm các thiên hà lùn gần đó.

Để thu được ánh sáng từ các vật thể mờ và xa xôi, máy ảnh sẽ phải chụp ảnh và phơi sáng trong thời gian dài.

Khi đó, Johnson nhận ra một vệt sáng trong hình ảnh, sau đó là một chiếc máy bay lao qua. Dường như không có gì bất thường, nhưng sau đó, anh nhìn thấy một vệt sáng dài và khó mô tả.

Johnson chia sẻ: 'Ban đầu, tôi cố gắng tìm hiểu xem điều gì đang xảy ra và sau đó, tôi đoán. Đúng, đó có lẽ là Starlink. Và vệt sáng đó có thể là quỹ đạo của các vệ tinh đó'.

Starlink là dự án của SpaceX nhằm cung cấp Internet toàn cầu bằng cách triển khai các vệ tinh vào không gian. Hiện tại, SpaceX đã phóng thành công hơn 120 vệ tinh đầu tiên và Elon Musk, CEO của SpaceX, đặt mục tiêu phóng tới 12.000 vệ tinh vào giai đoạn từ nay đến năm 2027.

Dự án đầy tham vọng của SpaceX có ảnh hưởng lớn đến giới thiên văn. Các vệ tinh, với bề mặt phản chiếu và pin năng lượng mặt trời, có thể làm sáng bầu trời đêm khi ánh sáng mặt trời phản chiếu lên chúng.

Dự án Starlink của SpaceX, mặc dù lớn lao và tham vọng, nhưng không phải là mối lo ngại duy nhất.

Amazon, Boeing và thậm chí cả Canada cũng đang triển khai các dự án vệ tinh của riêng họ.

Từ khi bắt đầu dự án Starlink vào tháng 5, các nhà thiên văn đã chú ý đến những vệt sáng trên bầu trời do các vệ tinh phản chiếu.

Hiệp hội bảo vệ bầu trời đêm tuyên bố rằng việc phóng nhiều vệ tinh vào quỹ đạo thấp có thể thay đổi trải nghiệm của chúng ta về bầu trời đêm.

Cả IAU và AAS đều quan tâm đến vấn đề này. Elon Musk đã cam kết xem xét mức độ phản xạ của các vệ tinh và điều chỉnh cần thiết.

Khái niệm 'chòm sao vệ tinh' đã tồn tại từ lâu nhưng với quy mô lớn thì lại có sự khác biệt đáng kể

Tính chất của 'chòm sao vệ tinh' đã được hiểu từ hàng thập kỷ trước, nhưng ví dụ như hệ thống GPS chỉ bao gồm hàng chục vệ tinh, không phải hàng ngàn như mạng lưới Starlink. Sự hiện diện của các vệ tinh đối với các nhà thiên văn cũng khác biệt đáng kể.

Theo Johnson, việc xuất hiện nhiều vệ tinh trên bầu trời ảnh hưởng đến dữ liệu thu thập được từ camera. Và tình trạng này có thể trở nên phổ biến hơn trong tương lai.

Mối đe dọa trị giá tỷ đô

Trong thời điểm mà nhiều kính viễn vọng quy mô lớn đang được phát triển, sự xuất hiện của vệ tinh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các đài thiên văn và đặt ra thách thức lớn cho những dự án kính viễn vọng trị giá tỷ đô.

Hiện có một dự án xây dựng kính viễn vọng trị giá 1 tỷ USD tại Cerro Pachón, Chile. Khi hoàn thành, nó sẽ là một trong những công cụ quan trọng nhất để nghiên cứu về hình thành của vũ trụ.

Tuy nhiên, nếu hàng ngàn vệ tinh luôn xuất hiện trên bầu trời mỗi đêm, việc sử dụng kính viễn vọng này sẽ trở nên khó khăn.

Jeff Hall, một nhà thiên văn học tại Đài thiên văn Lowell ở Flagstaff, Arizona, Mỹ nói rằng, Ủy ban Thiên văn học Mỹ (AAS) đang thảo luận với SpaceX để đánh giá ảnh hưởng của dự án Starlink đối với thiên văn học.

Mặc dù đã có gợi ý về việc giảm khả năng phản chiếu của vệ tinh bằng cách sơn màu đen lên thân vệ tinh, nhưng điều này không đơn giản. Màu đen hấp thụ ánh sáng nhiều hơn, có thể gây hỏng các bộ phận nhạy cảm trên vệ tinh.

Hall cũng cho biết, với sự đông đúc của quỹ đạo Trái Đất ngày càng tăng, thế giới cần phải hợp tác để đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn toàn cầu.

Mary Beth Laychak, quản lý chương trình tại đài thiên văn Canada-France-Hawaii, cho biết rằng, mạng lưới vệ tinh dày đặc không chỉ ảnh hưởng đến khả năng quan sát của vệ tinh mà còn ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác liên quan đến sóng vô tuyến.

Cụ thể, các nhà nghiên cứu bước sóng dưới milimét và sóng vô tuyến đang quan tâm đến tác động của dự án Starlink. Bởi vì các vệ tinh có thể tạo ra nhiễu cho các kính thiên văn vô tuyến tần số cao.

Trong một thông báo với CBC News, SpaceX cho biết họ đang hợp tác với Đài quan sát thiên văn vô tuyến Mỹ để tìm giải pháp. Họ cũng đang làm việc với các tổ chức thiên văn trên toàn thế giới để giảm thiểu ảnh hưởng.

Xem thêm tại CBC