Buzz
Bài viết phỏng vấn của tạp chí The New York Times thật sự cuốn hút và thú vị. Thay vì chỉ tập trung vào việc LoveFrom hợp tác với OpenAI để phát triển thiết bị trợ lý ảo AI, mình nghĩ rằng nên dịch toàn bộ bài viết để mọi người có thể thưởng thức vào dịp cuối tuần. Đừng quên chuẩn bị một ly cà phê để nhâm nhi khi đọc nhé.Đúng vào thời điểm này 5 năm trước, Jony Ive đã hoàn tất việc từ chức khỏi vị trí phó chủ tịch phụ trách thiết kế công nghiệp tại Apple, đánh dấu kết thúc gần ba thập kỷ với những sản phẩm mang tính biểu tượng trong ngành công nghệ toàn cầu.
Hiện tại, Ive đang ở LoveFrom, công ty tư vấn thiết kế do ông sáng lập, ngắm nhìn một mô hình thu nhỏ của một khu nhà tại San Francisco. Hàng chục tòa nhà được chế tác từ gỗ Trăn, chi tiết đến mức có thể nhận thấy từng viên gạch. Đây là bản mẫu thử nghiệm cho tầm nhìn và kế hoạch tương lai của Ive.
“Chúng ta đang đứng ở đây,” Ive nói và chỉ vào mô hình của tòa nhà hai tầng mang tên Maison Bonnet. Tòa nhà này đã tồn tại 115 năm, nằm tại quảng trường Jackson, từ thời kỳ người Mỹ đổ xô tìm vàng, nằm giữa Chinatown và khu tài chính của thành phố: “Chúng tôi đã mua tòa nhà này trước, rồi nhận ra nó nằm cạnh một khoảng không gian lớn giữa trung tâm.”
“Điều này thật kỳ lạ. Trong 5 năm qua, tôi chưa từng trao đổi với ai về những gì chúng tôi đang thực hiện.”
Mô hình khu nhà trong văn phòng của Ive là một phần trong câu trả lời. Trong 4 năm qua, nhà thiết kế với tài sản ước tính hàng trăm triệu USD đã âm thầm chi ra gần 90 triệu USD để mua bất động sản trong một block ở San Francisco. Ông bắt đầu điều này khi đại dịch COVID-19 bùng phát, khiến các startup và tập đoàn công nghệ rời khỏi thành phố.
Ive coi cuộc tháo chạy đó là điều không bình thường. Đã sống ở San Francisco từ những năm 1990, ông nói: “Tôi nợ thành phố này quá nhiều. Khu vực này thu hút rất nhiều tài năng, nhưng khi có vấn đề xảy ra, mọi người lại ra đi.”
Vì vậy, Ive tự đặt cho mình nhiệm vụ thu hút những nhân tài sáng tạo quay lại thành phố. Giờ đây, một trong những tòa nhà ông sở hữu đã trở thành trụ sở cho đội ngũ thiết kế sản phẩm mỹ thuật công nghiệp phục vụ ngành ô tô, thời trang và du lịch. Một tòa khác đang được dùng để thiết kế một thiết bị AI mà LoveFrom đang hợp tác cùng OpenAI.“Tôi không chắc liệu điều này có phải là liều lĩnh hay không, nhưng tôi đảm bảo rằng đó không phải là hành động ngạo mạn. Tất cả đều có mục đích và được tính toán. Tôi thực sự tin rằng chúng tôi có thể đóng góp cho thành phố.”
Các tỷ phú công nghệ chi hàng triệu, thậm chí hàng tỷ USD cho những thứ xa xỉ, từ việc mua nhà, sở hữu một đội thể thao đến du thuyền, đã trở thành chuyện bình thường. Vì vậy, dù con số lên tới 90 triệu USD, việc Jony Ive sở hữu vài tòa nhà ở trung tâm San Francisco và sự tập trung gần như tuyệt đối của ông vào một block duy nhất vẫn có vẻ khiêm tốn.
Nhưng đối với Ive, Jackson Square mang ý nghĩa đặc biệt, thay đổi chính bản thân ông. Số người từ bỏ công việc hàng đầu trong ngành là ít, và những ai dám khởi đầu lại, làm điều mới lại càng hiếm. Là một người ám ảnh với việc kiểm soát, Ive nhận ra rằng mình đã quá chán ngán sự gò bó của những chiếc hộp iPhone, cách bố trí linh kiện của Apple Watch và những góc bo của iPad.
