VIRESA - 15 năm hành trình rực rỡ xây dựng và phát triển Thể thao Điện tử Giải trí Việt Nam

Ra đời vào ngày 13 tháng 1 năm 2009, sau 15 năm thành lập và phát triển, VIRESA đã đóng góp vào việc định hình môi trường Thể thao Điện tử và vũ đạo thể thao giải trí Việt Nam một cách toàn diện, từng bước tiến đến sự chuyên nghiệp, với ước nguyện thúc đẩy lòng đam mê chinh phục đỉnh cao của các vận động viên Việt Nam.

Cách đây 15 năm, thời điểm mà 'thể thao điện tử' vẫn còn xa lạ với hầu hết cộng đồng game thủ tại Việt Nam, đã có những người mơ mộng biến Việt Nam thành Trung tâm tổ chức sự kiện Thể thao Điện tử và thể thao giải trí quốc tế của khu vực và thế giới. Và Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam, hay còn gọi là VIRESA, đã ra đời chính thức vào ngày 13 tháng 1 năm 2009. Sau 15 năm, khi nhìn lại, Việt Nam đã thực sự có những tiến bộ đáng kể.

Việt Nam trước năm 2010: Khi chơi game vẫn chưa được công nhận là thể thao, và vũ đạo thể thao giải trí chỉ mới bắt đầu nổi lên ở mức độ thể thao đường phố

Ngày xưa, khi nói về việc chơi game, nhiều người cho rằng đó chỉ là giải trí thời gian rảnh rỗi. Mặc dù vậy, ý thức thi đấu đã bắt đầu hiện rõ từ những giải 'net cỏ' với các trò chơi như Age of Empire (Đế Chế), CS 1.6 (Half-Life), hoặc được đầu tư chuyên nghiệp hơn từ các công ty lớn như VNG, VTC, FPT,… Việc mang game online về và tổ chức giải đấu để vinh danh các tài năng game thủ ngày xưa vẫn còn đơn giản, không có hướng đi cụ thể, và tập trung chủ yếu vào thành tích cá nhân.

Trái lại, ở các quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Trung Quốc, thể thao điện tử đã nở rộ mạnh mẽ. Kèm theo sự xuất hiện của các trò chơi thể loại MOBA, thi đấu đồng đội, Hàn Quốc nhanh chóng nhận ra tiềm năng của thể thao điện tử chuyên nghiệp. Họ đã đầu tư và khai thác một cách chuyên nghiệp, toàn diện, qua đó tạo ra những giải đấu lớn hơn. Nhìn sang Bắc Mỹ, họ cũng khai thác mạnh mẽ trong thể loại game bắn súng, và xây dựng các đội thi đấu chuyên nghiệp.

Trong giai đoạn này, nhiều nội dung thể thao giải trí mới đã nhập vào Việt Nam và phát triển nhanh chóng thông qua các hoạt động thể thao giải trí đường phố như Hiphop, breaking… VIRESA với sự tham gia của nhiều giáo viên thể thao hàng đầu đã tiếp cận và từng bước bổ sung hoạt động thể thao giải trí vào danh sách thi đấu và tập luyện có hệ thống. Tuy nhiên, các môn vũ đạo thể thao giải trí vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cao quy mô hoạt động và mức độ chuyên nghiệp trong tập luyện và thi đấu.

Sự 'sinh sau đẻ muộn' của thể thao điện tử Việt Nam có nguồn gốc từ nhiều yếu tố, trong đó văn hóa và giáo dục đóng vai trò quan trọng. Hình ảnh những 'chàng trai' ngồi trước máy tính để tập luyện và thi đấu hàng giờ liền gần như không bao giờ được coi là 'thể thao'. Thậm chí, những vấn đề liên quan đến chơi game càng làm cho xã hội nước nhà nhìn nhận nghiêm ngặt hơn với những 'game thủ', và gần như không coi đó là một nghề. Suốt một thời gian dài, việc đầu tư phát triển thể thao điện tử chuyên nghiệp tại Việt Nam đã phải trải qua nhiều thách thức mới có được những thành tựu nhất định trong những năm gần đây.

