Buzz
Tổng kết các thông tin cơ bản về hai văn bản kịch đã học (Sống hay không sống – đó là vấn đề, Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài) dựa trên các yếu tố như tình huống, nhân vật, xung đột, và thông điệp.
Câu 1
Câu 1 (trang 151, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Tổng hợp những thông tin cơ bản về hai văn bản kịch đã học trong bài (Sống hay không sống – đó là vấn đề, Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài) theo gợi ý sau: tình huống, nhân vật, xung đột, thông điệp.
Phương pháp giải:
Dựa vào 2 tác phẩm kịch để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
|
Văn bản Tiêu chí
|
Sống hay không sống – đó là vấn đề |
Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài |
|
Tình huống |
Hăm-lét trở về hoàng cung, tìm cách trả thù những kẻ độc ác bằng cách giả ngốc, chịu sự giám sát của mọi người. |
Phản quân nổi lên, dân chúng vùng dậy, Vũ Như Tô và Đan Thiềm bị đuổi giết, Cửu Trùng Đài bị phàn quân và dân phá đốt. |
|
Nhân vật |
Hăm-lét, Hoàng Hậu, Vua, Ô-phê-li-a, Pô-lô-ni-út, Rô-den-cran |
Vũ Như Tô, Nguyễn Vũ, Đan Thiềm, đám nội giám, cung nữ, Lê Trung Mại, Kim Phượng, quân khởi loạn, Ngô Hạch |
|
Xung đột |
Hăm –lét băn khoăn không biết lên lựa chọn gánh vác trách nhiệm, hay lựa chọn sống thoải mái theo ý bản thân mà mặc sự đời. Cuối cùng, chàng đã chọn gánh vác trách nhiệm. |
Vũ Như Tô không biết mình sai ở đâu, vẫn nghĩ Cửu Trùng Đài là một cái gì đó đúng đắn và tốt đẹp. Khi hắn nhận ra, cái lý tưởng, tác phẩm cao đẹp của mình lại khiến nhiều người đau khổ như vậy, hắn đã chọn cái chết cùng với sự sụp đổ của Cửu Trùng Đài. |
|
Thông điệp |
Con người đôi khi có thể tìm thấy hạnh phúc trong bất hạnh, vượt lên trên hoàn cảnh một cách tự nhiên và không bị trói buộc. |
Nghệ thuật và đời sống phải luôn gắn liền với nhau, và nghệ thuật luôn phải phục vụ đời sống. Đó mới chính là giá trị chân chính của nghệ thuật. |
Câu 2
Câu 2 (trang 151, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Tìm hiểu về các vở bi kịch khác; phân tích tình huống, nhân vật, xung đột và thông điệp chính trong các tác phẩm mà bạn đã đọc.
Phương pháp giải:
Sử dụng kiến thức đã học và nghiên cứu thêm từ các nguồn thông tin bổ sung.
Lời giải chi tiết:
Vở kịch: Hồn Trương Ba da hàng thịt
- Tình huống: Trương Ba là một người làm vườn ngoài 60 tuổi tốt bụng và chơi cờ rất giỏi. Do sự tắc trách của Nam Tào đã khiến Trương Ba bị chết ón. Vì muốn sửa sai, Nam Tào đã để Trương Ba nhập vào xác của một anh hàng thịt vừa mới chết ở làng bên.
- Nhân vật: Trương Ba, vợ anh hàng thịt, lí trưởng, Nam Tào…
- Xung đột: từ khi nhập vào xác của anh hàng thịt, Trương Ba không còn giữ được nét thanh tao ngày xưa, ông bị tiêm nhiễm nhiều thói hư, tật xấu, cùng với những yêu cầu rất khác trước đây. Điều đó khiến tâm hồn thanh cao xưa kia của ông bị thay đổi, và ông không muốn sống cuộc sống như vậy.
- Thông điệp chính: qua vở kịch, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp rằng sự sống thật sự có ý nghĩa khi con người được sống tự nhiên, hài hòa giữa thể xác và tâm hồn. Hạnh phúc của con người là chiến thắng được bản thân, chiến thắng sự dung tục, hoàn thiện được nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý.
Câu 3
Câu 3 (trang 151, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Tìm hiểu thêm về các nhân vật, sự kiện lịch sử được đề cập trong đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài. Yếu tố lịch sử đã được tác giả sử dụng như thế nào và có ý nghĩa gì trong tác phẩm?
Phương pháp giải:
Sử dụng thông tin từ Internet và các nguồn tài liệu khác để nghiên cứu.
