Việc vệ sinh định kỳ bình nước nóng lạnh: cần thiết hay là chiêu trò để kiếm tiền từ chủ nhà?

Để có câu trả lời chính xác và khách quan nhất, chúng ta hãy cùng nhau phân tích kỹ lưỡng cấu trúc và nguyên lý hoạt động của bình nước nóng lạnh nhé!

Trong bài trước, chúng ta đã thấy một trường hợp vệ sinh bình nước nóng lạnh (loại gián tiếp) sau hơn chục năm bị bỏ quên. Có những ý kiến cho rằng việc này là không cần thiết vì bình nước nóng lạnh của gia đình họ đã hơn 20 năm mà vẫn hoạt động tốt, không vấn đề gì; người khác cho rằng sau 5-7 năm thì nên thay luôn bình mới, không cần phải vệ sinh; thậm chí còn có ý kiến nghi ngờ đây là cách thức của thợ điện nước để kiếm tiền.

Vậy hiệu quả thực sự của việc bảo trì, bảo dưỡng bình nước nóng lạnh là như thế nào?

Cấu trúc của bình nước nóng lạnh

Để hiểu rõ vấn đề, chúng ta sẽ cùng nhau 'phân tích kỹ lưỡng' một chiếc bình nước nóng lạnh loại gián tiếp mà đa số các gia đình miền Bắc đang sử dụng:

1. Bên ngoài của bình

Vỏ bình nước nóng lạnh thường được làm từ nhựa cao cấp cho bình nhỏ và từ thép sơn tĩnh điện cho bình lớn.

2. Lớp cách nhiệt (còn được gọi là lớp bảo ôn)

Tương tự như tủ lạnh, lớp cách nhiệt này được làm từ xốp polyurethane (PU). Xốp PU được bơm vào không gian giữa vỏ bình và lõi bình để giữ nhiệt, giảm tổn thất nhiệt ra bên ngoài, giúp tiết kiệm điện và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

3. Phần ruột bình chứa

Khác với bình nóng lạnh trực tiếp, phần ruột bình chứa của bình nước nóng lạnh gián tiếp là nơi chứa nước trước và sau khi đun. Thường thì ruột bình sẽ được phủ một lớp men để bảo vệ lõi bình khỏi ăn mòn, trục trặc và rò rỉ. Mỗi nhà sản xuất sẽ có cách quảng cáo riêng về loại men này như men titan, men kim cương,...

4. Núm điều chỉnh, cảm biến nhiệt và rơ le bảo vệ

Núm điều chỉnh có nhiệm vụ đặt và điều chỉnh nhiệt độ làm nóng nước. Khi nhiệt độ đạt mức được đặt, cảm biến nhiệt sẽ gửi tín hiệu đến rơ le để ngắt điện vào thanh đốt, còn khi nhiệt độ giảm xuống, rơ le lại cấp điện cho thanh đốt hoạt động.

Trong trường hợp cảm biến nhiệt bị hỏng, rơ le sẽ ngắt điện toàn bộ hệ thống để đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.

5. Thiết bị chống giật (ELCB)

Dây chống rò điện ELCB là một phần không thể thiếu của bình nước nóng lạnh (cả loại trực tiếp và gián tiếp). Khi phát hiện dòng điện rò rỉ trong mạch, ELCB sẽ tự động cắt điện để ngăn ngừa sự cố không may xảy ra. Để sử dụng lại bình nóng lạnh, cần phải nhấn nút reset.

6. Thanh gia nhiệt (thanh đốt hoặc thanh magie) và gioăng cao su kín nước

Thanh đốt là bộ phận trực tiếp làm nóng nước trong bình chứa. Thanh đốt này thường được làm từ đồng, thép hợp kim hoặc inox 304 để đảm bảo hiệu suất truyền nhiệt tốt, cách điện tốt, tuổi thọ cao và ít bị ăn mòn.

Gioăng cao su là một chi tiết nhỏ đi kèm với phần thanh đốt của bình nóng lạnh để tạo ra sự kín khít, ngăn nước rò rỉ ra ngoài trong quá trình sử dụng.

7. Thanh magie (hoặc thanh khử cặn)

Mặc dù ruột bình nước nóng lạnh đã được phủ men, nhưng vẫn có thể tồn tại các điểm nhỏ có men bị lỗi hoặc mỏng, dễ bị gỉ hoặc ăn mòn khi tiếp xúc với nước và môi trường nhiệt độ cao trong thời gian dài.

Vì vậy, các nhà sản xuất thêm thanh magie (Mg) vào bình nước nóng lạnh để tham gia phản ứng hóa học với một số tạp chất trong nước, giúp ngăn chặn sự tích tụ cặn trên thanh đốt và giảm thiểu ăn mòn hóa học tại các điểm hàn, bảo vệ lõi bình khỏi bị thủng.

8. Đầu nước vào/ra và van một chiều

Màu đỏ chỉ dẫn nước nóng ra ngoài, thường được đặt ở phía trái của bình, trong khi màu xanh chỉ dẫn nước lạnh vào bình.

Van một chiều (còn được gọi là van an toàn) có hai chức năng:

Chỉ cho nước đi vào bình mà không cho chảy theo chiều ngược lại, ngay cả khi nguồn cấp vào hệ thống bị hết nước. Điều này giúp bình luôn giữ một lượng nước ổn định để làm ngập kín thanh gia nhiệt.

