Buzz
Bạn là phụ huynh hoặc người chăm sóc của một tuổi teen? Thời kỳ dậy thì là một giai đoạn khó khăn khi bạn phải đối mặt và xử lý những thách thức từ trẻ. Đôi khi, trong giai đoạn này, trẻ có thể thể hiện hành vi tiêu cực như phản đối, phá vỡ quy tắc, sử dụng chất kích thích, gây gỗ hoặc bạo lực. Để giải quyết các vấn đề này, việc quan trọng là cải thiện mối quan hệ với con, tạo ra một môi trường an toàn, và hiểu được suy nghĩ của trẻ.
Bước tiếp theo
Strengthening Family Relationships
Dành thời gian quý giá với con. Mối quan hệ giữa tuổi teen và phụ huynh hoặc người giám hộ có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển và hạnh phúc của trẻ.
- Tổ chức những hoạt động gia đình thường xuyên như ăn tối cùng nhau hoặc chơi trò chơi vào buổi tối.
- Thực hiện thời gian trò chuyện hàng tuần. Dẫn con đi ăn trưa hoặc tối mà không có người khác. Bằng cách này, bạn có thể tập trung vào mối quan hệ với con hơn.
- Tham gia các hoạt động mà con yêu thích. Hỏi con về sở thích của họ hoặc đề xuất các hoạt động như: chơi trò chơi điện tử, đi mua sắm, đi xem phim, đạp xe, cắm trại, chơi cờ, hoặc chạy bộ.
Sử dụng mạng xã hội. Sử dụng mạng xã hội là một cách hiệu quả để tương tác với con, giúp cải thiện mối quan hệ và hành vi xã hội của trẻ, đồng thời giảm bớt sự gây gỗ.
- Nếu bạn chưa có tài khoản Facebook (hoặc Instagram, v.v…), hãy tạo một và kết bạn với con. Bạn có thể theo dõi hoạt động của con trên mạng xã hội và tương tác thông qua các bài đăng và tin nhắn.
- Hãy tránh làm con cảm thấy ngượng ngùng. Trẻ vị thành niên thường quan tâm đến cách mọi người nhìn nhận họ, đặc biệt là bạn bè cùng tuổi.
Thể hiện tình yêu thương. Trẻ vị thành niên cảm thấy được yêu thương và tôn trọng sẽ có xu hướng phát triển tích cực và tránh xa hành vi tiêu cực. Tập trung vào việc thể hiện sự quý trọng và tôn trọng đối với con.
- Ôm chặt là cách tốt để thể hiện tình yêu với con. Tuy nhiên, nếu con không thoải mái với việc ôm, bạn có thể thử các cách khác như vỗ vai hoặc tham gia vào hoạt động thể chất cùng con.
- Nói: “Bố mẹ yêu con”, và khen ngợi khi con làm tốt. Nhận ra và ghi nhận những điểm mạnh của con. Hãy nói như: “Bố mẹ thích cách con biểu đạt cảm xúc của mình”.
- Chăm sóc con. Thể hiện sự quan tâm bằng cách nói rằng bạn luôn ở bên con. Hãy nói: “Bố mẹ muốn con biết rằng mọi lúc chơi chơi xổ sốu có thể nói chuyện với bố mẹ về bất kỳ vấn đề nào, bố mẹ sẽ lắng nghe và hỗ trợ con”. Hỗ trợ và hướng dẫn khi con cần.
- Tặng quà và làm con vui vẻ với bữa ăn mà con yêu thích.
Đặt câu hỏi và thể hiện quan tâm. Việc hiểu biết về cuộc sống của con sẽ giúp con thích nghi tốt hơn.
- Hỏi những câu hỏi mở như: “Hôm nay ở trường của con có gì mới không?” hoặc: “Mục tiêu của con hiện tại là gì?”
- Tránh những câu hỏi đơn giản có thể trả lời bằng một từ như: “Hôm nay con học tốt không?” hoặc: “Mọi thứ ổn chứ?” Con có thể chỉ trả lời bằng “có” và không muốn chia sẻ thêm. Điều này sẽ làm giảm sự giao tiếp và tạo khoảng cách giữa cha mẹ và con.