2011 - 2020: Hành trình xây dựng môi trường thể thao điện tử chuyên nghiệp, bước đầu lan rộng phong trào vũ đạo thể thao giải trí

Bước sang giai đoạn 2014 - 2015, Việt Nam chứng kiến sự biến đổi của thi đấu chuyên nghiệp. Đây cũng là thời điểm Liên Minh Huyền Thoại - một trò chơi MOBA của Riot Games - bắt đầu thu hút sự chú ý tại thị trường game online Việt Nam. Ngày càng có nhiều đội thi đấu thể thao điện tử được hình thành từ đầu, và sau này trở nên phổ biến hơn.

Có thể nói, từ năm 2014 đến 2019, Liên Minh Huyền Thoại là trò chơi phản ánh rõ nhất ý tưởng về 'thể thao điện tử' tại Việt Nam, đặc biệt nhờ vào sự phổ biến vượt trội so với các trò chơi trực tuyến khác. Thể thao điện tử trong giai đoạn này cũng phát triển mạnh mẽ trên điện thoại di động, với sự xuất hiện của Liên Quân Mobile, PUBG Mobile, thu hút sự quan tâm của game thủ Việt.

Các giải đấu nội địa được tổ chức nhiều hơn, chuyên nghiệp hơn dưới sự giám sát của các tổ chức có uy tín như Garena và VTC. Lúc này, Garena sở hữu ba thương hiệu game lớn trong thể thao điện tử Việt Nam là Liên Minh Huyền Thoại, Liên Quân Mobile và FIFA Online, trong khi VTC quản lý Đột Kích (Crossfire). Nhờ đó, người chơi mới cũng bắt đầu nhận ra sức hút của thể thao điện tử. Các đội tuyển thể thao điện tử Việt Nam cũng dần có vị thế trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, thể thao điện tử vẫn chỉ ở mức giải trí, biểu diễn tại những Đại hội thể thao khu vực, điều này hạn chế tiềm năng phát triển của VIRESA và Việt Nam. Các game thủ Việt muốn chứng tỏ bản thân phải lựa chọn xuất ngoại, nhưng khả năng thành công không cao. Định kiến về 'chơi game' vẫn nặng nề, làm cho người trẻ không có nhiều cơ hội phát triển, trong khi tuổi đời của một game thủ chuyên nghiệp ngắn ngủi. Thể thao điện tử chưa được đưa vào giáo dục, làm cho hành trình của VIRESA khó khăn hơn.

Cho đến năm 2019, khi thể thao điện tử được đưa vào thi đấu tại SEA Games 30 ở Philipines, thể thao điện tử Việt Nam lần đầu tham dự đã giành 3 huy chương đồng ở Dota 2, StarCraft II và Liên Quân Mobile. Tại SEA Games 30, Breaking Dance Việt Nam cũng thể hiện bản lĩnh khi giành 1 huy chương bạc quý giá, ghi nhận sự nỗ lực của các vận động viên Breaking trong điều kiện môi trường thi đấu khắc nghiệt.

2020: Điểm dừng với đại dịch COVID-19

Cuối năm 2019, đầu năm 2020, Việt Nam và thế giới đối mặt với đại dịch kinh hoàng COVID-19. Sự lan truyền nhanh chóng và nguy hiểm của nó ảnh hưởng sâu rộng đến mọi ngành, thể thao điện tử không ngoại lệ. Mặc dù là hoạt động thi đấu trực tuyến và không yêu cầu gặp mặt, nhưng khi mọi người cần chú ý hơn đến sức khỏe, 'chơi game' không nhận được nhiều sự quan tâm như trước.

Tuy thế, thể thao điện tử Việt Nam vẫn duy trì tổ chức giải đấu, như Vietnam Championship Series Mùa xuân 2020 tại GG Stadium. Đáng tiếc là các trận đấu diễn ra mà không có khán giả trực tiếp do dịch COVID-19.

Trong giai đoạn này, VIRESA tổ chức Đại hội Đại biểu lần III để bầu Ban chấp hành mới với 27 thành viên. Ông Nguyễn Xuân Cường, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Truyền thông Số Việt Nam, được bầu làm Chủ tịch nhiệm kỳ 2020 - 2024. Ông Đỗ Việt Hùng, Giám đốc Trung tâm Thể thao Điện tử, công ty VTV Live, được bầu làm Tổng Thư ký.

