Với mong muốn kiểm soát nguồn cung pin xe điện, các tập đoàn lớn của Trung Quốc đã hướng tới việc khai thác niken ở Đông Nam Á. VinFast cũng đang tích cực tìm kiếm nguồn cung mới.

Quốc gia này sở hữu một mạng lưới mỏ niken lớn, nhưng cho đến nay chỉ có Trung Quốc willing đầu tư số tiền lớn vào các cơ sở sản xuất.

Đối tác chăm chỉ của Trung Quốc

Cách Bắc Kinh khoảng 4828 km về phía Nam, các công ty khai thác của Trung Quốc đã thiết lập hoạt động tại trung tâm của khu dự trữ niken lớn nhất thế giới. Trên các đảo Sulawesi và Halmahera của Indonesia, họ đã xây dựng các nhà máy lọc dầu, lò luyện kim, thậm chí cả một bảo tàng niken.

Cùng nhau, họ đã đầu tư 3,2 tỷ USD vào các đảo xa xôi chỉ trong năm 2022, nâng tổng số tiền đầu tư lên 14,2 tỷ USD trong 10 năm qua, đủ để đảm bảo nguồn cung niken trong một thập kỷ tới.  Kim loại này chủ yếu được sử dụng trong sản xuất thép không gỉ, đồng thời cũng là một thành phần quan trọng trong xe điện. Nó chiếm 90% cực âm, phần đắt nhất của pin hiệu suất cao và có lo ngại rằng nhu cầu sẽ vượt xa nguồn cung trong tương lai sắp tới.

Theo BloombergNEF, các tập đoàn Trung Quốc đã tích cực nắm giữ nguồn cung các linh kiện pin khác nhau và dự kiến sẽ thống trị chuỗi cung ứng trong ít nhất 5 năm. Để giảm thiểu sự phụ thuộc vào niken và các khoáng sản quan trọng khác của Trung Quốc, Hoa Kỳ cần đầu tư gần 90 tỷ USD vào năm 2030.

Michelle Foss, một thành viên tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng Viện Baker của Đại học Rice, người đã nghiên cứu về việc nắm giữ niken ngày càng tăng của Trung Quốc, cho biết: “Trung Quốc đã sẵn sàng đầu tư vào những nơi mà các công ty của Hoa Kỳ, Châu Âu, thậm chí là Canada, Úc chưa đặt chân đến.'

Và Indonesia đã trở thành một đối tác nhiệt tình của Trung Quốc. Indonesia đã cấm xuất khẩu quặng niken, bắt đầu từ tháng 1/2020, sớm hơn 2 năm so với dự kiến ban đầu. Động thái này nhằm thúc đẩy ngành luyện kim nội địa theo hướng tăng giá trị sản phẩm bằng cách khuyến khích chế biến luyện kim trong nước.

Kể từ đó, giá trị xuất khẩu niken của Indonesia đã tăng từ 3 tỷ USD lên 30 tỷ USD. “Chúng tôi muốn hưởng lợi từ xuất khẩu giá trị gia tăng để tăng thu nhập cho nhà nước dưới hình thức thuế và cơ hội việc làm mới,” ông Jokowi cho biết trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 8 tại Jakarta. “Chúng tôi không dừng lại ở chế tạo pin. Đây chỉ là một phần trong kế hoạch sản xuất ô tô điện ở Indonesia.”

Lợi ích kinh tế được ưu tiên hàng đầu

Chính phủ Indonesia có một mạng lưới mỏ niken rộng lớn, nhưng cho đến nay chỉ có Trung Quốc willing đầu tư số tiền lớn vào các cơ sở sản xuất. Australia, Canada, Hàn Quốc và Mỹ cộng lại chỉ đầu tư 1,5 tỷ USD vào Sulawesi và Halmahera trong thập kỷ qua.

Một phần của sự do dự có thể là do hầu hết niken được khai thác ở Indonesia là loại cấp thấp được sử dụng cho thép không gỉ. Các nhà sản xuất pin lithium-ion cần niken loại 1, tinh khiết hơn 99,8%. Cho đến nay, các nhà sản xuất đã có thể khai thác từ các mỏ niken sunfua phong phú hơn, chủ yếu nằm ở Úc và Canada, nhưng khi sản xuất EV tăng lên, cuộc đua phát triển nguồn cung cấp mới diễn ra cạnh tranh hơn.

Để thực hiện điều đó, các doanh nghiệp Trung Quốc đang triển khai công nghệ lọc axit áp suất cao (HPAL). Mặc dù công nghệ này tốn kém và gây hại cho môi trường, nhưng họ tin rằng giá niken sẽ cao và giá quặng sẽ thấp, khiến cho việc sử dụng HPAL trở nên khả thi về mặt kinh doanh. Cả Trung Quốc và Indonesia đều chú trọng vào lợi ích kinh tế hứa hẹn hơn là các vấn đề môi trường.

“Trung Quốc có nhiều công nghệ khai thác hiện đại hơn và họ muốn chia sẻ nó với chúng tôi. Trong khi đó, chúng tôi có trữ lượng lớn niken mà họ cần.” Luhut Panjaitan, Bộ trưởng điều phối đầu tư và các vấn đề hàng hải của Indonesia, cho biết.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người ở Indonesia đều hài lòng với sự hiện diện của Trung Quốc. Khi sự hiện diện của Trung Quốc tăng lên, số lượng lao động Trung Quốc nhập cư cũng tăng theo, gây áp lực lên thị trường việc làm cạnh tranh. Cả hai quốc gia đã cứng rắn hơn trong việc yêu cầu giấy phép đối với công nhân Trung Quốc tại Indonesia.

VinFast mở rộng sang Lào tìm nguồn cung niken

Trong cuộc đua tìm nguồn niken cho việc sản xuất pin xe điện, VinFast đã hợp tác với một công ty khoáng sản tại Việt Nam sở hữu mỏ niken hàng đầu tại Lào.

Vào ngày 13/12/2022, Công ty Cổ phần Giải pháp Năng lượng VinES (thành viên của Tập đoàn Vingroup) và Công ty TNHH Cavico Lao Mining (thành viên của Cavico Việt Nam) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác để cung cấp nguyên liệu Nickel cho việc sản xuất pin lithium của VinES.

Cavico Lao Mining là một công ty Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực thăm dò và phát triển mỏ khoáng sản, đã được cấp phép đầu tư khai thác và chế biến Nickel, Cobalt tại mỏ đa kim ở Lào với diện tích 80km2 - một trong những mỏ Niken hàng đầu tại Lào.

CAVICO là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên và duy nhất cho đến nay đã niêm yết và giao dịch trên thị trường chứng khoán Mỹ - sàn Nasdaq - với mã CAVO. Tuy nhiên, cổ phiếu này đã bị huỷ niêm yết trên Nasdaq vào năm 2011 do chậm nộp báo cáo tài chính.

Dự án mỏ của CAVICO dự kiến sẽ khai thác và chế biến 30 tấn vàng và 400.000 tấn Niken quy kim loại từ năm 2022 đến năm 2042, và dự kiến sẽ tiếp tục trong những năm tiếp theo tùy thuộc vào tình hình thị trường.

Tham khảo: Bloomberg