Vinfast VF e34 được xem như là 'bom tấn' ô tô tự lái - vậy đây là xe tự lái cấp độ bao nhiêu?

Ngay sau khi Vinfast ra mắt dòng xe điện đầu tiên VF e34 với tính năng 'tự lái', vài ngày sau tập đoàn Phenikaa cũng giới thiệu mẫu xe tự hành cấp độ 4.

Các nhà nghiên cứu dự báo rằng đến năm 2025, sẽ có khoảng 8 triệu phương tiện tự lái hoặc bán tự lái trên đường. Trước khi tham gia vào các tuyến đường, xe tự lái sẽ phải trải qua 6 cấp độ tiến bộ của công nghệ hỗ trợ người lái.

Nhưng chính xác là những cấp độ đó là gì? Và hiện tại, xe điện trên toàn cầu đang ở đâu? Và một câu hỏi nhỏ nữa: xe điện Vinfast VF e34 đang tạo ra sự chú ý tại thị trường ô tô Việt Nam, đây là xe tự lái cấp độ mấy?...

Hiệp hội Kỹ sư Ô tô (SAE) đã xác định 6 cấp độ tự động hóa lái xe, từ 0 (hoàn toàn thủ công) đến 5 (hoàn toàn tự động). Các cấp độ này đã được Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ chấp thuận.

Cấp độ 0 (Không có Tự động hóa lái xe)

Hầu hết các phương tiện trên đường hiện nay đều ở Cấp độ 0: được điều khiển bằng tay. Con người cung cấp 'nhiệm vụ lái xe động' mặc dù có thể có các hệ thống trên xe để trợ giúp người lái. Một ví dụ là hệ thống phanh khẩn cấp. Về mặt kỹ thuật, hệ thống này không 'lái' xe nên không đủ tiêu chuẩn để được coi là tự động hóa.

Cấp độ 1 (Hỗ trợ người lái xe)

Đây là mức độ tự động hóa thấp nhất. Xe có một hệ thống tự động duy nhất để hỗ trợ người lái, chẳng hạn như điều hướng đánh lái hoặc tăng tốc (kiểm soát hành trình).

Hệ thống kiểm soát hành trình thích ứng hỗ trợ xe giữ khoảng cách an toàn phía sau xe trước. Nó được coi là Cấp độ 1 vì người lái xe vẫn giám sát các khía cạnh khác của lái xe như điều hướng đánh lái và phanh.

Cấp độ 2 (Tự động hóa lái xe một phần)

Xe được trang bị hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến hoặc ADAS. Xe tự động kiểm soát cả đánh lái và tăng/giảm tốc. Tuy nhiên, ở Cấp độ 2, con người vẫn ngồi ở ghế lái và có thể điều khiển xe bất cứ lúc nào. Hệ thống lái tự động của Tesla và hệ thống Super Cruise của Cadillac (General Motors) đều đạt chuẩn Cấp độ 2.

Với dòng xe điện VF e34 mới ra mắt, Vinfast giới thiệu các tính năng thông minh như Hỗ trợ kiểm soát làn, Cảnh báo va chạm, Hỗ trợ đỗ xe, Đèn pha tự động thích ứng. Do đó, Vinfast VF e34 có thể được xem là Cấp độ 2 với các tính năng thuộc nhóm ADAS.

Cấp độ 3 (Tự động hóa lái xe có điều kiện)

Bước nhảy từ Cấp độ 2 lên Cấp độ 3 là đáng kể về công nghệ. Tuy nhiên, từ góc độ con người, sự khác biệt không đáng kể.

Xe ở Cấp độ 3 có khả năng 'nhận diện môi trường' và có thể ra quyết định cho chính mình, như là tăng tốc vượt qua xe di chuyển chậm. Tuy nhiên, vẫn cần sự can thiệp của con người. Người lái phải luôn sẵn sàng can thiệp nếu hệ thống không thực hiện được nhiệm vụ.

Gần hai năm trước, Audi (Volkswagen) đã thông báo rằng thế hệ tiếp theo của A8, mẫu sedan tiêu biểu của họ, sẽ là chiếc xe Cấp 3 đầu tiên trên thế giới.

Và Audi đã thành công trong việc đó. Audi A8L 2019 hiện đã có mặt tại các đại lý thương mại. Nó có tính năng Traffic Jam Pilot, kết hợp một máy quét Lidar với cảm biến tiên tiến và sức mạnh xử lý (cùng với tính năng dự phòng nếu một phần bị lỗi).

Tuy nhiên, trong khi Audi đã phát triển công nghệ tuyệt vời của họ, quy trình quản lý ở Hoa Kỳ đã chuyển từ hướng dẫn của liên bang sang các quy định của từng bang về xe tự lái. Do đó, A8L vẫn được xem là xe Cấp 2 tại Hoa Kỳ. Nó được sản xuất mà không có phần cứng và phần mềm cần thiết để đạt được chức năng Cấp 3. Tuy nhiên, tại châu Âu, Audi đã ra mắt A8L Cấp độ 3 đầy đủ với Traffic Jam Pilot (đầu tiên tại Đức).

