Việt Nam Có Phải Là Một Quốc Gia Đa Dân Tộc?

Chuyển ngữ là một công việc phức tạp, đặc biệt trong các lĩnh vực như luật hay chính trị khi phần lớn thuật ngữ xuất phát từ phương Tây. Trong tiếng Việt, khi dịch các thuật ngữ này, chúng ta thường tham khảo cách dịch của học giả Nhật Bản hay Trung Quốc và sử dụng từ Hán Việt tương đương. Lợi ích của việc này là giúp người đọc hiểu ngay, nhưng cũng có nguy cơ hiểu sai nghĩa gốc. Thuật ngữ “dân tộc' là một ví dụ. Bài viết này sẽ dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ trung gian để so sánh giữa Việt Nam và phương Tây, với từ “dân tộc' có thể dịch sang hai thuật ngữ tiếng Anh là “ethnic group' và “nation'.

Trước đây, một fanpage lịch sử Việt đã đăng bài phản đối quan điểm phương Tây rằng “dân tộc' trong “quốc gia-dân tộc' hay “dân tộc chủ nghĩa' là một cộng đồng tưởng tượng, và khẳng định “dân tộc Việt/Kinh' là có thật. Đây là lập luận không chính xác do không hiểu đúng nghĩa của “dân tộc' theo học giả phương Tây. Nhiều trang thông tin của Chính phủ và Nhà nước Việt Nam cũng dùng sai thuật ngữ này khi dịch “Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc” thành “Vietnam is a multi-nationality country'. Đây là lỗi nghiêm trọng, không đúng chủ trương của Chính phủ và Nhà nước.

Như đã đề cập, “nation' và “ethnicity' đều được dịch sang tiếng Việt là “dân tộc', vậy hai thuật ngữ này chính xác có nghĩa là gì?