Chia sẻ từ Bác sĩ Hồ Thị Anh Thư - Chuyên gia Nhi sơ sinh, Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Nha Trang

Rối loạn phổ tự kỷ là vấn đề gây ảnh hưởng đến hành vi, khả năng giao tiếp và tương tác xã hội của trẻ. Rối loạn này có thể nhẹ hoặc nặng, với nguyên nhân vẫn là một bí ẩn.

Khi trẻ gặp rối loạn phổ tự kỷ, những dấu hiệu thường xuất hiện từ thời thơ ấu và có khi không rõ ràng cho đến khi trẻ đi học. Các dấu hiệu chủ yếu của rối loạn này thường phản ánh ở 2 lĩnh vực quan trọng:

1.1 Tương Tác và Giao Tiếp Xã Hội

Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc giao tiếp và tương tác xã hội. Chúng có thể không hiểu biểu cảm trên khuôn mặt và thường tránh gặp gỡ bằng ánh mắt. Hơn nữa, chúng thường không thích sự chạm vào. Đối với nhiều trẻ tự kỷ, việc giao tiếp và tương tác với người khác là một thách thức.

Những đứa trẻ này có thể mất thời gian lâu hơn để phát triển kỹ năng nói. Một số trẻ tự kỷ có thể không bao giờ nói. Các vấn đề ngôn ngữ không phải là thách thức duy nhất; cha mẹ cũng có thể cảm thấy như trẻ của họ có vẻ điếc.

Trẻ khiếm thính thường sử dụng các phương tiện giao tiếp khác nhau, chẳng hạn như cử chỉ tay. Tuy nhiên, trẻ tự kỷ có vẻ không quan tâm đến việc giao tiếp với người khác.

1.2 Hứng Thú Đặc Biệt

Trẻ tự kỷ thường có sự quan tâm đặc biệt đối với một số vật, thường bỏ qua mọi thứ khác. Chúng có thể tập trung hoàn toàn vào các vật quay tròn hoặc nhấp nháy và không chú ý đến những thứ khác. Ở trẻ lớn hơn, họ có thể phát triển sự quan tâm cố định về một chủ đề nhất định, như thời tiết, con số hoặc thể thao...

Các đứa trẻ tự kỷ cũng có thể có những thói quen cố định mà chúng tuân theo. Ví dụ, chúng có thể yêu cầu ăn theo một thứ tự cụ thể hoặc theo đúng một lộ trình nhất định - bất kỳ sự thay đổi nào đối với những thói quen này đều khiến chúng buồn bã.

Ngoài ra, các biểu hiện khác của rối loạn phổ tự kỷ có thể bao gồm:

• Không chỉ vào các đối tượng để thể hiện sự quan tâm (như chỉ vào máy bay điện tử bay qua).
• Không theo dõi đối tượng khi người khác chỉ vào chúng.
• Gặp khó khăn khi tạo mối quan hệ với người khác hoặc không có hứng thú với người khác.
• Tránh giao tiếp bằng ánh mắt và muốn ở một mình.
• Gặp khó khăn trong việc hiểu và thể hiện cảm xúc.
• Không thích việc được ôm hoặc khen ngợi, hoặc chỉ đồng ý khi chúng muốn.
• Không chơi các trò chơi giả tạo (như giả vờ nuôi búp bê).
• Lặp lại hành động nhiều lần.
• Gặp khó khăn khi thích nghi với sự thay đổi.
• Phản ứng bất thường với các giác quan như mùi, khẩu vị, thị giác, cảm giác hoặc âm thanh.
• Mất các kỹ năng mà trẻ đã từng có (ví dụ: ngừng nói những từ trẻ đã sử dụng trước đây).

Hãy đưa con đến thăm bác sĩ ngay nếu bạn phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào của rối loạn phổ tự kỷ được mô tả ở trên. Bạn cũng có thể kiểm tra thính giác của con để xem có những vấn đề liên quan đến thính giác gây ra các triệu chứng hay không.

Khi phát hiện các triệu chứng của rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ, quá trình đánh giá thường được thực hiện bởi một đội ngũ chuyên gia đa ngành chuyên sâu về chẩn đoán và quản lý. Đội ngũ này bao gồm chuyên gia tâm lý trẻ, bác sĩ phát triển hành vi nhi, chuyên gia thần kinh, bác sĩ tâm thần, và các chuyên gia khác.

Quá trình đánh giá bao gồm kiểm tra lịch sử bệnh, thông tin chi tiết về gia đình và trẻ, kiểm tra thể chất, kiểm tra thần kinh, và đánh giá kỹ năng xã hội, ngôn ngữ và nhận thức của trẻ. Phụ huynh cũng có cơ hội thảo luận về hành vi của con và mọi mối quan ngại khác.

Mục tiêu của quá trình đánh giá:

• Xác định liệu trẻ có bị rối loạn phổ tự kỷ hay không và loại trạng thái nào có thể gây ra các triệu chứng.
• Đánh giá xem có vấn đề y tế nào liên quan đến rối loạn phổ tự kỷ cần phải được chăm sóc hay không.
• Đánh giá thể trạng và mức độ hoạt động của trẻ.

Nếu con bạn mắc rối loạn phổ tự kỷ, việc chẩn đoán sớm là quan trọng. Một số vấn đề có thể xuất phát từ rối loạn phổ tự kỷ có thể được cải thiện nếu được phát hiện kịp thời.

Cách tiếp cận điều trị rối loạn phổ tự kỷ phụ thuộc vào tuổi của trẻ, mức độ nặng của bệnh, và có những vấn đề y tế khác hay không. Mặc dù không có phương pháp chữa trị tổng thể, nhưng trẻ thường có thể cải thiện nhiều khía cạnh về giao tiếp và thích ứng xã hội.