Virut hô hấp hợp bào gây ra bệnh gì và cách phòng tránh hiệu quả

1. Virut hô hấp hợp bào gây ra bệnh gì?

Virut hô hấp hợp bào RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra viêm đường hô hấp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi. Virut này gây ra nhiều bệnh như viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm phổi,… với nhiều trường hợp nặng, trẻ phải nhập viện và thậm chí sử dụng máy hỗ trợ hô hấp.

Virut hô hấp hợp bào dễ lây nhiễm qua các giọt bắn từ đường hô hấp

Tại Việt Nam, khoảng từ tháng 10 đến tháng 12 là thời điểm mà trẻ em mắc virut hô hấp hợp bào nhiều nhất, trung bình mỗi 10 trẻ nhập viện do viêm đường hô hấp, có 7 trẻ dương tính với RSV. Người cao tuổi, có hệ miễn dịch yếu, mắc các bệnh đường hô hấp mãn tính, hen suyễn,... cũng dễ gặp phải biến chứng nặng do virut này gây ra.

Virut hô hấp hợp bào xâm nhập vào cơ thể con người qua đường mũi, ban đầu sẽ tấn công làm viêm niêm mạc mũi, tăng tiết dịch mũi xoang gây nghẹt. Trong trường hợp nặng hơn, dịch mũi gây tắc đường thở làm người bệnh bị suy hô hấp, hơn nữa, virut cũng di chuyển sâu gây viêm phế quản nhỏ, tổn thương phế nang gây ứ khí, thậm chí phá hủy tế bào đường hô hấp.

Cơ chế lây nhiễm virut hô hấp hợp bào khá giống với Covid-19 hoặc nhiều bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp khác, virut có trong giọt bắn của dịch tiết hô hấp từ người bệnh lan truyền ra môi trường. Virut RSV có thể tồn tại trong môi trường nhiều giờ, dính vào vật dụng. Người khỏe mạnh hít thở hoặc tiếp xúc với các giọt này sau đó đưa lên mũi miệng có nguy cơ mắc bệnh cao.

Loại virut hợp bào hô hấp lành tính thường gây ra bệnh nhẹ và hồi phục nhanh chóng

Virut hợp bào hô hấp có 2 loại, trong đó loại thường gặp hơn chỉ gây ra sốt nhẹ và các triệu chứng viêm đường hô hấp nhẹ, loại còn lại gây ra sốt cao và tiên lượng nặng. Những nhóm người có nguy cơ cao nhiễm virut hợp bào hô hấp và gặp phải biến chứng nặng do virut bao gồm:

•  Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi sinh non, nhẹ cân, mắc bệnh tim bẩm sinh,… có hệ miễn dịch yếu, cấu trúc đường hô hấp chưa hoàn thiện hoặc bị biến đổi.

• Trẻ tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá từ môi trường, bụi bẩn hoặc hóa chất độc hại trong không khí do ô nhiễm môi trường.

• Người cao tuổi mắc các bệnh lý nền như hen suyễn, suy tim, tắc nghẽn phổi mạn tính.

• Người có hệ miễn dịch suy giảm, mắc các bệnh như HIV, bệnh bạch cầu.

2. Triệu chứng khi nhiễm virut hợp bào hô hấp

Virut hợp bào hô hấp tấn công niêm mạc mũi, họng thuộc hệ hô hấp trên đầu tiên, gây ra các triệu chứng tương tự như cúm thông thường. Triệu chứng bệnh rất khó phân biệt giữa virut hợp bào hô hấp và các loại virut khác gây bệnh bao gồm:

• Đau họng.

• Nghẹt hoặc sổ mũi.

• Đau tai.

• Ho nhiều.

• Nhiều đờm xanh, vàng hoặc xám.

• Sốt nhẹ đến sốt cao, có thể khó thở.