Sau khi đại dịch COVID-19 được khống chế, VIRESA tiếp tục có hoạt động mạnh mẽ hơn, bao gồm hợp tác cùng VNG tổ chức giải đấu PMPL VN S2 và hệ thống giải đấu chính thức của PUBG Mobile Việt Nam. Ngoài ra, VIRESA tổ chức vòng loại quốc gia Việt Nam thuộc Giải Thể thao Điện tử Vô địch thế giới 2020 - IESF Esports World Championship 2020, với các môn thi đấu là eFootball PES, Tekken 7 và DOTA 2. Sự bùng nổ này cho thấy thể thao điện tử Việt Nam đang hồi sinh mạnh mẽ.

Cuối năm 2020 và đầu năm 2021 chứng kiến những thay đổi đáng kể đối với Vũ đạo thể thao giải trí, khi các hoạt động thi đấu cấp quốc gia và quốc tế được tổ chức với chất lượng ngày càng tốt, tạo điều kiện cho việc hình thành đội tuyển quốc gia bộ môn Breaking chuẩn bị cho SEA Games và ASIAD.

2021 - 2022: Dấu ấn của thể thao điện tử Việt Nam trên sân chơi toàn cầu, Breaking nhanh chóng hội nhập

Năm 2021 là thời điểm thể thao điện tử bắt đầu bứt phá, với nhiều giải đấu lớn nhỏ được tổ chức. Ngoài các trò chơi phổ biến như Liên Minh Huyền Thoại, Liên Quân Mobile, PUBG Mobile, bổ sung thêm Liên Minh Huyền Thoại: Tốc Chiến và FreeFire. VIRESA đã hỗ trợ các đội tuyển tham gia để phát triển môi trường chuyên nghiệp, nâng cao thành tích của Việt Nam trên bình diện quốc tế. Đồng thời, các hoạt động thể thao giải trí như Breaking và Hiphop cũng được củng cố, với các giải đấu quốc gia và giao hữu quốc tế.

Ngày 10 tháng 6 năm 2021, VIRESA đã ra mắt “Sách trắng Thể thao điện tử Việt Nam 2021”, cung cấp thông tin quan trọng về thể thao điện tử, phản ánh diễn biến của nó trong vài năm qua. Sách cũng cung cấp các chuyên đề thời sự, giúp độc giả hiểu rõ hơn về tình hình phát triển của thể thao điện tử nước nhà. Các cuộc khảo sát và số liệu thống kê cho thấy sự phổ biến của thể thao điện tử, từ người xem đến người chơi.

Những dấu hiệu tích cực này là động lực cho một năm 2022 đáng nhớ, là cột mốc của Việt Nam trên bản đồ thể thao điện tử toàn cầu. Nhờ vào nỗ lực không ngừng của các tuyển thủ và sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Thể dục thể thao và VIRESA, thể thao điện tử Việt Nam không chỉ vượt qua khó khăn của đại dịch mà còn đạt được những thành tựu vĩ đại, đẩy mạnh nền thể thao điện tử nước nhà lên tầm cao mới.

Điểm nổi bật đầu tiên là SEA Games 31 diễn ra thành công tại Hà Nội, Việt Nam. Đội tuyển thể thao điện tử Việt Nam đã góp phần vào thành tích huy chương với 4 huy chương vàng ở các môn Liên Minh Huyền Thoại, Liên Minh Huyền Thoại: Tốc Chiến, Đột Kích, PUBG Mobile và 3 huy chương bạc ở Liên Quân Mobile, PUBG Mobile và FIFA Online 4.

Những huy chương, màn trình diễn ấn tượng, nỗ lực không ngừng của các vận động viên không chỉ mang lại niềm tự hào cho Tổ quốc, khán giả và người hâm mộ, mà còn là niềm tự hào của gia đình, người thân, bạn bè của mỗi tuyển thủ. Đồng thời, là minh chứng cho sự thành công tất yếu của ý chí chiến thắng và tinh thần kiên cường trong việc theo đuổi giấc mơ của những người trẻ đam mê game. Bên cạnh đó là hàng loạt đội tuyển Esports Việt Nam đạt được các thành tích xuất sắc trên toàn thế giới.