Ông cần một điều gì đó mới mẻ.
Tại LoveFrom, Ive tìm lại niềm tin vào bản năng của mình. Mỗi tòa nhà mà Ive đầu tư mua đã dẫn đến những ý tưởng mới. Những cuộc trao đổi về loại sợi đã cho ra đời món đồ thời trang đầu tiên mà ông thiết kế. Làm việc với CEO Brian Chesky của Airbnb đã đưa Ive đến cuộc gặp với Sam Altman từ OpenAI.
Việc Ive mua nhà trong khu vực gần quảng trường Jackson vẫn chưa dừng lại, và chưa ai biết cuối cùng ông sẽ chi bao nhiêu tiền. Lịch sử đã từng ghi nhận rằng, bất chấp thành công của Ive, có những lúc thiết kế và gu thẩm mỹ của ông bị chỉ trích. Không ít lần ông bị phê phán vì ưu tiên thẩm mỹ hơn chức năng, dẫn đến việc MacBook có lúc mỏng đến mức bàn phím gặp lỗi hàng loạt. Dù rất yêu thích Apple, vẫn có người chê bai chiếc Apple Watch vỏ vàng giá 17 nghìn USD.
Nhưng giờ đây, Ive có vẻ rất khác: “Điều tôi đang học là tin tưởng vào trực giác của mình hơn bao giờ hết. Đó là điều tôi cảm thấy hào hứng nhất.”
Từ Infinite Loop đến Jackson Square
Năm 21 tuổi, Jony Ive lần đầu tiên đến San Francisco. Đó là mùa hè năm 1989, khi Hiệp hội Nghệ thuật Hoàng gia Anh trao cho Ive học bổng du lịch, phần thưởng cho thiết kế chiếc điện thoại mang hình dáng tương lai mang tên Orator. Ông sử dụng khoản tiền đó để thăm Silicon Valley, chỉ vì một lý do đơn giản: đây chính là nơi thiết kế ra sản phẩm quan trọng nhất thập niên 1980: máy tính cá nhân.
Trong chuyến đi đó, Ive gặp tình yêu đời mình, vợ tương lai Heather, và bắt đầu yêu mến khu Jackson Square. Nhiều tòa nhà trong khu vực này đã sống sót qua trận động đất và hỏa hoạn năm 1906, đơn giản vì gần đó có một kho chứa whiskey. Chính quyền thành phố sợ rượu sẽ bắt lửa, nên đã bảo vệ khu vực này bất chấp phần còn lại của thành phố bị thiêu rụi.
Ive đã dành hàng giờ liền trong nhà sách kiến trúc William Stout, nơi có hàng nghìn đầu sách về thiết kế. Ngay cả trước khi rời San Francisco, ông đã biết chắc rằng mình sẽ quay lại.
Rồi đến năm 1992, khi Apple mời Ive về làm việc trong nhóm thiết kế, ông đã quyết định chọn San Francisco làm nơi cư trú. Hai cậu con trai sinh đôi, Charlie và Harry, ra đời ở đây vào năm 2004, trong một căn biệt thự tại khu Pacific Heights, nhìn thẳng ra cầu Cổng Vàng.
Khi phải quyết định địa điểm cho văn phòng LoveFrom, Ive đã trở lại Jackson Square vì di sản thiết kế của nơi này. Khu vực này gần với nhà sách City Lights và quán Vesuvio Cafe, nơi mà Jack Kerouac, Allen Ginsberg và các thành viên phong trào Beat Generation thập niên 1950 thường tụ tập. Đây cũng là nơi cư trú của nhiều nghệ sĩ.
Ive chia sẻ: 'Một trong những điều may mắn của tôi là được nhìn nhận bối cảnh San Francisco qua lăng kính của Steve Jobs. Ông ấy rất quen thuộc với City Lights và Vesuvio. Tôi nợ ông ấy nhiều vì đã giúp tôi hiểu những đóng góp của San Francisco cho văn hóa.'
Tên của agency LoveFrom cũng là để tưởng nhớ Steve Jobs. Năm 2007, Jobs đã từng nói với nhân viên Apple rằng một trong những cách để bày tỏ lòng biết ơn đối với nhân loại là “tạo ra điều gì đó với tình yêu và sự quan tâm sâu sắc.”
