Buzz
Thuyết về Internet Chết đang dần trở nên chính xác, khiến người dùng mạng cảm thấy ngạc nhiên và bất lực.
Trong một góc khuất của Internet, một nhóm người đang thảo luận. Dù ban đầu câu chuyện có vẻ như là thuyết âm mưu, nhưng dần dà họ và cư dân mạng cảm nhận được viễn cảnh có thể sớm trở thành sự thật.
Ý tưởng “Thuyết Internet Chết”
Theo lý thuyết “Dead Internet”, trí tuệ nhân tạo (AI) đã kiểm soát hầu hết Internet. Dù có những người tin vào điều này, những người chỉ đơn giản là phá đám hoặc chỉ tò mò muốn biết thêm.
Trong một bài viết trên The Atlantic vào năm 2021, phóng viên Kaitlyn Tiffany đề cập tới diễn đàn Agora Road, nơi một người dùng có tên IlluminatiPirate đăng một bài viết với tiêu đề “Thuyết Internet Chết: Hầu hết Internet đều Giả tạo”. Bài viết này đưa ra quan điểm rằng Internet đã “chết” vào cuối năm 2016, đầu năm 2017, và hiện “nó đã vắng người qua lại”. IlluminatiPirate cho rằng hầu hết nội dung được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo và lan truyền thông qua bot tự động cũng như các người ảnh hưởng làm việc với các nhãn hàng và tổ chức lớn.
Tóm lại, bài viết này cho rằng Internet đã “chết” vào cuối năm 2016, đầu năm 2017, và hiện “nó đã vắng người qua lại”. IlluminatiPirate cho rằng hầu hết nội dung được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo và lan truyền thông qua bot tự động cũng như các người ảnh hưởng làm việc với các nhãn hàng và tổ chức lớn.
Mục tiêu của hệ thống này là gì? Bài viết cho biết Mạng Internet Chết được sử dụng để chi phối suy nghĩ của người dùng và thúc đẩy doanh số bán hàng.
Để ủng hộ giả thuyết của mình, IlluminatiPirate cung cấp bằng chứng: “Tôi đã thấy những bài viết giống nhau, hình ảnh giống nhau, và các phản hồi giống nhau được đăng lại suốt nhiều năm qua”. Nhân vật này cho rằng nội dung hiện tại được tạo ra và gợi ý bởi một thuật toán, và được bot lan truyền và tương tác. Nhân vật này cũng chỉ ra sự tồn tại của công nghệ DeepFake góp phần làm mờ ranh giới giữa thực và ảo.
Từ trước đến nay, mạng xã hội Twitter (nay là X) vẫn bị cho là chứa nhiều tài khoản bot. Trong bài viết trên The Atlantic, phóng viên Tiffany đưa ra một số ví dụ. Khi tìm kiếm cụm từ “i hate texting - em ghét nhắn tin”, người ta có thể tìm thấy một số tài khoản Twitter có tên nữ tính và hình đại diện (avatar) đại trà có những bài đăng theo dạng “i hate texting”, nhận được tới hàng chục nghìn lượt tương tác.
Tài khoản @pixyIuvr, với avatar trái tim, đăng bài “em ghét nhắn tin em muốn nắm tay anh” và nhận được hơn 16.000 lượt like. Tài khoản @f41rygf với avatar là viên ngọc hồng, có bài đăng “em ghét nhắn tin hãy tới sống với em” được tới gần 33.000 lượt like. Một tài khoản khác cũng có avatar ngọc hồng, tài khoản @itspureluv có bài đăng “em ghét nhắn tin em chỉ muốn hôn anh” nhận về tới hơn 48.000 lượt like.
Tên nữ tính, avatar đại trà, nhưng ý tưởng đằng sau mỗi bài đăng y như nhau: “Mình đang cô đơn giữa kỷ nguyên smartphone, mình cũng giống các bạn”. Một số người dùng Internet cho rằng đây có thể là bằng chứng cho thấy Mạng Internet Chết đang dần trở thành sự thật.
3 năm sau bài báo trên The Atlantic và sau khi Twitter đã đổi tên thành X, cả 3 tài khoản được đề cập trên đều đã biến mất.
Bài viết của phóng viên Jason Schreier từ tờ Bloomberg, cho thấy hộp thư đến của anh tràn ngập tin nhắn từ bot - Ảnh: X.
Quay trở lại với bài viết gốc trên diễn đàn Agora Road. IlluminatiPirate tiếp tục chỉ ra một bài điều tra khác của tạp chí New York Mag, có tựa đề “Bao nhiêu phần trăm của Internet là giả? Hóa ra, rất nhiều”. Bài viết chỉ ra rằng các con số được Facebook công bố có thể không chính xác. Những bình luận, lượt tương tác được hiển thị qua con số đều được tạo ra bởi các hệ thống tự động.
Ngày nay, khi lướt qua Facebook và xem những bài đăng có nhiều lượt tương tác, bạn cũng có thể dễ dàng bắt gặp những bình luận rất tự động, đôi khi nhằm mục đích tăng tương tác, đôi khi là quảng cáo cho sản phẩm. Thỉnh thoảng, đó chỉ là những bình luận không có ý nghĩa, nhằm tăng cường sự tương tác cho bài viết.
