Xu hướng tình cảm

Xu hướng lãng mạn, hay còn gọi là xu hướng tình cảm (tiếng Anh: romantic orientation, hoặc affectional orientation) là thuật ngữ chỉ sự thu hút tình cảm lâu dài đối với người khác giới, cùng giới, nhiều giới, hoặc không thuộc bất kỳ giới nào. Thuật ngữ này thay thế hoặc song song với xu hướng tình dục, dựa trên quan điểm rằng sự thu hút tình dục chỉ là một phần trong một tập hợp lớn hơn. Ví dụ, một người toàn tính có thể bị thu hút tình dục bởi nhiều giới tính, nhưng chỉ có sự thu hút tình cảm đối với phụ nữ.

Đối với những người vô tính, xu hướng tình cảm thường được coi là chỉ số hữu ích hơn so với xu hướng tình dục.

Xu hướng tình cảm bỏ qua yếu tố tình dục, chỉ tập trung vào cảm xúc hướng tới người khác. Nói cách khác, để xác định xu hướng tính dục của một người, cần trả lời hai câu hỏi: 'bạn muốn yêu ai, và bạn muốn quan hệ tình dục với ai'. Đôi khi, hai điều này không giống nhau. Trong trường hợp đó, xu hướng tình cảm giải thích bằng cách hỏi: 'bạn muốn cùng đi trên con đường với ai?' Điều này đặc biệt quan trọng với những người vô tính, vì khi tìm ra xu hướng tính dục, họ có thể không muốn quan hệ tình dục với ai, nhưng vẫn có cảm xúc với một số người và phải xác định liệu họ có phải là người vô tính thực sự hay không.

Xu hướng tình dục và xu hướng tình cảm có thể trùng khớp hoặc khác biệt. Mối quan hệ giữa hai xu hướng này vẫn đang được nghiên cứu và chưa hoàn toàn rõ ràng.

Phân loại xu hướng tình cảm

Một người có thể có hoặc không có sự tham gia vào các mối quan hệ lãng mạn thuần túy về mặt cảm xúc. Các định danh chính liên quan bao gồm:

• Aromantic (tạm dịch: Vô ái): chỉ người ít hoặc không có sự hấp dẫn tình cảm.
  • Xem thêm các định danh trong phổ vô ái tại Vô ái#Các cận định danh trên phổ vô ái.
• Heteroromantic (tạm dịch: Dị ái): thu hút lãng mạn đối với người khác giới.
• Homoromantic (tạm dịch: Đồng ái): thu hút lãng mạn đối với người đồng giới.
• Biromantic (tạm dịch: Song ái): thu hút lãng mạn đối với hai hoặc nhiều giới.
• Panromantic (tạm dịch: Toàn ái): thu hút lãng mạn đối với tất cả các giới, không bị ảnh hưởng bởi giới tính của đối tượng.
• Polyromantic (tạm dịch: Đa ái): thu hút lãng mạn đối với nhiều hơn hai giới nhưng không phải tất cả các giới.

Quan hệ giữa xu hướng tính dục và xu hướng tình cảm vô tính

Do xu hướng tình dục và xu hướng tình cảm có thể không trùng khớp, những người vô tính có thể cảm thấy thu hút đối với nam hoặc nữ, những người đồng tính có thể cảm thấy thu hút đối với người khác giới, và những người dị tính có thể cảm thấy thu hút đối với người cùng giới mà không có sự ham muốn tình dục với các đối tượng đó. Vì vậy, cần phân biệt giữa homoromantic asexual (đồng ái vô tính) với homosexual (đồng tính), biromantic homosexual (song ái đồng tính) với bisexual (song tính).

Sự phân biệt giữa xu hướng tình dục và xu hướng tình cảm vẫn chưa được công nhận đầy đủ và còn thiếu nghiên cứu sâu sắc. Thông thường, thuật ngữ xu hướng tình dục dùng để chỉ cả sự hấp dẫn tình cảm lẫn tình dục. Nghiên cứu về mối liên hệ giữa xu hướng tình dục và xu hướng tình cảm vẫn còn nhiều hạn chế. Việc thu thập thông tin gặp khó khăn vì người tham gia thường gặp vấn đề trong việc phân biệt sự hấp dẫn tình dục và tình cảm. Nhiều người vô tính có thể ít hoặc không có sự hấp dẫn tình dục (xem thêm bán vô tính luyến ái); tuy nhiên, họ vẫn có thể cảm nhận được sự hấp dẫn tình cảm. Lisa M. Diamond cho rằng đối tượng mà một người bị thu hút về mặt tình cảm có thể khác với đối tượng mà họ bị thu hút về mặt tình dục. Dù nghiên cứu về sự khác biệt giữa xu hướng tình cảm và xu hướng tình dục còn hạn chế, khái niệm 'xuyên tính dục' (tiếng Anh: cross orientation) ngày càng được công nhận, cho thấy sự linh hoạt và đa dạng trong sự hấp dẫn của mỗi người.

Vô ái

Vô ái là một xu hướng cảm xúc với việc trải nghiệm rất ít hoặc không có sự hấp dẫn lãng mạn. Thuật ngữ 'aromantic', thường được rút gọn thành 'aro', dùng để chỉ những người không cảm thấy sự hấp dẫn lãng mạn.

Là một nhóm xu hướng cảm xúc thiểu số, vô ái được đưa vào từ viết tắt LGBTQIA+ với chữ A, viết tắt của 'aromanticism', cùng với vô tính (asexual) và vô giới (agender).