Từ một quốc gia ít được biết đến trong cộng đồng thể thao điện tử toàn cầu, Việt Nam đã chứng minh rằng chúng ta có đủ khả năng và năng lực để đạt được những thành công lớn. Vô địch giải AIC 2022, giành Huy chương Vàng tại Global Esports Games 2022, vô địch FIFAe Continental Cup 2022, vào Top 6 tại giải PGC 2022, lọt vào Bán kết tại Wild Rift Icons Global Championship 2022 và vào Top 6 tại MSI 2022 là những thành tựu mà thể thao điện tử Việt Nam đã đạt được trong năm 2022.

2023: Thi đấu thể thao điện tử và Breaking chuyên nghiệp trên sân chơi toàn cầu

Sau một năm 2022 thịnh vượng, thể thao điện tử giải trí Việt Nam bước sang năm 2023 với sự tự tin và chuyên nghiệp trong việc phát triển đội ngũ thi đấu quốc tế. VIRESA đã đi cùng Esports Việt Nam trong hành trình, từ việc thiết lập các hợp tác toàn diện với các đối tác quốc tế, xây dựng cấu trúc thi đấu hiện đại hơn, đến hỗ trợ tổ chức các giải đấu lớn cùng các nhà phát hành trong nước, nhằm tìm kiếm tài năng trẻ cho tương lai.

Đặc biệt, vào ngày 11/3/2023, VIRESA lần đầu tiên tổ chức sự kiện Vinh danh và Phong cấp cho các lực lượng tham gia thể thao điện tử và vũ đạo thể thao giải trí. Dựa trên tiêu chuẩn số 44 theo Thông tư số 06/2021/TT-BVHTTDL ngày 22 tháng 07 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch VIRESA đã ra quyết định phong cấp Vận động viên Kiện tướng cho 84 vận động viên thể thao điện tử Việt Nam tham gia SEA Games 31.

Sự kiện này là minh chứng cho sự công nhận và ghi nhận của toàn xã hội với vị thế và đóng góp của ngành thể thao điện tử, đặc biệt là nỗ lực của các vận động viên và đội tuyển quốc gia. Bây giờ, vận động viên thể thao điện tử đã được vinh danh và phong cấp như nhiều vận động viên ở các môn thể thao truyền thống khác. Điều này ảnh hưởng lớn đến quan điểm và nhận thức của xã hội về thể thao điện tử.

Cùng với đó, VIRESA thực hiện các hoạt động chứng nhận vận động viên và huấn luyện viên quốc gia, đồng thời tri ân các đối tác đồng hành phát triển thể thao điện tử và vũ đạo thể thao giải trí Việt Nam. VIRESA thường xuyên hợp tác với các đơn vị báo chí trong nước để lan tỏa thông tin về thể thao điện tử, giúp mọi người nhìn nhận tích cực hơn về lĩnh vực này, coi nó là một nghề nghiệp cho các game thủ trong tương lai. Đặc biệt, vào ngày 17 tháng 4 năm 2023, VIRESA ký kết biên bản hợp tác với Liên đoàn Thể thao Điện tử châu Á (AESF) nhằm quảng bá và phát triển thể thao điện tử ở khu vực châu Á và Việt Nam.

Trong năm 2023, thể thao điện tử và breaking tiếp tục là môn tranh huy chương tại SEA Games 32, và lần đầu tiên xuất hiện trong các môn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) Lần thứ 19 tại Hàng Châu, Trung Quốc.

VIRESA hạnh phúc khi đồng hành cùng các đội tuyển thể thao điện tử và Breaking Việt Nam tại SEA Games 32 và ASIAD 19, chia sẻ khó khăn với các vận động viên và trở thành cầu nối giữa họ với khán giả nước nhà. Tại SEA Games 32, thể thao điện tử Việt Nam đạt tổng cộng 7 huy chương, bao gồm 1 huy chương vàng, 2 huy chương bạc và 4 huy chương đồng. Bộ môn Breaking tỏa sáng khi 2 vận động viên nữ của Việt Nam giành huy chương vàng và bạc tại nội dung thi đấu dành cho B-girl, khẳng định vị thế của Breaking Việt Nam tại Đông Nam Á.

