Viết văn nghị luận phân tích và đánh giá một câu chuyện kể (Dàn ý + 3 Mẫu) - Bài văn hay lớp 10

Viết văn nghị luận phân tích và đánh giá một câu chuyện kể cung cấp dàn ý và 3 bài văn mẫu rất xuất sắc. Tài liệu này sẽ giúp học sinh lớp 10 có thêm nhiều gợi ý học tập, rèn luyện kỹ năng viết để tự tin phân tích và viết các bài văn hay.

Viết văn nghị luận đánh giá một câu chuyện kể với các truyện Thần Trụ Trời, Đi san mặt đất, Prô-mê-tê và con người. Tài liệu này giúp học sinh tham khảo, lựa chọn và viết bài với sức sáng tạo của riêng mình, từ đó cải thiện kỹ năng học môn Ngữ văn lớp 10.

Đề bài: 

Hãy viết một bài văn nghị luận phân tích và đánh giá về chủ đề và nghệ thuật của một câu chuyện kể (thần thoại, truyện ngụ ngôn, truyện cười, truyện cổ tích) mà bạn ưa thích.

Viết văn nghị luận đánh giá một câu chuyện kể xuất sắc nhất

Tại sao trên Trái Đất lại tồn tại con người và muôn loài? Đây là câu hỏi khiến ai cũng tò mò và muốn tìm câu trả lời. Trong truyện 'Prô-mê-tê và loài người' thuộc thần thoại Hy Lạp, việc giải đáp về nguồn gốc của thế giới và loài người được trình bày một cách độc đáo và sáng tạo, làm say đắm lòng người bằng nội dung hấp dẫn và nghệ thuật đặc sắc.

Truyện 'Prô-mê-tê và loài người' kể về hai vị thần Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê tạo ra loài người và loài vật, đồng thời ban cho chúng những vũ khí riêng biệt. Câu chuyện này giải thích về nguồn gốc của con người và thế giới động vật trong tư duy của người Hy Lạp cổ đại.

Thần thoại là thể loại với không gian và thời gian cổ xưa không rõ ràng. Trong 'Prô-mê-tê và loài người', hai yếu tố này được thể hiện qua khung cảnh buồn tẻ của thế giới 'khi chỉ có vị thần'. Do đó, Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê quyết định tạo ra con người và loài vật. Ê-pi-mê-tê hứng thú và nhiệt huyết nên đã tạo ra nhiều loài vật với những đặc điểm độc đáo, nhưng cũng không tránh khỏi những lỗi lầm. Để sửa sai cho em trai, Prô-mê-tê đã ban cho con người ngọn lửa làm vũ khí đặc biệt. Từ đó, cuộc sống của con người trở nên tốt đẹp và phát triển hơn.

'Từ đó, dù yếu đuối và mong manh
Con người đã có lửa của Prô-mê-tê
Ngọn lửa thiêng đã dạy cho họ nghề nghiệp'.

Truyện 'Prô-mê-tê và loài người' đã thể hiện rõ chủ đề của truyện thần thoại - giải thích nguồn gốc của con người và thế giới động vật, đồng thời tôn vinh công lao của từng vị thần. Qua câu chuyện này, ta nhìn thấy cách mà người Hy Lạp xưa lí giải nguồn gốc con người từ khát vọng của họ về một cuộc sống phong phú, văn minh và sáng tạo hơn.

Để làm sáng tỏ chủ đề của truyện, chúng ta không thể không nhắc đến những đặc điểm về nghệ thuật. Truyện 'Prô-mê-tê và loài người' có cốt truyện gần gũi, đơn giản, với việc mô tả về việc các vị thần tạo ra con người và động vật. Những nhân vật như Prô-mê-tê và Ê-pi-mê-tê đã tạo nên sự thú vị cho câu chuyện với tính cách đa dạng của mình. Dù có sức mạnh vượt trội, họ vẫn mang những đặc điểm gần gũi với con người. Prô-mê-tê là người thông thái, có tầm nhìn xa, sửa chữa những lỗi lầm của em trai mình, trong khi Ê-pi-mê-tê là người hời hợt, lơ đãng trong việc phân phát vũ khí cho con người.

Truyện 'Prô-mê-tê và loài người' đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa dân gian và được nhiều người yêu thích. Thế giới thần thoại luôn là một thế giới bí ẩn, được sử dụng để giải thích những hiện tượng không thể lý giải trong cuộc sống hàng ngày. Qua truyện này, chúng ta thấy được sức sáng tạo và trí tưởng tượng của người Hy Lạp xưa, và cần trân trọng những giá trị văn hóa đó.

Viết văn nghị luận phân tích, đánh giá truyện Thần Trụ Trời

Dàn ý phân tích truyện Thần Trụ Trời

I. Khởi đầu:

- Giới thiệu về truyện: Truyện 'Thần Trụ trời' thuộc thể loại thần thoại, kể về nguồn gốc của vũ trụ và muôn loài, được sưu tầm bởi tác giả Nguyễn Đổng Chi.

- Tóm tắt nội dung và phân tích: Trình bày khái quát về chủ đề và hình thức nghệ thuật của truyện.