Đầu năm 2020, Ive tìm kiếm mặt bằng để mở LoveFrom và phát hiện một tòa nhà đang rao bán trên đường Montgomery ở khu Jackson Square. Ông đã chi 8,5 triệu USD để mua tòa nhà này. Sau khi mua, ông mới biết cửa sau tòa nhà dẫn tới khu đỗ xe ở giữa block. Ông muốn biến nơi này thành một không gian xanh, nhưng cần mua thêm một tòa nhà nữa để kiểm soát khu vực đỗ xe. Một năm sau, Ive chi thêm 17 triệu USD để sở hữu tòa bên cạnh.
Trong quá trình thương thảo mua nhà, Ive đã có bữa tối với người bạn Wendell Weeks, CEO của Corning, một cái tên quen thuộc với những người yêu công nghệ. Khi Ive say sưa kể về những ngôi nhà ông muốn mua, Weeks đã bày tỏ sự lo lắng. Vào thời điểm đại dịch, thị trường bất động sản suy thoái, và hơn một phần ba mặt bằng văn phòng ở San Francisco trống rỗng.
Weeks nói với Ive: “Tôi không nghĩ anh cần làm vậy. Nếu cần văn phòng, tôi có thể giúp anh tìm.”
Nhưng ý định của Ive đã rất rõ ràng. Tại Apple, ông đã từng có văn phòng ở Infinite Loop, một khu phức hợp thiếu cá tính như nhiều công ty công nghệ khác, và sau đó là Apple Park, một vòng tròn khổng lồ hiện đại. Cả hai campus này đều tách biệt. Tuy nhiên, Ive mong muốn văn phòng mới của mình sẽ là một phần của cộng đồng.
Khi đó, cư dân và chính quyền thành phố lo ngại về việc Ive đầu tư mua đất. Aaron Peskin, người hiện đang tranh cử chức thị trưởng, từng lo sợ rằng Ive sẽ đề xuất xây dựng một tòa nhà chọc trời. Nhưng mọi lo ngại đã tan biến khi Ive gặp gỡ các cư dân khu vực. Ông đề xuất giảm tiền thuê cho một số hộ gia đình và thiết kế miễn phí cho những người khác. Peskin sau này nhận xét: “Tôi đã thấy nhiều lần khu này thay đổi, nhưng nó vẫn giữ được bản sắc là nơi có nhiều doanh nghiệp đa dạng. Ông ấy (Ive) tôn trọng điều đó.”
Lịch sử lộng lẫy của những chiếc cúc áo
Trên bàn dài trong studio LoveFrom, Ive xem xét những hình ảnh sản phẩm từ đơn vị thiết kế mà ông đồng sáng lập cùng Marc Newson. Từ huy hiệu của vua Charles III đến một chiếc áo khoác cho thương hiệu xa xỉ Ý Moncler, và một màn hình cảm ứng cho chiếc xe điện đầu tiên của Ferrari.
Studio ba tầng tại Jackson Square kết hợp hài hòa giữa quá khứ và hiện tại của Jony Ive. Những bức tường gạch lộ ra bao quanh những bàn thảo luận thiết kế, tạo cảm giác giống như ở Apple. Bên cạnh đó, những chiếc bàn cao đến hông, tương tự như bàn trưng bày tại các Apple Store toàn cầu, tạo không gian cho sản phẩm thiết kế. Trên tường là những kệ sách chứa đựng tài liệu nghiên cứu thiết kế.
“Đây là cuốn sách về những chiếc cúc áo của tôi,” Ive nói và đưa ra cuốn sách khổng lồ mang tên “Nghiên cứu Thiết kế Khoá cho Trang phục.” Những trang sách tràn ngập hình ảnh cúc áo từ thời kỳ đồ Đồng cho đến nay. Đây là một phần của loạt sách thiết kế 5 tập, cung cấp hình ảnh và phân tích toàn bộ lịch sử cúc áo trong văn hóa nhân loại: “Chúng tôi đã dành 5 năm cho dự án này và thực sự rất thích thú với nó.”
Khi Ive lần đầu có ý định rời Apple, ông đã tìm đến Marc Newson để xin lời khuyên. Newson, nhà thiết kế công nghiệp người Úc và cũng là người thiết kế chiếc Apple Watch cho Apple vào năm 2014, đã có rất nhiều thành tựu, từ du thuyền đến ván lướt sóng, hành lý cho Louis Vuitton đến cả… đồ chơi người lớn.