Tầm quan trọng của ngoại giao qua thể thao điện tử

Tại SEA Games 32, ngoài việc đảm bảo chuyên môn cho các đội tuyển quốc gia thi đấu ở thể thao điện tử và Breaking, VIRESA được Ban tổ chức SEA Games 32, nước chủ nhà Campuchia tin tưởng giao chủ trì toàn bộ công tác tổ chức thi đấu thể thao điện tử SEA Games 32 tại PhnomPenh trong tháng 5/2023. Cách VIRESA tận dụng tất cả nguồn lực xã hội để hỗ trợ chủ nhà Campuchia tổ chức thành công môn thể thao điện tử tại SEA Games 32 đã thể hiện uy tín và năng lực của thể thao điện tử Việt Nam cả về chuyên môn thi đấu và tổ chức.

Trong giai đoạn này, VIRESA cũng chủ trì việc chuyển giao toàn bộ cơ sở vật chất từ SEA Games 32 để phục vụ nội dung thi đấu thể thao điện tử tại Para Games 2023 diễn ra ngay sau SEA Games 32 tại PhnomPenh. Điều này là một dấu ấn quan trọng về ngoại giao thể thao của Việt Nam thông qua thể thao điện tử, được các cơ quan đánh giá và ghi nhận cao quý thông qua các hoạt động khen ngợi và động viên kịp thời. Nhiều cá nhân và nhóm thể thao điện tử và vũ đạo thể thao giải trí đã nhận được Bằng khen từ Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Tại ASIAD 19, VIRESA đã phối hợp với các ban ngành để triển khai nhiều hoạt động quan trọng để chuẩn bị cho đội tuyển quốc gia Việt Nam, bao gồm tổ chức thi đấu giao hữu với đội tuyển Liên Minh Huyền Thoại Hàn Quốc, đối thủ hàng đầu cho tấm huy chương vàng bộ môn này tại ASIAD 19. VIRESA cũng liên tục thông tin về hành trình chinh phục huy chương của đoàn thể thao Việt Nam suốt quá trình các môn thi đấu của Đại hội. VIRESA có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa thể thao điện tử đến với khán giả Việt Nam, giúp đa dạng hóa đối tượng quan tâm đến thể thao điện tử.

Trong suốt 15 năm xây dựng và phát triển, Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam với vai trò Liên đoàn thể thao quốc gia luôn là cầu nối, kết hợp các nguồn lực xã hội để đưa ngành thể thao điện tử giải trí Việt Nam vào dòng chảy thể thao thế giới. Chúng tôi nhận thức rõ ràng về những thách thức phía trước để thực sự tạo nên một con đường phát triển bền vững. Vì vậy, VIRESA cam kết tiếp tục nỗ lực, phát huy sức mạnh đoàn kết của toàn bộ các nguồn lực để có những bước tiến vững chắc tiếp theo, xứng đáng với niềm tin và sự kỳ vọng của cộng đồng, khán giả và người hâm mộ”, ông Nguyễn Xuân Cường, Chủ tịch VIRESA chia sẻ.

Độ tuổi 16 và những hy vọng mới

Năm 2024 vừa bắt đầu, thể thao điện tử giải trí Việt Nam chắc chắn sẽ gặp nhiều biến động, thách thức trong thời gian tới. Với sự phát triển và lan rộng của thể thao điện tử, cùng với sự thúc đẩy của vũ đạo thể thao giải trí mà VIRESA đã tích cực xây dựng cùng với các đối tác, các nhà phát hành và các cơ quan báo chí suốt 15 năm qua, năm 2024 hứa hẹn sẽ chứng kiến những bước tiến mạnh mẽ hơn. Mặc dù thể thao điện tử và vũ đạo thể thao giải trí Việt Nam vẫn còn non trẻ so với các cường quốc khác trong khu vực, nhưng với quyết tâm thúc đẩy hướng tới những thành tích quốc tế cao hơn, VIRESA chắc chắn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao đẳng cấp các đội tuyển quốc gia, xây dựng một môi trường thi đấu chuyên nghiệp và đạt được nhiều thành công quan trọng hơn nữa.