- Nghe chứ không phải nói. Tập trung vào việc hiểu quan điểm của con thay vì chỉ trích hoặc khuyên bảo.
- Giám sát con không nên quá mức hoặc theo dõi (như kiểm tra cuộc gọi, v.v…) có thể gây tổn thương hơn là hữu ích. Hãy tránh những hành động như vậy.
Tạo không gian riêng cho trẻ. Cho trẻ có không gian riêng giúp cải thiện mối quan hệ giữa cha mẹ và con.
- Đừng ép buộc con nếu chúng không muốn nói về một vấn đề nào đó. Hãy để con có thời gian xử lý và tự liên lạc với bạn khi họ muốn.
Giảm xung đột trong gia đình. Trẻ khi trải qua hoặc chứng kiến xung đột trong gia đình có thể gặp vấn đề về hành vi, triệu chứng trầm cảm và thiếu giao tiếp.
- Không tranh cãi hay cãi nhau trước mặt con.
- Khi thảo luận về vấn đề gia đình, hãy giữ bình tĩnh và tránh nổi giận.
Tăng cường mối quan hệ tại trường học
Khích lệ trẻ tham gia hoạt động ngoại khóa. Sự tham gia tích cực vào các hoạt động trường học có vai trò bảo vệ trẻ khỏi các hành vi tiêu cực và nguy cơ, đồng thời giảm thiểu rủi ro.
- Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động nhóm hoặc câu lạc bộ trường học, hội đồng sinh viên hoặc trở thành trưởng nhóm.
- Khích lệ trẻ tham gia các hoạt động thể thao. Các hoạt động xã hội như thể thao giúp tăng lòng tự trọng và sự chú ý từ bạn bè. Tuy nhiên, cần chú ý đến nguy cơ tiềm ẩn của việc tham gia thể thao, như sử dụng chất kích thích. Nếu trẻ tham gia thể thao, hãy trò chuyện về nguy hại của đồ uống có cồn. Hãy giám sát hoạt động xã hội của trẻ nếu bạn nghĩ rằng có nguy cơ lạm dụng đồ uống có cồn.
- Đảm bảo các hoạt động giải trí có sự thống nhất. Ví dụ, câu lạc bộ giải trí sau giờ học, nơi trẻ có thể tham gia các hoạt động đa dạng, được coi là không thống nhất, so với việc tham gia một đội thể thao cụ thể được coi là hoạt động thống nhất.
- Không ép trẻ tham gia thể thao hoặc hoạt động nào mà chúng không muốn.
Đặt ra kỳ vọng cao nhưng có thể đạt được. Kỳ vọng lớn hơn vào thành tích học tập của trẻ liên quan đến việc giảm thiểu rủi ro về sức khỏe và hành vi.
- Hãy cho trẻ biết bạn mong muốn gì đối với kết quả học tập của chúng, bao gồm cả điểm số. Đừng đặt mục tiêu quá cao (điểm giỏi) hoặc quá thấp (điểm trung bình). Bạn có thể nói: “Bố mẹ nghĩ con có thể đạt ít nhất là điểm khá trong lớp. Con thấy như vậy có hợp lý không? Mình có thể thỏa thuận về điều này không?”
- Giải thích cho trẻ biết bạn muốn chúng tôn trọng người lớn và những người giám sát chúng.
Củng cố mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh. Sự tin tưởng vào sự công bằng của giáo viên có thể giúp bảo vệ trẻ khỏi các tác động tiêu cực.
- Gặp gỡ giáo viên thường xuyên để thảo luận về các vấn đề và tăng cường giao tiếp. Cho trẻ tham gia nếu cần thiết.
- Giải quyết các vấn đề về mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh. Hãy gặp giáo viên và đề xuất kế hoạch cải thiện mối quan hệ này.