Những bình luận giống nhau trên cùng một bài viết quảng cáo trên Facebook - Ảnh chụp màn hình.
Báo cáo về tình trạng bot trên Internet, thực hiện bởi Bad Bot Report, cho thấy 47,4% lưu lượng trên mạng vào năm 2022 đến từ bot; vào năm 2023, con số này tăng lên 49,6%. Số liệu cũng cho thấy lưu lượng bot “xấu” - những bot hoạt động với mục đích xấu - tăng lên đến 32%, trong khi lưu lượng từ người dùng thực sự tiếp tục giảm mỗi năm.
Thuyết Internet Chết trở nên ngày càng có khả năng, đặc biệt trong thời đại của chatbot AI đang phát triển mạnh mẽ.
Bot là gì? Vì sao chúng lan tràn trên mạng?
Trong lĩnh vực công nghệ tồn tại một ứng dụng tự động gọi là “bot”, được lập trình để thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể. Chúng hoạt động theo hướng dẫn sẵn có, không cần lập trình viên phải can thiệp thủ công mỗi khi khởi động.
Bot thường mô phỏng hoặc thay thế hoàn toàn hành vi của con người trong một nhiệm vụ cụ thể, và thường được sử dụng trong các công việc có tính lặp lại. Mạnh mẽ của các bot là khả năng hoạt động nhanh hơn con người.
Các bot thường liên kết hoạt động với nhau thông qua một mạng chung. Phần lớn chúng quét nội dung, tương tác với các trang web, trò chuyện với người dùng, trong đó có những bot “xấu” được lập trình để chiếm quyền truy cập, quét thông tin liên lạc để gửi thư rác, hoặc thực hiện các hành vi xấu khác.
Nông trại tương tác - Ảnh: Jack Latham/Telegraph.
Bot có thể được phân loại thành các loại sau:
- Chatbot: những bot có khả năng trò chuyện với người dùng dựa trên các yêu cầu, hay những gì thường được gọi là các yêu cầu, được nhập vào.
- Web crawler: bot có khả năng quét và thu thập nội dung trên các trang web.
- Bot mạng xã hội: bot hoạt động trên các nền tảng mạng xã hội, dùng để tạo ra tương tác và được lập trình để có hành vi giống như người dùng mạng xã hội thông thường.
- Bot có hại: bot gửi thư rác, có thể được sử dụng để lan truyền tin giả hoặc lừa đảo; cũng có thể kể đến bot có khả năng scrape - những bot có thể tự động tải trái phép nội dung từ một trang web; hoặc bot giả mạo danh tính (dựa trên thông tin đăng nhập bị rò rỉ) để truy cập trái phép.
Ẩn dưới mạng Internet là một 'quân đoàn' bot hoạt động không biết mệt mỏi - Ảnh minh họa.
Một hệ thống bot xấu có thể thực hiện nhiều hành vi gây hại, như đánh cắp thông tin cá nhân, lấy trái phép nội dung từ các trang web, tấn công DDoS, hoặc chỉ đơn giản là spam nội dung trên mạng. Bot có thể tự động thực hiện những hành vi gây hại này một cách hiệu quả và không biết mệt mỏi.
Vì chi phí vận hành tương đối thấp và tiềm năng lừa đảo thành công cao, bot gây hại hoạt động tràn lan trên mạng.
Trong ngữ cảnh của giả thuyết Internet Chết, loại bot “sinh trưởng” mạnh mẽ nhất có lẽ là bot mạng xã hội - phần mềm tự động có thể mô phỏng hành vi của người dùng Internet. Mặc dù có bot hoạt động với mục đích tốt, một số lượng đáng kể bot mạng xã hội đang được sử dụng cho mục đích không đạo đức. Một số nguồn tin cho biết bot chiếm phần lớn trong tổng số tài khoản trên các mạng xã hội.
Thực tế, quy mô bot mạng xã hội hiện tại lớn hơn nhiều so với chatbot - công nghệ đang thịnh hành trong thời gian gần đây, vì việc điều hành một mạng lưới bot mạng xã hội tương đối dễ dàng. Một hệ thống chatbot sẽ cần một đội ngũ để duy trì và cập nhật thường xuyên, trong khi với một hệ thống bot mạng xã hội, một người có thể quản lý hàng trăm, thậm chí hàng ngàn tài khoản bot.
Theo thống kê từ Statista, hàng tháng Facebook có khoảng 2,9 tỷ người dùng tích cực. Ai biết trong số đó có bao nhiêu phần người, bao nhiêu phần bot?
Cách trí tuệ nhân tạo sẽ phá hủy sáng kiến vĩ đại nhất của thế kỷ 20
Một số bot mạng xã hội được lập trình để thực hiện các dịch vụ hữu ích, như cập nhật thông tin thời tiết hoặc kết quả bóng đá. Một cách đơn giản, khi người dùng nhận ra mình đang tương tác với bot, đó là bot tốt.
