Vì sao nói: Bồ Tát lo trước nhân, chúng sinh lo sau quả? Điều gì ở nhân lại đáng lo ngại như vậy?

(Mytour) Câu nói 'Bồ Tát lo nhân, chúng sinh lo quả' chứa đựng sự sâu sắc, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng, dẫn đến nhiều hành động sai lầm và hậu quả tiêu cực.

Nhân - Quả tồn tại và vận hành độc lập, bất kể chúng ta có tin vào nó hay không. Sự luân hồi và báo ứng phụ thuộc hoàn toàn vào Nhân Quả, không ai có thể quyết định niềm vui hay nỗi khổ của ta, cũng không có thế lực nào ép buộc ta chọn lối đi. Dù có quên đi, thì những việc ác đã làm vẫn dẫn đến hậu quả. Vì thế, có trường hợp người tài giỏi nhưng vẫn nghèo, bởi chỉ giỏi lý thuyết mà không làm điều thiện, không giúp đỡ người khác thì cái 'giỏi' ấy không mang lại sự giàu có.

Câu nói 'Bồ Tát lo nhân' là vì Bồ Tát (Bodhisattva) đã giác ngộ, thấy rõ từ đầu đến cuối quá trình một nhân dẫn đến quả. Những điều này không phải ai cũng có thể nhìn thấy. Vì đã giác ngộ, Ngài thấy nhân loại hàng ngày tự gieo thêm những 'nhân' đau khổ cho chính mình và cho đồng loại, nên Ngài vô cùng lo lắng và sợ hãi cho chúng sinh.

Khi sáu cái nhân này bị diệt trừ hoàn toàn, đó là lúc đạt đến giác ngộ và giải thoát. Giai đoạn tu lục độ là hành hạnh của Bồ Tát, và khi giác ngộ hoàn toàn là trở thành Bồ Tát chân chính.

Bồ Tát hiểu rõ hơn ai hết rằng Nhân - Quả là bất di bất dịch, một khi Nhân đã gieo thì không thể thay đổi. Ngay cả Đức Phật và Thập Đại Đệ tử dù đã tu hành tinh tấn vẫn phải đối diện với cái chết do những Nhân xấu từ kiếp trước. Đây chính là lý do khiến Bồ Tát lo sợ trước những Nhân mà chúng sinh vẫn gieo trong cuộc sống hàng ngày. Khi tội chồng tội, việc gánh chịu Quả xấu là không thể tránh khỏi, và Ngài càng thêm thương xót cho chúng sinh đang trôi lăn trong vòng Luân hồi Sinh tử.

Nếu muốn học theo hạnh của Bồ Tát, ít nhất chúng ta phải biết sợ cái Nhân. Mỗi khi Thân, Khẩu, Ý của mình chuẩn bị làm điều sai trái, hãy nhận ra và dừng lại. Để thoát khổ đạt vui, chẳng còn cách nào khác ngoài việc đừng gieo những mầm khổ đau và thay vào đó hãy siêng năng gieo trồng những mầm an lạc. Ngoài ra, hãy không ngừng làm việc thiện mỗi ngày, chọn làm điều tốt để thay thế những cái nhân xấu của mình.

Con người luôn sợ khổ, cầu vui, đó là điều hiển nhiên. Nhưng vì tầm nhìn hạn hẹp nên ta tự làm mình rơi vào bể khổ. Chúng sinh sợ Quả vì chỉ sợ những điều có thể thấy được như thất bại, mất mát, phản bội,... Chỉ khi Quả đến thì mới biết sợ, nhưng đó chỉ là kết quả của những Nhân đã gieo từ trước. Dù mỗi ngày nhắc đến Nhân - Quả nhưng có chắc đã tỉnh ngộ để thay đổi? Người trí thì sợ Nhân, còn kẻ ngu chỉ sợ Quả, chúng ta chỉ nhìn vào những đau khổ trước mắt mà không tìm cách tránh xa cái Nhân gây khổ. Thực ra, mỗi người đều nắm giữ số phận của chính mình. Thay vì oán trách, hãy chịu trách nhiệm, chọn Nhân tốt ngay từ bây giờ. Đừng mong có Quả tốt khi chưa chịu gieo Nhân tốt. Mong cầu mà không hành động chỉ là sự cầu mong vô ích của kẻ mê muội.