Giúp xả nước khi gặp sự cố, tháo bình ra để vệ sinh hoặc di chuyển vị trí.

Nguyên lý hoạt động

Chức năng của bình nước nóng lạnh là làm nóng nước (bằng dây điện trở công suất lớn) và duy trì nước nóng ở một nhiệt độ nhất định. Có thể hiểu bình nước nóng lạnh giống như một chiếc bình thủy điện khổng lồ. Khi được cấp điện, dòng điện sẽ đi qua rơ le đến thanh đốt và làm nóng nước. Nhiệt từ thanh đốt sẽ làm nóng nước trong bình. Khi đạt đến nhiệt độ cài đặt, cảm biến nhiệt sẽ 'báo' cho rơ le biết để ngắt điện. Nếu nước trong bình nguội xuống dưới nhiệt độ cài đặt, cảm biến nhiệt này sẽ 'yêu cầu' rơ le cấp điện tiếp để đun nước.

Nhận định

Chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bình nước nóng lạnh. Từ đó, có thể nhận thấy rằng, trong trường hợp bình nước nóng lạnh vẫn hoạt động bình thường sau một thời gian dài:

1. Vẫn có một bộ phận nhanh chóng hỏng nhất và cần phải thay thế định kỳ là thanh magie (Mg).

Thanh Magiê được sử dụng như một tác nhân hóa học để làm trung hòa nước, loại bỏ các hợp chất hóa học có trong nước hoặc sinh ra trong quá trình đun nóng. Có thể nói, thanh magiê chính là vật 'thay thế' lõi bình, ngăn ngừa hiện tượng ăn mòn của bình chứa và nó sẽ bị 'mòn' đi trong quá trình sử dụng.

Không có gì là tuyệt đối và bề mặt được phủ men của lõi bình nước nóng cũng vậy. Trong quá trình sản xuất không thể tránh khỏi những điểm không có men hoặc lớp men mỏng bị lỗi. Càng nhiều điểm như vậy thì thanh magiê tan ra càng nhanh. Khi thanh magiê tan hết, ruột bình nước nóng sẽ không được bảo vệ và cần phải thay thế thanh magiê khác, nếu không ruột bình sẽ bị ăn mòn và gây ra rò rỉ nước.

Theo khuyến cáo của các nhà sản xuất bình nóng lạnh, thanh magiê cần phải được thay thế định kỳ sau 1-2 năm. Đặc biệt đối với những nơi có nguồn nước chất lượng kém, có nhiều tạp chất thì quá trình ăn mòn thanh magiê sẽ diễn ra nhanh hơn.

2. Thanh gia nhiệt (thanh đốt) hoạt động tương tự như máy sơi trong ấm đun nước điện 

Vì lý do này, không thể tránh khỏi việc bị cặn canxi trong nước bám vào, dẫn đến giảm hiệu suất làm nóng nước. Ban đầu có thể chỉ mất khoảng 20 phút để bình làm nóng nước, nhưng sau một thời gian dài, lớp cặn canxi dày lên sẽ làm tăng thời gian đun nước, gây tốn điện.

3. Quá trình làm nóng nước sẽ tạo ra cặn vôi và tạp chất bẩn

Tùy thuộc vào nguồn nước, lượng cặn và tạp chất này có thể nhiều hoặc ít, và chúng sẽ bám vào thành vỏ của bình. Nếu để lâu, các cặn này có thể làm hỏng lớp men, gây ra rò rỉ nước ở bình nước nóng lạnh và có thể gây nguy hiểm nếu kết hợp với sự rò rỉ điện.

4. Gioăng cao su của bình nước nóng lạnh phải chịu áp lực cao và nhiệt độ lớn khi nước trong bình được đun nóng.

Việc tiếp xúc với nước nóng trong thời gian dài làm cho gioăng cao su bị giãn nở, dẫn đến tình trạng thoái hóa, rách, nứt nẻ hoặc cứng và mất độ đàn hồi... điều này dẫn đến nước trong bình bị rò rỉ, thấm qua vỏ bình, gây ra nguy cơ chập điện.

5. Bình nước nóng lạnh hoạt động như một chiếc bình thủy điện

Mặc dù bình nước nóng lạnh có thiết kế hiện đại hơn so với bình thủy đun nước, nhưng với nguyên lý hoạt động tương tự nhau, nguy cơ gây giật cho người sử dụng của hai thiết bị này là như nhau do các linh kiện như rơ le, cảm biến, thanh đốt có tuổi thọ nhất định.

Kết luận

Chắc chắn các bạn đã có câu trả lời cho việc vệ sinh, bảo trì, bảo dưỡng bình nước nóng lạnh có cần thiết hay không. Theo chúng tôi, câu 'của bền tại người' là điều đúng đắn. Mọi thiết bị muốn hoạt động bền bỉ, kéo dài tuổi thọ đều cần phải được bảo dưỡng, bảo trì định kỳ và bình nước nóng lạnh cũng không phải là ngoại lệ. Hơn nữa, chăm sóc các thiết bị gia dụng nói chung và bình nước nóng lạnh nói riêng cũng là chăm sóc cho sự an toàn và tiện nghi của chính bản thân chúng ta.