Newson đề nghị họ cùng thành lập một tập thể sáng tạo để làm việc.
Nhớ lại những cuộc thảo luận đầu tiên, Newson cho biết mục tiêu là quên đi những áp lực và công việc căng thẳng ở Apple: “Mục đích là đạt được sự tự do.”
Trong 5 năm, Ive và Newson đã thuê các kiến trúc sư, nhà thiết kế đồ họa, nhà văn và chuyên gia kỹ xảo điện ảnh cho ba mảng công việc. Thứ nhất là những dự án vì đam mê, không vì lợi nhuận. Thứ hai là hợp tác với các đối tác như Airbnb hay Ferrari. Và thứ ba là những dự án cá nhân, bao gồm cả việc cải tạo văn phòng.
Cuốn sách về những chiếc cúc áo của Ive phản ánh rõ tinh thần của đơn vị này. Trong cuộc trao đổi năm 2019 với Remo Ruffini, CEO Moncler, Ive biết về loại vải mới từ sợi nylon tái chế nhưng chưa biết phải làm gì. Ive đã đề xuất thiết kế một chiếc áo khoác từ một tấm vải lớn mà không cần may.
Kết quả là hai tấm chăn lông ngỗng có thể ghép lại để tạo thành một chiếc áo. Hai tay áo được gắn vào một tấm poncho, parka hoặc áo khoác khác, cũng do Ive thiết kế, và được giữ cố định bằng một cúc nam châm có khắc hình mascot của LoveFrom, một chú gấu nâu lấy cảm hứng từ lá cờ bang California.
Chiếc áo này sắp được bán với giá 2.000 USD, số lượng giới hạn.
Dự án với Moncler là sáng tạo mà Ive thực hiện với mong muốn sản xuất món đồ may mặc đầu tiên. Điều này phản ánh niềm tin của ông rằng các đơn vị thiết kế nên đảm nhận cả hai loại dự án: một là “tình yêu dành cho người khác” và hai là “tình yêu dành cho chính chúng ta.”
Dự án lớn nhất “cho chúng ta” của LoveFrom có lẽ là cải tạo Jackson Square. Trên màn hình TV 114 inch gần cửa vào studio, Ive trình chiếu hình ảnh 3D biến khu đậu xe thành một khu vườn sinh thái. Những lối đi lát đá cuội nổi bật giữa lớp cỏ xanh mướt, và các bụi cây tạo không gian xung quanh những bức tường của các căn nhà, cùng với những cái cây mang lại bóng mát cho ghế ngồi ngoài trời. Một căn nhà phụ sẽ trở thành trung tâm cho các sự kiện và hội thảo.
Studio LoveFrom sẽ sử dụng hai căn nhà nằm giữa khu vườn và mặt phố. Theo quy hoạch, một trong hai tòa nhà sẽ có cửa hàng LoveFrom, nơi bán các sản phẩm như sổ tay thiết kế hoặc chiếc áo khoác Moncler nói trên.
Ive và Newson hy vọng rằng quá trình cải tạo khu vực này, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2025, sẽ thu hút thêm các doanh nghiệp đến Jackson Square. Một số đơn vị đã đồng ý chuyển tới đây, bao gồm Emerson Collective, quỹ đầu tư do Laurene Powell Jobs, vợ góa của Steve Jobs, sáng lập, và quỹ Thrive Capital.
Màn hình cho xe Ferrari và thiết bị cho OpenAI
Khi leo lên tầng 2 của studio, Ive chia sẻ về những khách hàng của LoveFrom, những đơn vị chi trả lên tới 200 triệu USD mỗi năm cho dịch vụ thiết kế. Khoảng hai chục nhà thiết kế đang làm việc tại đây với nhiều dự án đa dạng, từ thiết kế bệ đứng cho nhà đấu giá Christie's đến thiết kế đồ họa cho Airbnb, và nội thất cho xe Ferrari.
John Elkann, CEO của Exor và thành viên gia đình Agnelli, chủ sở hữu Ferrari, là một trong những khách hàng đầu tiên của LoveFrom. Ông Elkann đến với LoveFrom vì ngưỡng mộ khả năng của Ive trong việc chuyển đổi thiết bị analog thành sản phẩm kỹ thuật số qua Apple Watch, và mong muốn làm điều tương tự cho chiếc xe điện đầu tiên của Ferrari.