Ngược lại, bot xấu sẽ giả mạo hành vi con người. Một số mục đích xấu của chúng bao gồm:
- Phóng to sức ảnh hưởng của một cá nhân hoặc một phong trào: một cá nhân hoặc tổ chức với hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội có thể tạo ra ấn tượng ban đầu mạnh mẽ, rằng họ có sức ảnh hưởng lớn. Thực tế, số lượng người theo dõi này có thể hoàn toàn là bot, được mua với nhiều mức giá khác nhau; những bot này càng giống con người, giá càng cao.
- Thao túng thị trường: bot mạng xã hội có thể được sử dụng vào mục đích này. Ví dụ, bot có thể spam thông tin tích cực hoặc tiêu cực về một tập đoàn nào đó, nhằm thao túng giá cổ phiếu.
- Phóng to mức độ tin cậy của một cá nhân: một kẻ lừa đảo có thể sử dụng số lượng người theo dõi của mình để tăng uy tín tự thân.
- Thông cáo rác: bot mạng xã hội thường được sử dụng để lan truyền thông tin về sản phẩm, trang web bán hàng, tin giả hoặc lừa đảo v.v…
Hai bài đăng trên Instagram có mô tả giống nhau, có thể đã được sinh ra từ một chatbot thông qua lời nhắc 'gợi ý một số hoạt động nếu cảm thấy cô đơn' - Ảnh chụp màn hình.
Chỉ với những hệ thống bot đơn giản như vậy, người dùng Internet đã rơi vào các chiêu trò lừa đảo tinh vi. Từ việc mất tiền nhẹ tới việc mất sự nghiệp và ly hôn. Chúng ta có thể nhận biết một số hệ thống bot xã hội bằng cách nhìn vào những bình luận giống nhau hoặc cách hành văn khác nhau nhưng ý nghĩa vẫn như nhau.
Tuy nhiên, không có phương cách nào giúp chúng ta nhận biết những hệ thống bot xã hội tiên tiến.
Theo một nghiên cứu được công bố vào năm 2012 trên các nền tảng như Research Gate và Academia, có đến 30% người tham gia thử nghiệm tin rằng một tài khoản bot là người thật. Số liệu hiện tại có thể cao hơn nhiều, khi người dùng Internet ngày càng tăng và các hệ thống bot ngày càng tiên tiến.
Nhìn vào thành công và hiệu quả của các chatbot hiện nay, chúng ta có thể dễ dàng tưởng tượng ra một tương lai không mấy tươi sáng, nơi người dùng Internet sẽ trò chuyện với một tài khoản mạng mà không nhận ra đó là bot. Dưới góc nhìn của người ngoài cuộc, việc nhận biết hai hệ thống bot trò chuyện sẽ trở nên khó khăn đối với người dùng Internet bình thường.
Cách đây không lâu, một kỹ sư của Alphabet (công ty mẹ của Google) đã gây sốc trên mạng xã hội khi tuyên bố rằng trí tuệ nhân tạo công ty đang phát triển có khả năng nhận thức.
Blake Lemoine - Ảnh: Martin Klimek/The Washington Post.
Blake Lemoine sớm bị đình chỉ công việc do vi phạm chính sách bảo mật của công ty, và sau đó ít lâu anh ta đã bị sa thải. Khi không còn bị ràng buộc pháp lý với công ty, anh ấy đã công bố các cuộc trò chuyện làm anh tin rằng LaMDA không chỉ là một máy móc đơn thuần.
Một chuyên gia công nghệ như Lemoine cũng phải hoang mang trước một mô hình ngôn ngữ tiên tiến như vậy, làm cho người dùng trung bình khó lòng tránh khỏi những bẫy mà bot tạo ra. Dù nhìn thoạt nhiên hay theo thời gian, cuộc trao đổi giữa hai bot xã hội được lập trình cẩn thận và tích hợp khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên của chatbot, có vẻ như thật.
Ngày nay, người dùng Internet không còn xa lạ gì với các “trang trại chỉ số ảo”, xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới. Số tương tác, lượt xem, và lượt click đều có thể được mua bằng tiền, và tất cả đều được tạo ra từ những hệ thống bot ngày càng tiên tiến. Thuyết 'Internet Chết' thực tế đang dần trở nên hợp lý hơn từng ngày.
Trích từ bài viết trên New York Mag:
Về cơ bản, điều biến mất từ Internet không phải là sự thật, mà là lòng tin: cảm giác rằng những người và thứ ta gặp trên mạng phản ánh chính xác bản chất của họ. Những năm tháng của tăng trưởng dựa trên chỉ số, những hệ thống thao túng người dùng và tạo ra giá trị lớn, và những sàn giao dịch trực tuyến hoạt động mà không bị kiểm soát, đã tạo ra một môi trường mà việc giả mạo trên mạng mang lại nhiều hiệu quả hơn là sự chân thật.
Để thay đổi điều đó, cần phải cải cách văn hóa và chính trị tại cả Thung lũng Silicon và trên toàn thế giới, đó là lựa chọn duy nhất của chúng ta.
Nếu không, chúng ta sẽ sử dụng mạng Internet giả của bot, với người giả, click giả, trang giả, máy tính giả, và điều duy nhất thật sự là quảng cáo.