Cấp độ 4 (Tự động hóa lái xe cao)

Gần đây, tập đoàn tư nhân Phenikaa của Việt Nam đã giới thiệu xe tự hành 'cấp độ 4' chỉ vài ngày sau khi Vinfast VF e34 bắt đầu bán ra.

Sự khác biệt chính giữa tự động hóa ở Cấp độ 3 và Cấp độ 4 là xe ở Cấp độ 4 có thể can thiệp tự động nếu có sự cố hoặc hỏng hóc hệ thống. Điều này có nghĩa là chúng không cần sự can thiệp của con người trong hầu hết các tình huống. Tuy nhiên, con người vẫn có khả năng can thiệp theo cách thủ công.

Xe ở Cấp độ 4 có thể hoạt động ở chế độ tự lái. Nhưng cho đến khi pháp luật và hạ tầng được phát triển, xe chỉ có thể làm như vậy trong một khu vực giới hạn (thường là môi trường đô thị với tốc độ trung bình 48 km/h). Điều này được gọi là rào cản địa lý. Vì vậy, hầu hết các phương tiện ở Cấp độ 4 hiện tại đều được hướng tới việc sử dụng chung.

Ví dụ:

NAVYA, một công ty của Pháp, đang phát triển và bán xe đưa đón Cấp độ 4 và taxi ở Hoa Kỳ hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng điện và có thể đạt tốc độ tối đa 88 km/h.

Alphabet của Waymo gần đây đã tiết lộ một dịch vụ taxi tự động ở Arizona, nơi họ đã thử nghiệm ô tô không người lái mà không có người lái hỗ trợ ở ghế. Thử nghiệm đã diễn ra hơn một năm với hơn 16 triệu km.

Nhà sản xuất ô tô Canada, Magna, đã phát triển công nghệ (MAX4) để kích hoạt khả năng Cấp 4 cả trong môi trường đô thị và trên cao tốc. Họ đang hợp tác với Lyft để cung cấp các bộ kit công nghệ cao có thể biến các phương tiện giao thông thông thường thành xe tự lái.

Volvo và Baidu đã thông báo mối quan hệ đối tác chiến lược để cùng phát triển xe điện Cấp độ 4 phục vụ thị trường 'robotaxi' ở Trung Quốc.

Cấp độ 5 (Tự động hóa hoàn toàn lái xe)

Xe ở Cấp độ 5 không cần sự can thiệp của con người, không có 'nhiệm vụ lái xe động'. Xe ô tô Cấp độ 5 thậm chí sẽ không có tay lái hoặc bàn đạp tăng tốc/phanh.

Nó sẽ không bị giới hạn bởi rào chắn địa lý, có thể đi bất kỳ đâu và thực hiện bất kỳ hành động nào mà một tài xế có kinh nghiệm có thể thực hiện. Các xe hoàn toàn tự động đang được thử nghiệm ở một số quốc gia trên thế giới, nhưng vẫn chưa có loại xe nào được phân phối cho công chúng.

Thực tế?

Mặc dù tương lai của xe tự hành hứa hẹn và hấp dẫn, nhưng sản xuất ở Hoa Kỳ vẫn chưa vượt qua được Cấp độ 2. Điều này không phải vì khả năng công nghệ mà là vì an toàn.

Đầu năm nay, Viện Ponemon đã phát hành một bản báo cáo (được Synopsys uỷ quyền) có tiêu đề 'Đảm bảo an toàn cho xe kết nối: Nghiên cứu về thực tế của an ninh mạng trong ngành công nghiệp ô tô'.

Báo cáo chỉ ra rằng các phương tiện 'kết nối' (như xe tự lái) có nhiều tính năng an toàn vật lý như dây an toàn, túi khí, phanh chống bó cứng, nhưng tính năng bảo mật kỹ thuật số thì không tương đương. Khi nói về điều kiện vận hành an toàn, các xe kết nối vẫn chưa sẵn sàng cho việc triển khai.

Báo cáo dựa trên cuộc khảo sát 593 chuyên gia bảo mật, chuyên gia phát triển sản phẩm và kỹ sư. Hơn 2/3 số người được hỏi thừa nhận rằng nhu cầu về an ninh mạng cao hơn là 'cấp bách' vì lý do rõ ràng: 62% tin rằng một cuộc tấn công độc hại hoặc thử nghiệm nhằm vào phần mềm / linh kiện ô tô rất có thể xảy ra trong 12 tháng tới.

Công bằng mà nói, người tiêu dùng sẽ không chấp nhận xe tự lái cho đến khi họ tin rằng ít nhất chúng sẽ an toàn như khi đi máy bay thương mại, tàu hỏa hoặc xe buýt. Ngày đó sẽ đến. Nhưng trước tiên, ngành công nghiệp ô tô phải vượt qua một số rào cản.

Tham khảo từ Synopsys