Lời giải chi tiết:
* Nhân vật, sự kiện lịch sử trong Cửu Trùng Đài
- Nhân vật:
+ Vũ Như Tô: kiến trúc sư kiêm đốc công theo lệnh của Lê Tương Dực xây dựng tòa lầu Cửu Trùng Đài
+ Lê Tương Dực: Hoàng đế thứ 9 của triều Lê Sơ
+ Trịnh Duy Sản: nhà chính trị, tướng lĩnh quân phiệt dưới thời Lê Sơ
+ Trần Cảo: thủ lính quân Đại Việt cuối thời Lê Sơ
+ Nguyễn Hoằng Dụ: tướng nhà Lê Sơ
* Yếu tố lịch sử là cơ sở, trục chính của vở kịch Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài. Tác giả sử dụng những nhân vật có thật để viết một câu chuyện có phần giảm nhẹ so với sự thật lịch sử (Vũ Như Tô xây dựng theo lệnh Lê Tương Dực không phải vì mục đích nghệ thuật mà vì ý chí của chính mình), tạo ra một vở kịch vừa tái hiện một giai đoạn lịch sử, vừa truyền đạt một thông điệp nhân văn sâu sắc. Tác giả phê phán thói ăn chơi, sa đọa của các quan lại cuối triều Lê Sơ, chỉ trích việc quốc gia đang đối mặt với nguy cơ nổi loạn với việc tác giả nhân danh văn hóa xây dựng một công trình vĩ đại nhưng lại mang đến thảm họa cho người dân.
Câu 4
Câu 4 (trang 151, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Nghiên cứu, phân tích và đánh giá thông tin về một trong những vấn đề sau đây:
– Nghệ thuật thời Phục hưng;
– Kiến trúc thành Thăng Long;
– Lịch sử Việt Nam thế kỉ XVI – XVII.
Phương pháp giải:
Chọn một vấn đề và phân tích thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Lời giải chi tiết:
* Kiến trúc thành Thăng Long
qua thời gian và biến động lịch sử, thành Thăng Long đã trải qua nhiều thay đổi, biến dạng, nhưng vẫn còn thấy được di tích trên mặt đất và dưới lòng đất, là các di tích lịch sử, cách mạng, cổ vật, kiến trúc nghệ thuật,… tạo nên hệ thống di tích quan trọng nhất trong hệ thống di tích đô thị cổ, trung, cận, hiện đại của nước ta. Hiện nay, trong khu vực trung tâm Thành cổ Thăng Long - Hà Nội còn lại 5 điểm di tích nổi tiếng trên mặt đất phân bố theo trục Bắc – Nam, còn gọi là “Trục chính tâm”, “Trục ngự đạo”, bao gồm: Kỳ Đài, Đoan Môn, nền điện Kính Thiên, Hậu Lâu, Bắc Môn, tường bao và kiến trúc cổng hành cung thời Nguyễn, di tích nhà và hầm D67, các công trình kiến trúc Pháp…
Kinh thành Thăng Long từ thời Lý được xây dựng theo cấu trúc ba vòng thành, được gọi là “tam trùng thành quách”: vòng thành ngoài là La thành hay Đại La thành, vòng thành giữa là Hoàng thành (thời Lý - Trần - Lê gọi là Thăng Long thành, thời Lê còn gọi là Hoàng thành) và vòng thành trong cùng gọi là Cấm thành (hay Cung thành). Cấm thành từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 18 hầu như không thay đổi và vẫn bảo tồn cho đến nay hai vật chuẩn rất quan trọng: Thứ nhất là nền điện Kính Thiên xây dựng thời Lê sơ (1428) trên nền điện Càn Nguyên (sau đổi tên là điện Thiên An) thời Lý, Trần. Đó vốn là vị trí của núi Nùng (Long Đỗ - Rốn Rồng), được coi là trung tâm của Cấm thành và Hoàng thành, nơi chung đúc khí thiêng của non sông đất nước theo quan niệm phong thuỷ cổ truyền, mà di tích hiện còn là nền điện với bậc thềm và lan can đá chạm rồng thế kỷ 15. Thứ hai là cửa Đoan Môn, cửa Nam của Cấm thành thời Lý - Trần - Lê. Trên vị trí này hiện nay vẫn còn di tích cửa Đoan Môn thời Lê.
Phương Đình Nguyễn Văn Siêu (1799-1872), trong cuốn sách Đại Việt địa dư chí toàn biên có mô tả rõ ràng về Hoàng thành Thăng Long thời Lê: “Ở giữa là Cung thành, trong cửa Cung thành là Đoan Môn. Trong Đoan Môn là điện Thị Triều, trong điện Thị Triều là điện Kính Thiên. Bên trái Kính Thiên là điện Chí Kính, bên phải là điện Vạn Thọ. Bên trái Đoan Môn là Tây Trường An, bên phải là Đông Trường An, ở giữa có Ngọc Giản. Trong Hoàng thành và ngoài Cung thành về phía Đông là Thái Miếu, sau đó là Đông Cung”.
Tài liệu tham khảo:
Sở Du lịch Hà Nội (2020), Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Cổng thông tin điện tử Quận Ba Đình – Thành phố Hà Nội.