Dự án này đã khiến CEO Elkann ấn tượng với quy trình làm việc của LoveFrom. Hồi tháng 1, ông đã đến thăm studio và có một cuộc họp kéo dài nhiều giờ chỉ để thảo luận về chiếc vô lăng. Ông chăm chú lắng nghe Ive và nhóm thiết kế bàn về kích thước lý tưởng và cách cầm nắm vô lăng. Sau đó, tay lái thử nghiệm của Ferrari đã có cơ hội trải nghiệm bản mẫu của vô lăng, được thiết kế dựa trên các chi tiết từ lịch sử lâu dài của thương hiệu trong ngành xe đua.
Ông Elkann sau này chia sẻ: “Jony đã làm rõ tầm quan trọng của việc chú ý đến chiếc vô lăng trong xe mà bạn muốn lái, cũng như hình dáng và kích thước của nó.” Ông nhấn mạnh rằng kết quả của quá trình này “thực sự rất khác biệt.”
Brian Chesky, CEO của Airbnb, cũng là một trong những khách hàng đầu tiên của LoveFrom. Đơn vị thiết kế của Ive đã hỗ trợ Airbnb trong việc tái cấu trúc hệ thống đánh giá, tích hợp các biểu tượng không gian 3D vào giao diện, và phát triển ý tưởng “traven postcards.” Từ đó, Airbnb đã ra mắt tính năng Icons, cho phép người dùng thuê các công trình nổi tiếng, như một bản sao của tòa nhà học viện X-Men.
Chesky cũng là một người bạn thân của Sam Altman, CEO của OpenAI. Năm ngoái, ông đã sắp xếp cho Ive và Altman dùng bữa tối cùng nhau. Tại nhà hàng Spruce, họ đã thảo luận về việc AI tạo sinh đã cho phép thiết kế một thiết bị điện toán mới, vì công nghệ này có khả năng thực hiện nhiều chức năng hơn so với các thiết bị truyền thống. Nó có thể tóm tắt và ưu tiên tin nhắn, nhận diện và đặt tên các vật thể, và sẽ sớm có thể thực hiện các yêu cầu phức tạp như đặt vé máy bay và đặt phòng khách sạn.
Sau đó, Ive và Altman đã gặp nhau thêm vài lần trước khi quyết định thiết kế một sản phẩm công nghệ. Đơn vị của Altman phụ trách công nghệ, trong khi LoveFrom đảm nhiệm thiết kế mỹ thuật công nghiệp. Emerson Collective của bà Jobs cung cấp nguồn vốn, và có thể huy động tới 1 tỷ USD để phát triển sản phẩm.
Đến tháng 2, Ive đã tìm thấy không gian cho dự án này, một tòa nhà mang tên Little Fox Theater, được mua với giá 60 triệu USD, nằm cạnh bãi đỗ xe mà ông dự định biến thành khu vườn. Khoảng 10 nhân sự đã được mời về tham gia, trong đó có Tang Tan, người từng quản lý phát triển iPhone mới, và Evans Hankey, người kế nhiệm vị trí phó chủ tịch thiết kế công nghiệp của Ive tại Apple.
Dự án này hiện vẫn đang được thực hiện trong bí mật. Ông Newson cho biết thông tin về sản phẩm, cách thức hoạt động và thời gian ra mắt vẫn đang được cân nhắc.
Dù Ive luôn lạc quan về công việc của mình và tin rằng các khoản đầu tư vào Jackson Square sẽ mang lại lợi ích trong tương lai, ông vẫn không khỏi lo lắng về tương lai. Việc đầu tư quá nhiều vào bất động sản hay mối lo ngại về khả năng thất bại của LoveFrom khiến ông cảm thấy bất an.
Tuy nhiên, khi trò chuyện với phóng viên của NYT, Ive nhấn mạnh triết lý của mình là không để thành công bị định nghĩa bởi các con số. Ông cho rằng việc đánh giá giá trị bất động sản hay sản phẩm mới dựa trên lợi nhuận thu được là sai lầm. Những quyết định quan trọng trong cuộc sống thường yêu cầu con người phải chấp nhận sự không chắc chắn: “Bạn sẽ phải làm bạn với sự không chắc chắn mà thôi.”
Theo The New York Times
