Chính quyền Sri Lanka đã tuyên bố sẽ ngăn chặn hoạt động mua bán nhiên liệu trái phép trên thị trường đen. Những người tái phạm có thể sẽ bị cấm mua xăng và phải đối mặt với pháp luật.
Mặc dù Akshant (tên đã được thay đổi) không khác gì bất kỳ lái xe tuk tuk nào ở Sri Lanka, thu nhập của anh ấy lại cao gấp ba lần so với những người khác.
Theo Channel News Asia, điều này là do anh ấy đã tham gia vào việc buôn bán nhiên liệu trên thị trường đen trong bối cảnh nghiêm trọng của thiếu hụt nguồn cung xăng dầu tại đất nước này trong vài tháng qua.
Người đàn ông 59 tuổi nói khi đang cầm lái chiếc xe màu đỏ của mình: 'Kinh doanh này sinh lợi hơn cả việc lái xe tuk tuk. Nếu tôi mua 5 lít xăng, tôi sẽ bơm ra 3 lít và bán cho người khác'.
Tại các trạm xăng ở thủ đô Colombo của Sri Lanka, một lít xăng có giá khoảng 450 rupee Sri Lanka (gần 30.000 VNĐ) và hàng ngàn người xếp hàng bên ngoài các trạm xăng thường kéo dài vài km. Tuy nhiên, tại nhà của Akshant, nơi anh ấy lưu trữ các thùng chứa xăng cho việc buôn bán ngầm, anh ấy bán lẻ chúng với giá từ 2.500 đến 3.000 rupee/lít.
'Khách hàng của tôi chủ yếu là những người đi xe máy và tuk tuk. Các chủ xe khác không mua của tôi vì họ cần mua số lượng lớn, khoảng 50 - 60 lít. Tôi không thể bán cho họ số lượng đó', Akshant nói.

Tình trạng khủng hoảng ở Sri Lanka đang thúc đẩy hoạt động buôn bán nhiên liệu bất hợp pháp. Ảnh: Channel News Asia
Theo thông tin từ Channel News Asia, hàng triệu người dân Sri Lanka đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng nhất từ trước đến nay tại quốc gia này.
'Chúng tôi phải đợi ba đến bốn ngày mới có thể mua được xăng với giới hạn 2.500 rupee mỗi lần. Như vậy không đủ. Vì vậy, một số người sẽ hút xăng từ xe của họ và bán lại với giá cao hơn. Tôi cũng đã bắt đầu làm như vậy', Akshant chia sẻ.
Ông Kanchana Wijesekera - Bộ trưởng Năng lượng Sri Lanka – cho biết, việc nhập khẩu nhiên liệu sẽ bị hạn chế trong 12 tháng tới.
Đối với những người như Akshant, lạm phát gia tăng và tình trạng thiếu nhiên liệu đã tạo ra cơ hội kiếm tiền. Khách hàng của Akshant là những người dân địa phương có khả năng tài chính nhưng không có thời gian để xếp hàng. Họ sẵn lòng trả giá cao để mua xăng, thay vì mất nhiều ngày xếp hàng và ngủ trên đường.
Hoạt động buôn bán nhiên liệu bất hợp pháp đang lan rộng ở thủ đô Colombo và các khu vực khác của Sri Lanka, nơi nhu cầu xăng dầu cao hơn cung cấp thông qua các kênh không chính thức.
Hệ thống phân phối nhiên liệu và thị trường đen hoạt động song song
Theo Channel News Asia, tất cả các lái xe ô tô tại Sri Lanka phải đăng ký xe của họ với chính phủ để nhận Thẻ Nhiên liệu Quốc gia. Sau khi được xác minh, mỗi xe sẽ được cấp một mã QR riêng để mua nhiên liệu tại các trạm xăng dầu.
Mỗi mã QR đi kèm với hạn mức nhiên liệu hàng tuần và số lượng khác nhau tùy theo loại xe. Ví dụ, các lái xe tuk tuk chỉ được phép đổ 5 lít xăng mỗi tuần tại các trạm xăng dầu. Các phương tiện lớn hơn sẽ được cấp hạn mức nhiên liệu lớn hơn.
'Hệ thống mã QR ra đời vì không đáp ứng được nhu cầu nhiên liệu hàng ngày', ông Wijesekera - Bộ trưởng Năng lượng Sri Lanka - viết trên Twitter gần đây.

Một hàng dài xe tuk tuk và ô tô xếp hàng ngoài một trạm xăng dầu ở Colombo vào ngày 30/7/2022. Ảnh: Channel News Asia
Bất chấp hệ thống phân phối nhiên liệu, vẫn có hàng dài người xếp hàng ngoài các trạm xăng dầu.
Frank Joseph Alvis, tài xế xe tải du lịch, chia sẻ: 'Đôi khi, kho không có xăng. Do đó, chúng tôi phải xếp hàng chờ mua nhiên liệu. Có thể mất một ngày, hai ngày hoặc ba ngày. Trong thời gian đó, chúng tôi phải ăn ở trong xe và đợi'.
'Rất nóng. Bạn không thể bật điều hòa vì không có xăng', Alvis nhấn mạnh.
Khi hàng người xếp hàng tiến về phía trước, Alvis sẽ đẩy xe thay vì nổ máy để tiết kiệm nhiên liệu.
Giống như nhiều lái xe khác ở Sri Lanka, ông ta không thể mua được nhiên liệu đắt đỏ trên thị trường đen và phải xếp hàng chờ mỗi tuần.
Theo Channel News Asia, từ ngày 1/8, hệ thống mã QR đã được áp dụng tại tất cả các trạm xăng trên toàn đất nước Sri Lanka.
Theo một số tài xế, hệ thống mã QR quản lý nghiêm ngặt việc phân bổ nhiên liệu và làm cho việc dự trữ và buôn bán nhiên liệu trên thị trường đen trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, vẫn có nhiều cách để lách chính sách.
'Tôi đã mua được một can xăng bằng cách đưa thêm tiền cho nhân viên ở trạm xăng dầu', Akshant tiết lộ.
Ông này còn cho biết thêm: 'Một số lái xe xe buýt cũng kinh doanh dầu diesel theo cách tương tự. Họ mua dầu, sau đó hút ra và bán với giá cao hơn'.

Các lái xe ở Sri Lanka phải đăng ký xe của họ với chính phủ để nhận Thẻ Nhiên liệu Quốc gia. Ảnh: Channel News Asia
Hạn chế hoạt động chợ đen
Chính phủ Sri Lanka nhận thức được tình trạng buôn bán nhiên liệu bất hợp pháp và đang nỗ lực để loại bỏ nó.
Theo Bộ Năng lượng Sri Lanka, những người tái phạm nhiều lần có thể bị tước quyền sử dụng mã QR và bị xét xử trước pháp luật.
Tại thủ đô Colombo, nhiều trạm xăng dầu đã treo biển báo cảnh báo mọi người.
'Xăng sẽ chỉ được bơm trực tiếp từ vòi xăng của Lanka IOC vào thùng nhiên liệu của các phương tiện. Không được phép bán xăng đóng vào can, thùng hoặc chai', cảnh báo tại một trạm xăng dầu của công ty năng lượng Lanka IOC.
Tuy nhiên, một số người vẫn tìm ra cách để thực hiện các giao dịch ngầm.
'Chủ các trạm xăng dầu không biết việc thu thêm tiền này. Đó là chuyện riêng giữa nhân viên bơm xăng và tài xế', Akshant chia sẻ.
