Buzz
Thu phí tự động là bước quan trọng nhất trong việc xây dựng Hệ sinh thái Giao thông thông minh, giúp tối ưu hóa chi phí nhân sự và nguồn lực xã hội.
Từ 0h ngày 1/8, toàn bộ tuyến cao tốc tại Việt Nam sẽ chuyển sang sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng (ETC). Các doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ để hoàn thành mục tiêu này.
Công nghệ chính là yếu tố quyết định trong việc mở rộng mạng lưới nhanh chóng.
Trên thế giới, RFID (Radio frequency identification) và DSRC (Dedicated short-range communication) là 2 công nghệ thu phí không dừng phổ biến nhất, với DSRC được sử dụng nhiều tại châu Âu và Singapore, còn RFID được dùng rộng rãi ở các quốc gia khác.
Cả hai công nghệ đều có ưu và nhược điểm, nhưng RFID được Bộ GTVT đánh giá cao vì nhận diện chính xác, chi phí thấp và dễ triển khai.
Hệ thống RFID bao gồm thiết bị đọc RFID Reader trên cổng long môn tại trạm thu phí, và thẻ định danh RFID gắn trên đèn hoặc kính xe. Khi xe qua trạm, đầu đọc sẽ nhận biết xe qua thẻ và trừ số tiền tương ứng.
Stt | Nội dung | Công nghệ DSRC (Dedicated short-range communication) | Công nghệ RFID (Radio frequency identification) |
1 | Tần số sử dụng | 5.8 GHz | 918-923 MHz |
2 | Tỷ lệ nhận diện phương tiện | Rất tốt | Rất tốt |
3 | Thiết bị đầu cuối | Sử dụng thiết bị OBU lắp trong xe | Sử dụng thẻ RFID gắn trên kính xe hoặc đèn xe |
4 | Cấp nguồn cho thiết bị đầu cuối | Có phải cấp nguồn/ hoặc sử dụng pin | Không phải cấp nguồn (Thẻ RFID Passive) |
5 | Chi phí thiết bị đầu cuối | Cao (30-40 USD) | Thấp (1-2 USD) |
6 | Khả năng mở rộng dịch vụ thu phí ETC | Thấp (Chi phí thiết bị đầu cuối cao) | Cao (Chi phí thiết bị đầu cuối thấp) |
7 | Khả năng triển khai, lắp đặt | Bình thường | Dễ dàng |
8 | Khả năng triển khai mở rộng dịch vụ ITS | Tốt hơn (Có khả năng triển khai mở rộng tốt hơn cho các dịch vụ giao thông thông minh - ITS) | Tốt (Có khả năng triển khai mở rộng cho các dịch vụ giao thông thông minh - ITS) |
Công nghệ RFID đạt độ chính xác trên 98% trong mọi điều kiện thời tiết, khói, bụi bẩn, với mức phí triển khai dịch vụ hiện tại là 120.000 VND, thấp hơn nhiều so với công nghệ DSRC.
Lắp đặt và triển khai RFID đơn giản chỉ cần dán thẻ lên kính hoặc đèn xe, không cần duy trì thiết bị như DSRC. Chi phí thấp và tính đơn giản lắp đặt là lợi thế giúp dịch vụ mở rộng dễ dàng trên toàn quốc.
Các thành tựu ban đầu
VDTC, doanh nghiệp cung cấp ePass, đã đóng góp vào việc nâng cao mật độ sử dụng dịch vụ lên 75% nhờ sự kết hợp giữa công nghệ và mạng lưới phân phối rộng khắp.
Trong 6 tháng qua, VDTC đã triển khai thành công dự án thu phí tự động ETC tại 35 trạm thu phí trên toàn quốc, được Bộ GTVT và Tổng cục Đường bộ Việt Nam đánh giá cao.
VDTC đã đưa mật độ sử dụng dịch vụ từ 26% lên 75%, giúp Việt Nam lọt top 10 quốc gia có tỷ lệ sử dụng thẻ thu phí tự động cao nhất trong khu vực, thay đổi vị thế giao thông của Việt Nam trên thế giới.
Sau khi triển khai hệ thống thu phí tự động, số lượng nhân sự vận hành tại các trạm thu phí của VDTC đã giảm đáng kể, từ 30-40 người/trạm chỉ còn 15 người/trạm.
Tại các trạm do VDTC quản lý, tỷ lệ thành công xe qua trạm đạt 98,3%, cao hơn so với chỉ tiêu 98% được đặt ra trong Quyết định số 583/QĐ-TCĐBVN.
VDTC cũng triển khai các công cụ đối soát, hậu kiểm giao dịch thu phí tự động với sự ứng dụng của mô hình học máy, trí tuệ nhân tạo. Điều này giúp tỷ lệ hậu kiểm tự động lên đến 90%, giảm thiểu thời gian và chi phí vận hành.
Sẵn sàng xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh.
Hiện nay, hệ thống thu phí không dừng trên thế giới được chia thành 4 giai đoạn. Việt Nam đang ở giai đoạn 1, là thu phí có barrier, trả trước.
Trong các giai đoạn tiếp theo, các quy định về trả trước sẽ dần được loại bỏ. Trong giai đoạn 4, thu phí không dừng sẽ được triển khai đa làn, loại bỏ hoàn toàn các trạm thu phí và đảo thu phí, chỉ lắp đặt giá long môn để ghi nhận phương tiện đi qua.
Công nghệ RFID đã được VDTC triển khai và sẵn sàng nâng cấp lên giai đoạn 4. Ngoài ra, công nghệ này cũng có khả năng giải quyết các vấn đề thu phí linh hoạt như thu theo ngày, khung thời gian, và tần suất giao dịch xe qua trạm.
Trong hệ sinh thái giao thông thông minh, khi công nghệ thu phí tự động phát triển lên giai đoạn 4, có thể sử dụng thu phí để điều tiết tình hình giao thông, giảm ùn tắc ở các thành phố lớn.
Theo kinh nghiệm của một số quốc gia, để triển khai thu phí tự động giai đoạn 4 cần một số điều kiện như tỷ lệ phủ dán thẻ trên 80%, cơ chế quản lý để thu hồi, xử phạt các trường hợp nợ xấu, và đảm bảo quyền lợi cho các đơn vị liên quan đến rủi ro nợ xấu.
“Triển khai thu phí giai đoạn 4 mang lại nhiều lợi ích về tối ưu chi phí đầu tư, chi phí vận hành, và chi phí nhân sự. Đồng thời cũng giảm thiểu sự cố tại trạm, ùn tắc và phản ánh từ khách hàng”, ông Bùi Trình, Tổng Giám đốc VDTC chia sẻ.
Trong giai đoạn ban đầu triển khai, hệ thống thu phí không dừng gặp một số vấn đề như lỗi thẻ và lỗi kỹ thuật trên các đầu cuối của nhà đầu tư BOT. Các vấn đề này có thể xuất phát từ mặt đường ướt hoặc nhiều vũng nước gây hiện tượng phản xạ.
Để tránh sự cố cho người dùng, VDTC khuyến nghị chủ phương tiện kiểm tra số dư trong tài khoản, đảm bảo khoảng cách và kiểm tra thẻ khi đi qua trạm thu phí ETC.
Trong trường hợp thẻ bị hỏng vật lý, chủ phương tiện cần liên hệ với đơn vị cung cấp dịch vụ để được hướng dẫn dán lại thẻ đảm bảo chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng.