Các chuyên gia cho biết, triệu chứng dễ nhận biết khi nhiễm khuẩn do virut hợp bào hô hấp là tiết ra nhiều dịch đờm, đặc và nhầy, gây khó thở, tắc nghẽn đường hô hấp. Trẻ nhỏ mắc bệnh sẽ gặp khó thở, ho nhiều sau 3 - 5 ngày từ khi bắt đầu mắc bệnh, đặc biệt là những trẻ có hệ miễn dịch yếu, mắc các bệnh mãn tính thì bệnh có thể tiến triển nặng, buộc phải nhập viện và điều trị lâu dài.

Virut hợp bào hô hấp có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng

Nhiễm virut hợp bào hô hấp không được điều trị đúng cách có thể gây ra viêm đường hô hấp dưới, bao gồm viêm phổi và viêm đường hô hấp. Cần chú ý đến các dấu hiệu nghiêm trọng sau:

• Thở khò khè.

• Khó thở, thở nhanh hơn bình thường, phải thở gắng sức.

• Ho nặng và kéo dài dai dẳng kèm theo nghẹt thở, nôn ho dữ dội.

• Cơ thể mệt mỏi, chán ăn, giảm sự tập trung và hứng thú với công việc.

Tùy theo loại virut và tình trạng sức khỏe mà người nhiễm virut hợp bào hô hấp có thể gặp các triệu chứng và mức độ bệnh khác nhau. Ở người khỏe mạnh, bệnh thường không nghiêm trọng và kéo dài từ 5 - 7 ngày giống như cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, nếu mắc bệnh nặng, có thể gặp biến chứng như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa,… kéo dài và cần điều trị tích cực.

3. Cách phòng ngừa sự lây nhiễm của virut hợp bào hô hấp

Đặc điểm của virut hợp bào hô hấp là khả năng lây lan mạnh nhất là vào thời gian đỉnh dịch, khi thời tiết chuyển mùa sang lạnh. Nếu không chủ động phòng ngừa bệnh, đi khám và cách ly, virut có thể lây lan rộng rãi, phát tán ra cộng đồng. Tương tự, nếu tiếp xúc gần với người có triệu chứng bệnh, nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Hiện chưa có loại vắc xin chống lại virus gây bệnh đường hô hấp

Việc kiểm tra và điều trị khi xuất hiện các triệu chứng bệnh rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh sang những người khác. Dưới đây là những biện pháp giúp hạn chế và ngăn ngừa sự lây lan của virus gây bệnh đường hô hấp mà cần tuân thủ chặt chẽ:

• Hạn chế tiếp xúc với những nơi đông người, không gian kín, và những người có triệu chứng bệnh.

• Thường xuyên rửa tay hoặc sát khuẩn tay, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với những người có triệu chứng bệnh hoặc người lạ không biết tình trạng sức khỏe của họ.

• Đeo khẩu trang khi ra ngoài không chỉ giữ ấm cơ thể mà còn bảo vệ khỏi vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp được truyền từ những giọt nước bắn ra.

• Vệ sinh và sát khuẩn miệng, họng bằng nước muối sinh lý, rửa mắt mỗi ngày để tiêu diệt vi khuẩn và bảo vệ đường hô hấp khỏe mạnh.

• Tránh xa khói thuốc lá, bao gồm cả hút thuốc trực tiếp và tiếp xúc với khói thuốc lá từ người khác, vì trong khói thuốc lá chứa rất nhiều hóa chất độc hại đối với hệ thống hô hấp.

Hầu hết những người mạnh khỏe mắc vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp thường không gặp phải tình trạng nặng, các triệu chứng sẽ tự biến mất sau 1 - 2 tuần. Có thể sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm ho, giảm đờm, giảm đau,... với liều lượng nhỏ để cải thiện tình trạng, tuy nhiên cần có sự hướng dẫn và chỉ định từ bác sĩ. Nếu các triệu chứng không giảm sau khi tự điều trị tại nhà, cần phải điều trị tại các cơ sở y tế chuyên khoa để nhận chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Cần khám sớm và theo dõi cẩn thận các triệu chứng viêm đường hô hấp do virus gây bệnh