II. Nội dung:

1. Giới thiệu chủ đề và ý nghĩa:

- Trong truyện 'Thần Trụ trời', việc giải thích quá trình hình thành thế giới được thực hiện một cách sáng tạo, bao gồm việc phân chia trời, đất và hình thành các địa hình như núi, đảo... qua các yếu tố kì ảo.

2. Phân tích và đánh giá các khía cạnh trong chủ đề của truyện:

* Phân tích

- Thảo luận về quá trình tạo lập thế giới:

• Giải thích sự phân chia giữa trời và đất qua việc thần Trụ trời xây cột đá chống trời.
• Mô tả về hình thành các địa hình khác nhau: thần Trụ trời phá cột đá, ném đất đá khắp nơi...'.

* Đánh giá:

Trong truyện 'Thần Trụ trời', ta thấy được sự phát huy của trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của con người ở giai đoạn đầu của lịch sử.

3. Đánh giá về tác dụng của các yếu tố nghệ thuật đặc sắc trong việc thể hiện chủ đề của câu chuyện:

- Truyện đã tạo ra nhân vật Thần Trụ trời - một vị thần siêu nhiên mạnh mẽ, thực hiện việc phân chia giữa trời và đất, cũng như tạo ra các địa hình đa dạng.

- Sử dụng kỹ thuật cường điệu và kết hợp với các chi tiết hư cấu tạo nên một câu chuyện hấp dẫn và thuyết phục đối với độc giả.

III. Kết luận:

- Tôn vinh lại giá trị của chủ đề và hình thức nghệ thuật trong truyện.

- Đề cập đến ý nghĩa của tác phẩm đối với cá nhân và độc giả.

Phân tích về truyện Thần Trụ Trời

'Thần Trụ Trời' là một truyền thuyết dân gian của người Việt cổ, được ghi chép từ thời cổ đại và vẫn tồn tại đến ngày nay. Tác phẩm được sưu tầm bởi nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Đổng Chi và truyền miệng qua các thế hệ. Qua truyện này, người Việt cổ muốn giải thích nguồn gốc của các hiện tượng tự nhiên như sự xuất hiện của trời đất, sự phân chia giữa chúng, cũng như sự hình thành của các địa hình đa dạng như sông, núi, biển và đảo.

Cho thấy người Việt cổ cũng như nhiều dân tộc khác trên thế giới đã cố gắng tìm hiểu những điều xung quanh họ. Dù chưa hiểu rõ nhưng họ không từ bỏ, mà sáng tạo ra một vị thần khổng lồ để giải thích tự nhiên vu trụ một cách ngây thơ và đáng yêu. Đọc giả ngày nay cảm nhận được trong đó cái hồn nhiên và ước mơ của người Việt cổ muốn khám phá thế giới tự nhiên xung quanh. Mọi chi tiết kể và mô tả Thần Trụ Trời đều gợi những vòng hoà quang, điểm tô tính chất kỳ lạ, phi thường của nhân vật, thần thoại. Truyện đã nhân cách hóa vũ trụ thành một vị thần.

Hành động đầu tiên khi Thần Trụ Trời xuất hiện là “vươn vai đứng dậy, ngẩng cao đầu đội trời lên, giang chân đạp đất xuống,…” cũng là hành động và việc làm có tính phổ biến của nhiều vị thần tạo thiên lập địa khác trên thế giới. như ông Bàn Cổ trong thần thoại Trung Quốc cũng đã làm giống hệt như vậy. Tuy nhiên vẫn có điểm khác biệt chính là sau khi đã xuất hiện trong cõi hỗn độn giống như quả trứng của vũ trụ, ông đạp cho quả trứng tách đôi, nửa trên là trời, nửa dưới là đất và ông tiếp tục đẩy trời lên cao, đạp đất xuống thấp bằng sự biến hoá, lớn lên không ngừng của bản thân ông chứ không phải như Thần Trụ Trời đã xây cột chống trời.

Như vậy cho thấy việc khai thiên lập địa của ông Thần Trụ Trời ở Việt Nam và ông Bàn Cổ ở Trung Quốc vừa có điểm giống nhau vừa có điểm khác nhau. Và đó cũng chính là nét chung và nét riêng có ở trong thần thoại của các dân tộc. Từ cái ban đầu vốn ít ỏi, người Việt cổ cũng như các dân tộc khác trên thế giới không ngừng bổ sung, sáng tạo làm cho nền văn học, nghệ thuật ngày một đa dạng hơn. Chúng ta cũng có thể đánh giá về kho tàng thần thoại Việt Nam đối với nền nghệ thuật Việt Nam như thế nào. Cũng nhờ nghệ thuật phóng đại mà các nhân vật thần thoại có được sức sống lâu bền, vượt qua mọi thời gian để còn lại với chúng ta ngày nay. Thần thoại đã tạo nên cho con người Việt Nam nếp cảm, nếp nghĩ, nếp tư duy đầy hình tượng phóng đại và khoáng đạt.

