Vết sẹo

Vết sẹo là khu vực da bị tổn thương, nơi mô xơ hóa thay thế cho da bình thường sau chấn thương. Đây là kết quả của quá trình phục hồi tự nhiên của cơ thể sau khi bị thương, bao gồm cả trên da và các mô khác. Sẹo là phần tất yếu của quá trình chữa lành, trừ những vết thương nhỏ, tất cả các tổn thương (như tai nạn, bệnh lý hoặc phẫu thuật) đều dẫn đến sự hình thành sẹo. Các loài động vật có khả năng tái tạo mô hoàn toàn mà không để lại sẹo là một ngoại lệ.

Mô sẹo được tạo thành từ cùng loại protein (collagen) như mô da bình thường, nhưng cấu trúc sợi của collagen khác biệt. Trong khi collagen trong mô bình thường có sự phân bố ngẫu nhiên, thì collagen trong mô sẹo liên kết chéo và tạo thành các sợi theo một hướng nhất định. Kết cấu collagen này thường không hoạt động tốt như collagen bình thường; ví dụ, sẹo trên da có ít khả năng chống lại tia UV, và các tuyến mồ hôi cũng như nang lông không phục hồi trong mô sẹo. Những trường hợp như nhồi máu cơ tim (đau tim) cũng tạo ra sẹo trong cơ tim, làm giảm sức mạnh cơ bắp và có thể dẫn đến suy tim, mặc dù một số mô như xương có thể tự phục hồi mà không làm giảm chức năng hoặc cấu trúc.

Các dạng sẹo

Tất cả các vết sẹo đều chứa collagen tương tự như mô da mà chúng thay thế, nhưng cấu trúc của mô sẹo khác biệt so với mô bình thường. Mô sẹo thiếu độ đàn hồi như mô da thông thường do sự phân bố sợi không đồng đều. Sẹo có thể có lượng collagen dư thừa, và các loại phổ biến như sẹo phì đại và sẹo lồi đều có sự tăng trưởng collagen vượt mức, gây cản trở tái tạo mô. Sẹo teo (sẹo lõm) là loại sẹo có sự thiếu hụt collagen khiến mô bị trũng. Một số vết rạn da cũng được xem là sẹo theo quan điểm của một số người.

Vết sẹo có thể trở nên rõ rệt hơn ở những người có mức độ melanin cao hoặc có nguồn gốc từ châu Phi hoặc châu Á.

Phì đại

Sẹo lồi xuất hiện khi cơ thể sản xuất quá nhiều collagen, khiến vết sẹo nổi lên so với vùng da xung quanh. Sẹo phì đại thường có dạng cục đỏ nhô lên khỏi bề mặt da, thường xảy ra trong khoảng 4 đến 8 tuần sau khi vết thương bị nhiễm trùng hoặc khi vết thương bị căng thẳng quá mức và/hoặc tổn thương da khác.

Sẹo lồi

Sẹo keloid là dạng nghiêm trọng hơn của sẹo phì đại, vì chúng có thể phát triển không giới hạn thành các khối u lớn (mặc dù không phải ung thư).

Sẹo lõm

Sẹo lõm, còn gọi là sẹo rỗ, thường xuất hiện do các tình trạng da như mụn trứng cá, thủy đậu, dị ứng, hoặc tai nạn để lại. Chúng làm tổn thương sâu vùng hạ bì, khiến các sợi collagen và elastin không thể tái tạo và làm đầy sẹo. Sẹo lõm được chia thành ba loại: sẹo đáy nhọn, sẹo đáy vuông và sẹo lượn sóng. Dù không thể chữa trị hoàn toàn, nhưng điều trị đúng cách có thể cải thiện tình trạng sẹo lên đến 80%, tùy thuộc vào tình trạng da và tuổi tác.