Vì áp lực từ sản lượng, lượng dinh dưỡng trong rau, củ, quả ngày nay đã giảm đi so với trước đây

Bữa ăn của ngày hôm nay không còn đủ dinh dưỡng như thời của cha mẹ, ông bà ta xưa.

Nhìn vào sạp hàng bán rau củ quả, bạn sẽ thấy hàm lượng dinh dưỡng bên trong chúng đang dần giảm suốt 7 thập kỷ qua. Bữa ăn hiện nay kém dinh dưỡng hơn so với thời của ông bà, cha mẹ chúng ta từng có.

Ngày càng nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng nhiều loại quả, rau, và ngũ cốc ngày nay kém dinh dưỡng hơn nhiều so với trước, khi lượng protein, canxi, phospho, sắt, vitamin C, vv… đã giảm đáng kể. Điều này càng trở nên nghiêm trọng khi số lượng người ăn chay ngày càng tăng.

Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân của vấn đề này nằm ở quy trình làm nông nghiệp hiện đại, vốn tăng sản lượng nhưng lại làm suy giảm chất lượng đất. Hoạt động tưới tiêu, bón phân, và nhiều kỹ thuật canh tác khác đã làm gián đoạn sự tương tác giữa thực vật và nấm trong đất, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng từ đất của thực vật.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn ra mạnh mẽ và lượng carbon dioxide trong không khí tăng lên, hàm lượng dinh dưỡng lại giảm sút.

Các chuyên gia khẳng định rằng không nên loại bỏ rau củ và ngũ cốc khỏi chế độ ăn hàng ngày vì tình trạng này. Những thực phẩm cần thiết vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe cá nhân, và các nhà nghiên cứu hy vọng cộng đồng sẽ chú ý hơn đến cách thức canh tác.

Một trong những báo cáo quan trọng nhất về tình trạng lo lắng này đã được công bố từ tháng 12/2004. Dựa trên dữ liệu dinh dưỡng của 2 năm, 1950 và 1999, các nhà nghiên cứu đã phát hiện sự thay đổi trong 13 chất dinh dưỡng trong 43 loại thực vật mà người ta vẫn sử dụng làm thực phẩm.

Họ nhận thấy sự giảm sút về lượng protein, canxi, phospho - những chất quan trọng trong việc hình thành và nuôi dưỡng xương khỏe mạnh, cũng như duy trì hoạt động của hệ thần kinh. Ngoài ra, sắt - chất dinh dưỡng quan trọng trong việc vận chuyển oxy trong cơ thể, và riboflavin - một thành phần quan trọng trong quá trình tiêu hóa chất béo và men tiêu hóa, cũng đã giảm đáng kể. Lượng vitamin C trong rau củ cũng bị ảnh hưởng tương tự.

Nhiều nghiên cứu sau này tiếp tục làm rõ tình trạng dinh dưỡng trong rau củ quả. Được công bố trên tạp chí nghiên cứu về Thực phẩm vào tháng 1/2022, một báo cáo khoa học về lượng sắt trong hoa màu trồng tại Úc đã chỉ ra sự giảm lượng dinh dưỡng. Tuy nhiên, một số thực phẩm khác như quả bơ và nấm lại có tăng lượng sắt.

Một nghiên cứu khác được công bố vào năm 2020 cho thấy lượng protein trong lúa mạch, trồng từ năm 1955 đến 2016, đã giảm 23%. Ngoài ra, lượng mangan, sắt, kẽm, magiê cũng đã suy giảm.

Những con số lo ngại này có tác động trực tiếp đến ngành chăn nuôi, khi gia súc và gia cầm cũng đang tiêu thụ mức dinh dưỡng thấp hơn trước. Dần dần, hàm lượng dinh dưỡng trong thịt cũng sẽ giảm.

Vấn đề nan giải này có nguồn gốc từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, phương pháp canh tác hiện đại được thiết kế để tăng sản lượng, nhưng lại gây ra sự suy giảm về dinh dưỡng trong thực phẩm.

“Do việc tập trung vào việc tăng kích thước và tốc độ sinh trưởng, cây trồng không thể hấp thụ dinh dưỡng hoặc tổng hợp đủ năng lượng”, nhà nghiên cứu Donald R. Davis, người dẫn đầu nghiên cứu đột phá năm 2004 cho biết. Sản lượng lớn đồng nghĩa với việc dinh dưỡng trong đất được chia cho nhiều cây trồng hơn, dẫn đến hàm lượng dinh dưỡng trong sản phẩm giảm đi.

Những loại hoa màu sản xuất ra lượng lớn, rút nhiều dinh dưỡng từ đất, ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa thực vật và nấm trong đất. Điều này làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng của thực vật.

Ngoài ra, mức độ carbon dioxide trong không khí tăng cao cũng làm giảm hàm lượng dinh dưỡng trong thực phẩm. Thực vật sẽ tổng hợp thêm carbohydrate, hút ít nước hơn từ đất, dẫn đến sự giảm dinh dưỡng từ đất.

Phải nhấn mạnh rằng: rau củ và ngũ cốc vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất. Tuy nhiên, lượng dinh dưỡng mà chúng ta nhận được từ chúng ít hơn so với thế hệ trước. Nếu xu hướng này tiếp tục, con người có thể đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng và khả năng chống chọi với bệnh tật sẽ giảm đi.

Để tăng cường dinh dưỡng trong thực vật, chúng ta cần cải thiện chất lượng đất.

Xu hướng giảm dinh dưỡng dường như sẽ tiếp tục. Mô hình dự đoán dựa trên mật độ carbon dioxide cho thấy đến năm 2050, hàm lượng protein trong khoai tây, gạo và lúa mì sẽ giảm từ 6-14%.

Có một chiến lược được đề xuất, đó là cải thiện đất thông qua phương pháp canh tác. Điều quan trọng nhất là để đất tự phục hồi trong thời gian càng lâu càng tốt, và trồng các loại thực vật thấp giúp ngăn chặn xói mòn và kiểm soát cỏ dại, có thể giúp đất phục hồi.

Về phía người tiêu dùng, chúng ta có thể thay đổi loại thực vật trong bữa ăn. “Chúng ta chưa thấy sự giảm dinh dưỡng đến 50%, vì vậy nếu bạn ăn nhiều loại rau củ và quả có màu sắc đa dạng, bạn vẫn đủ dinh dưỡng cần thiết”, Kristi Crowe-White, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Alabama nhận định.

“Nói chung, chúng ta nên thêm nhiều hoa quả, rau và ngũ cốc nguyên hạt vào chế độ ăn để tối ưu hóa hiệu quả của thực phẩm lên cơ thể”, giáo sư địa mạo học, đồng tác giả cuốn sách “Thực phẩm của bạn ăn gì”, ông David R. Montgomery cho biết. Việc đa dạng hóa bữa ăn sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe tốt hơn.

Tham khảo NatGeo