Truyện thần thoại “Thần Trụ Trời” vừa cho các bạn đọc biết được sự hình thành của trời đất, sông, núi, đá,…vừa cho thấy sự sáng tạo của người Việt cổ. Tuy truyện có nhiều yếu tố hoang đường, phóng đại nhưng cũng có cái lõi của sự thật là con người thời cổ đã khai khẩn, xây dựng, tạo lập đất nước.

Viết văn nghị luận phân tích, đánh giá truyện Đi san mặt đất

Có lẽ, những bí ẩn về thiên nhiên vẫn là một câu hỏi lớn đối với con người thời cổ. Chính vì vậy, họ đã sáng tạo nên các câu chuyện để trả lời cho những thắc mắc của bản thân. Đọc truyện 'Thần Trụ trời', ta thấy được cách phân chia bầu trời và mặt đất. Đọc 'Prô-mê-tê và loài người', ta được giải đáp về cách các vị thần tạo ra muôn vật và loài người. Không giống hai tác phẩm trên, truyện 'Đi san mặt đất' lại là những lí giải đơn giản về quá trình loài người chung lòng, góp sức san phẳng mặt đất để làm ăn mà không có sự xuất hiện của các vị thần. Truyện gây ấn tượng bởi những đặc sắc trong chủ đề và hình thức nghệ thuật.

Truyện 'Đi san mặt đất' có chủ đề viết về quá trình khai hoang và cải tạo tự nhiên của người Lô lô xưa, quá trình này cần có sự giúp sức của tất cả mọi người lúc bấy giờ. Người Lô Lô xưa đã có những nhận thức khá nguyên sơ, đơn giản về thế giới vũ trụ, đồng thời họ cũng có ý thức trong việc cải tạo thế giới sống quanh mình Khi Trái Đất vẫn còn hoang sơ thì người xưa đã cùng nhau đi trình khai hoang và cải tạo tự nhiên. Đó là thời gian không thể xác định, mà người cổ xưa chỉ biết là:

'Ngày xưa, từ rất xưa...
Người già không nhớ nổi
Mấy năm mấy nghìn đời
Ngày xưa từ rất xưa...
Người trẻ không biết tới
Mấy nghìn, mấy vạn năm'

Mốc thời gian không cụ thể khiến chúng ta không thể biết chính xác đó là thời điểm nào. Khoảng thời gian ấy xưa đến mức người già cũng không thể nhớ nổi, người trẻ thì lại chẳng thể biết tới. Và cuộc sống con người lúc bấy lại thật đơn giản. Trước khi đi san mặt đất, con người vẫn sống chung, ở chung và ăn chung với nhau. Người Lô Lô xưa đã biết tận dụng điều kiện tự nhiên để trồng bắp, lấy nước uống từ 'bụng đá' 'Trồng bắp trên núi cao/ Uống nước từ bụng đá'. Tuy nhiên, sống trong không gian hoang sơ, thiếu thốn khi 'Bầu trời nhìn chưa phẳng/ Mặt đất còn nhấp nhô' nên con người thời cổ đã khẩn trương cùng nhau đi tái tạo thế giới.

Để có thể san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời thì người Lô Lô đã biết tận dụng sức mạnh của các loài vật xung quanh lúc bấy giờ:

'Kiếm con trâu sừng cong
Chọn con trâu sừng dài'

Họ tìm kiếm những con trâu có sừng cong, sừng dài bởi chúng là những con trâu khỏe mạnh, trâu tốt. Chúng có khả năng làm việc cày bừa san đất mà không biết mệt mỏi. Sức mạnh của chúng giúp công việc cải tạo mặt đất của người Lô Lô xưa trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, công việc này không chỉ là của riêng con người mà là của tất cả các loài. Do đó, người Lô Lô xưa đã phải tập hợp sức mạnh của nhau để cùng nhau thực hiện công việc này 'Giống nào cũng không đi/ Người gọi nhau làm lấy'.

Truyện 'Đi san mặt đất' của người Lô Lô không chỉ đơn thuần là lí giải về sự bằng phẳng của mặt đất và bầu trời mà còn là phản ánh của nhận thức về quá trình tạo lập thế giới. Người Lô Lô xưa đã tự biết tập hợp sức mạnh của cộng đồng để cùng nhau thực hiện công việc này. Qua đó, ta thấy được ý thức của con người trong việc cải tạo thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của mình.

Ngoài chủ đề độc đáo, truyện 'Đi san mặt đất' còn có những điểm đặc sắc về mặt nghệ thuật. Người Lô Lô xưa đã sáng tạo truyện thần thoại bằng hình thức thơ ca, với giọng điệu vui tươi, nhí nhảnh tạo cảm giác thú vị cho người đọc.

Bên cạnh đó, truyện còn sử dụng biện pháp nhân hóa cùng với ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh. Các con vật được nhân hóa có những cử chỉ giống con người đã giúp cho chuyện trở nên sinh động hơn. Người Lô Lô xưa đã sử dụng ngôn ngữ gần gũi, giản dị giúp cho bạn đọc ở mọi lứa tuổi dễ dàng tiếp nhận truyện.