- Nếu trường có chuyên gia tâm lý tư vấn cho học sinh, hãy thảo luận cả mục tiêu và nhu cầu của trẻ như một phương tiện để củng cố mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh.
Hỗ trợ phát triển mối quan hệ bạn bè lành mạnh. Các nghiên cứu cho thấy mối quan hệ bạn bè lành mạnh tại trường có vai trò bảo vệ trẻ khỏi các hành vi tiêu cực và có liên quan đến thành tích học tập cao hơn.
- Giải thích khái niệm mối quan hệ bạn bè lành mạnh cho trẻ. Hãy cho trẻ hiểu rằng mối quan hệ bạn bè lành mạnh bao gồm sự thẳng thắn, tin tưởng, chấp nhận và trung thành.
- Giám sát mối quan hệ bạn bè của trẻ. Biết bạn bè của trẻ là ai và làm quen với cha mẹ của họ.
- Nắm vững những mối quan hệ bạn bè có vấn đề của trẻ. Hỏi trẻ xem liệu họ có bị bắt nạt hoặc bị bạn bè đối xử không tốt. Xử lý vấn đề này một cách trực tiếp với ban giám hiệu để đề xuất kế hoạch ngăn chặn tình trạng bắt nạt tại trường.
Đảm bảo an toàn cho trẻ em
Loại bỏ các vật dụng nguy hiểm khỏi nhà. Việc giữ các vật dụng này trong nhà có thể dẫn đến hành vi tự tổn thương ở trẻ. Ví dụ, rượu và chất gây nghiện có thể kích thích trẻ sử dụng chất kích thích.
- Hãy giữ súng và vũ khí khác ra khỏi tầm tay của trẻ.
- Vứt bỏ rượu và các chất gây nghiện khác (bao gồm cả thuốc kê đơn không sử dụng).
- Nếu trẻ đã từng tự tổn thương, hãy giữ những vật sắc nhọn như dao và vũ khí trong tủ khóa.
- Hãy là một mẫu hình tốt bằng cách giảm thiểu hoặc không thực hiện những hành vi tiêu cực trước mắt trẻ. Ví dụ, tránh hút thuốc trước mặt trẻ vì chúng có thể nghĩ rằng bạn đang giả dối nếu bạn cố gắng nhắc nhở họ không hút thuốc trong khi bạn vẫn làm như vậy.
Đảm bảo giám sát hợp lý. Các hoạt động được giám sát đầy đủ và liên tục liên quan đến việc giảm thiểu hành vi phản xã hội (như vi phạm pháp luật và các vấn đề hành vi khác). Khi trẻ tham gia các hoạt động ngoại khóa, hãy đảm bảo có sự giám sát chặt chẽ và liên tục.
- Hãy luôn giám sát trẻ sau giờ học và vào cuối tuần.
- Đảm bảo rằng các hoạt động chơi của trẻ được giám sát một cách nghiêm ngặt.
- Tìm hiểu về phụ huynh của bạn bè của trẻ để có thể hợp tác trong việc giám sát và kiểm soát hành vi của trẻ một cách hiệu quả.
Thảo luận với trẻ về các tình huống rủi ro. Hãy trò chuyện mở cửa và trung thực với trẻ về các tình huống rủi ro có thể phát sinh khi họ tham gia các hành vi như sử dụng chất gây nghiện, vi phạm pháp luật và quan hệ tình dục không an toàn. Nếu bạn tránh né những vấn đề này vì sợ hãi, trẻ có thể tìm hiểu từ nguồn thông tin không chính xác như bạn bè hoặc Internet.
- Hãy thảo luận với trẻ về quan hệ tình dục. Mối quan hệ tình dục ở tuổi teen có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ trong tương lai của trẻ. Hãy bắt đầu cuộc trò chuyện bằng cách nói: “Bố mẹ nghĩ đã đến lúc chúng ta thảo luận về tình dục. Bố mẹ biết đây là chủ đề không dễ nói nhưng thực sự việc bố mẹ và con trao đổi về vấn đề này là rất quan trọng. Con nghĩ sao?” Bắt đầu bằng cách hỏi trẻ đã biết gì về tình dục từ bạn bè và Internet. Thể hiện quan điểm của bạn về tình dục và những gì bạn mong đợi từ trẻ (khi nào nên bắt đầu quan hệ tình dục, v.v…).
