Loài cá voi này có thể dài gần 12 mét và nặng gần 30 tấn.

Ảnh: Cá voi khổng lồ trôi dạt vào bờ biển ở Florida. Nguồn: National Park Service qua AP
Tháng 1/2019, cư dân địa phương phát hiện một con cá voi dài 11,5 mét, nặng gần 30 tấn trôi dạt vào bờ biển tại Công viên Quốc gia Florida Everglades ở bang Florida (Mỹ). Sau 2 năm nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện ra 2 sự thật đáng chú ý về xác con cá voi khổng lồ này: Một là, đó là một loài cá voi hoàn toàn mới, chưa từng được định danh khoa học; Hai là (điều đáng buồn hơn), nó đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng trên Trái Đất.
1. Loài mới hoàn toàn
Trở lại năm 2019, khi xác của con cá voi khổng lồ trôi dạt dọc theo Sandy Key - với một miếng nhựa cứng trong dạ dày - các nhà khoa học cho rằng đó là một phân loài của cá voi Bryde (phát âm là 'broodus'), một loài cá voi tấm sừng hàm (Baleen whales) trong cùng một nhóm bao gồm cá voi lưng gù và cá voi xanh. Con cá voi này được gọi là cá voi Rice.
Ngày nay, sau khi phân tích gen của những con cá voi Rice khác và kiểm tra hộp sọ của cá voi trôi dạt vào bờ biển Everglades, các nhà nghiên cứu kết luận: Cá voi Rice là một loài mới hoàn toàn được phát hiện sống ở Vịnh Mexico.
Theo một thông báo từ Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), phát hiện này được công bố chi tiết vào ngày 10/1/2021 trên tạp chí Marine Mammal Science.
2. Đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do con người
Các nhà nghiên cứu đã xem xét hồ sơ về cá voi Bryde ở Caribe và Đại Tây Dương lớn hơn và kết luận rằng những con cá voi mà họ phát hiện là bằng chứng về một loài Balaenoptera chưa từng được mô tả từ Vịnh Mexico.
Tiến sĩ Patricia Rosel, tác giả chính của nghiên cứu và cộng tác viên của bà, Tiến sĩ Lynsey Wilcox, tại Trung tâm Khoa học Thủy sản Đông Nam (Mỹ), đã hoàn thành các xét nghiệm di truyền đầu tiên của loài cá voi này và phát hiện ra rằng hộp sọ của cá voi Rice khác với hộp sọ của cá voi Bryde.
Theo Tampa Bay Times, hộp sọ cho thấy sự khác biệt về giải phẫu của cá voi Bryde, đặc biệt là xương trên đỉnh hộp sọ bao quanh lỗ thổi của con vật.
Ngoài hộp sọ khác nhau, cá voi Rice cũng có kích thước khác biệt so với cá voi Bryde, như phân tích mới cho thấy. Chúng có thể nặng tới 30 tấn và dài tới 12,8 mét, theo NOAA, trong khi cá voi Bryde được biết là có thể dài 15,2 m và nặng hơn 25 tấn.

Tiến sĩ Patricia Rosel của NOAA kiểm tra hộp sọ của loài cá voi Rice trong bộ sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian. (KHÔNGAA)
Tương tự như các loài cá voi tấm sừng hàm khác, cá voi Rice có ba rãnh dọc theo xương hàm của chúng.
Để làm sạch bộ xương khổng lồ để phục vụ nghiên cứu, các nhà khoa học của NOAA và các thành viên của Mạng lưới động vật có vú trên biển đã chôn nó dưới lòng đất tại Công viên Fort De Soto trong vài tháng. Sau đó, họ mới tiến hành khai quật bộ xương và chuyển chúng đến Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian, nơi Tiến sĩ Patricia Rosel và đồng nghiệp có thể nghiên cứu mẫu vật chi tiết.
Tiến sĩ Patricia Rosel ước tính rằng những con cá voi thuộc loài mới này có thể sống khoảng 60 năm, nhưng do số lượng còn rất ít nên các nhà nghiên cứu cần quan sát thêm về loài cá voi này để hiểu rõ hơn về tuổi thọ của chúng.
Các chuyên gia nhận định rằng số lượng cá thể của loài này rất hiếm. Ước tính có khoảng 100 con cá voi loài này sống trên hành tinh.
NOAA đã cảnh báo về nguy cơ tuyệt chủng của loài cá voi hoàn toàn mới này. Với vị trí sinh sống ở Vịnh Mexico - một khu vực nước ấm quanh năm, cá voi Rice đặc biệt dễ bị tổn thương do các nguy cơ như tràn dầu, va chạm với tàu thuyền cũng như hoạt động thăm dò và sản xuất năng lượng của con người.
Tiến sĩ Patricia Rosel nói với Tampa Bay Times rằng: “Dù là một loài cá voi lớn, nhưng cá voi Rice có thể tồn tại ở Vịnh Mexico và thực sự khác biệt với tất cả các loài cá voi trên hành tinh mà chúng ta chưa biết về. Điều này làm sáng tỏ nhu cầu bảo tồn và bảo vệ những loài động vật này trong vùng Vịnh, đảm bảo chúng ta không mất đi một loài động vật có vú trên biển nào mà chúng ta thậm chí còn chưa biết về chúng.
Từ nay, cá voi Rice sẽ được bảo vệ theo Đạo luật về Các Loài Nguy Cấp của Mỹ và Đạo luật Bảo vệ Động Vật Có Vú Biển, theo NOAA.
Nguồn thông tin của bài viết: Sciencealert, Floridakoshervillas