Câu 5
Câu 5 (trang 151, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Xác định một đề tài nghiên cứu, xây dựng để cương cho đề tài đó (dựa trên các thông tin đã tìm được) và trình bày đề cương nghiên cứu của bạn.
Phương pháp giải:
Vận dụng kỹ năng thu thập, tìm kiếm thông tin để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
Đề tài: Trình bày nghiên cứu về kinh thành Thăng Long.
* Dàn ý
a) Mở đầu
- Giới thiệu về vấn đề
- Mô tả đề tài nghiên cứu
b) Nội dung
- Các sự kiện lịch sử quan trọng liên quan đến hoàng thành Thăng Long
- Vị trí địa lý của hoàng thành Thăng Long
- Kiến trúc của hoàng thành và các cung điện trong đó
- Các sự kiện văn hóa nổi bật tại kinh thành Thăng Long
c) Kết luận
- Khẳng định giá trị văn hóa to lớn của kinh thành Thăng Long đối với dân tộc.
* Bản trình bày
Xin chào các thầy cô và các bạn,
Như đã biết, kiến trúc của các cố đô, kinh thành ở Việt Nam luôn mang nét đẹp riêng biệt, phản ánh nền văn hóa lịch sử lâu đời của dân tộc. Ngoài kiến trúc Cố đô Huế, kinh thành Thăng Long cũng là một điểm tự hào với lịch sử văn hóa của dân tộc.
Nhắc đến kinh thành Thăng Long, ta không thể quên sự kiện lịch sử nổi tiếng vào năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư đến Đại La và xây dựng kinh thành Thăng Long. Cùng với đó là việc xây dựng hàng loạt cung điện, lăng mộ, trong đó nổi bật là Điện Kính Thiên với diện tích rộng hơn 2300 mét vuông. Thời Hậu Lê, Thăng Long vẫn là trung tâm chính trị, kinh tế của đất nước.
Địa lý kinh thành Thăng Long nằm ở phía Bắc Việt Nam và diện tích giảm dần qua các thời kỳ. Ở thời Hậu Lê, không có sự xây dựng thêm chùa tháp, thay vào đó, tập trung vào việc trùng tu. Phủ đệ mới của giới quý tộc, quan lại trung ương được xây dựng, tạo nên hình ảnh trầm nghiêm của Thăng Long.
Trải qua thời gian và biến cố lịch sử, Thăng Long vẫn còn những di tích quan trọng, tạo thành hệ thống di tích được đánh giá cao trong hệ thống di tích của đất nước. Hiện nay, trong khu vực Thành cổ Thăng Long - Hà Nội, còn lại 5 điểm di tích quan trọng phân bố theo trục Bắc – Nam, bao gồm: Kỳ Đài, Đoan Môn, nền điện Kính Thiên, Hậu Lâu, Bắc Môn, tường bao và kiến trúc cổng hành cung thời Nguyễn, di tích nhà và hầm D67, các công trình kiến trúc Pháp…
Thăng Long từ thời Lý được xây dựng theo cấu trúc ba vòng thành, gọi là “tam trùng thành quách”: vòng thành ngoài là La thành hay Đại La thành, vòng thành giữa là Hoàng thành (thời Lý - Trần - Lê gọi là Thăng Long thành, thời Lê còn gọi là Hoàng thành) và vòng thành trong cùng gọi là Cấm thành (hay Cung thành). Cấm thành từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 18 hầu như không thay đổi và vẫn bảo tồn hai di tích quan trọng: Nền điện Kính Thiên và cửa Đoan Môn thời Lê - Trần - Lê.
Để lan tỏa văn hóa, lịch sử Việt Nam và vẻ đẹp của Thăng Long, đã tổ chức tour “Giải mã Hoàng thành Thăng Long”. Đây không chỉ là một sự kiện quảng bá văn hóa, du lịch mà còn là cách tôn vinh lịch sử, văn hóa của dân tộc.
Dù có trải qua thăng trầm của lịch sử, chiến tranh… Thăng Long vẫn là minh chứng cho sự kiên cường của dân tộc. Chúng ta phải biết bảo tồn, gìn giữ và truyền lại vẻ đẹp của Thăng Long cho thế hệ sau.
Dưới đây là một số nguồn tham khảo để hoàn thiện báo cáo:
1. TTXVN (2010), Thăng Long thời Lê, thời Mạc-Lê, Trung Hưng (1428-1788), Ban Tuyên giáo Trung ương.
2. Sở Du lịch Hà Nội (2020), Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Cổng thông tin điện tử Quận Ba Đình – Thành phố Hà Nội.
3. Quang Dương (2018), Hoàng thành Thăng Long – Dấu ấn văn hóa, kiến trúc độc đáo, Báo Xây dựng.
Đó là toàn bộ báo cáo của em, cảm ơn thầy, cô và các bạn đã lắng nghe.