- Cung cấp cho trẻ thông tin về nguy cơ của việc sử dụng rượu và chất gây nghiện. Hãy nói với trẻ rằng: “Bố mẹ muốn trò chuyện với con về một số vấn đề mà tuổi teen thường gặp nhưng có hại. Con cảm thấy thế nào?” Thể hiện quan điểm của bạn về việc sử dụng rượu và chất gây nghiện, và điều bạn mong đợi từ trẻ (những gì nên hạn chế hoặc không được dùng và vì sao).
Chú ý đến việc điều trị. Nếu trẻ tham gia vào các hoạt động nguy hiểm, chống đối người giám sát, trở nên hung hăng hoặc gặp khó khăn trong giao tiếp, có thể điều này là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng hơn. Điều trị tâm thần có thể giúp trẻ giải quyết vấn đề của tuổi teen một cách lành mạnh hơn và sống có mục tiêu hơn.
- Nói chuyện với bác sĩ hoặc nhà cung cấp dịch vụ bảo hiểm để biết thêm thông tin về việc điều trị cho trẻ.
Trở thành phụ huynh hiệu quả
Sử dụng quyền phụ huynh một cách có trách nhiệm. Phong cách phụ huynh này giúp trẻ phát triển lòng tin và độc lập, đồng thời duy trì các nguyên tắc và kỳ vọng rõ ràng, cụ thể. Phương pháp này sẽ hỗ trợ trẻ đạt được thành công trong học tập.
- Phong cách phụ huynh có trách nhiệm thể hiện sự quan tâm, linh hoạt và nhiệt tình với trẻ. Tạo ra giới hạn và nguyên tắc, nhưng cũng sẵn lòng thương lượng hoặc linh hoạt khi cần thiết.
- Chấp nhận con cái như những người đặc biệt, và làm cho con biết bạn chấp nhận điều đó. Khuyến khích trẻ theo đuổi ước mơ của mình, bất kể là gì.
- Phụ huynh cần thể hiện sự quan tâm đến trẻ. Trẻ cảm thấy được quan tâm khi cha mẹ sẵn lòng giúp đỡ chúng với bài tập và xử lý các thách thức khác, cũng như dành thời gian chất lượng cùng gia đình.
- Tránh sự độc đoán. Phong cách phụ huynh độc đoán không hiệu quả, khi chỉ đưa ra các nguyên tắc cứng nhắc và tin rằng 'Cha mẹ luôn đúng, con luôn sai'.
Sử dụng cách giao tiếp quyết đoán. Loại giao tiếp này phản ánh sự tôn trọng đúng mực từ bạn. Tính quyết đoán phản ánh suy nghĩ 'Cha mẹ đồng ý, con đồng ý'.
- Giao tiếp bình tĩnh, khuyên nhủ một cách lịch sự.
- Biết nói 'không' khi cần thiết.
- Giải thích lý do sau nguyên tắc và vì sao phải như vậy.
- Chân thành và mở lòng về suy nghĩ và cảm xúc của bạn (nhưng vẫn tôn trọng và biết cách ứng xử). Sử dụng cụm từ 'Cha mẹ nghĩ' để bắt đầu câu chuyện và thể hiện sự tức giận của bạn, ví dụ như: 'Cha mẹ rất tức giận vì con không trở về nhà đúng giờ'.
- Tránh sự giao tiếp căng thẳng. Cách giao tiếp này phản ánh suy nghĩ 'Cha mẹ đồng ý, con phản đối'. Đừng đe dọa hoặc la mắng con vì điều này sẽ khiến chúng bắt chước và phát triển các hành vi không lành mạnh.
- Giảm thiểu cách giao tiếp thụ động. Giao tiếp thụ động không phản ánh đúng yêu cầu và cảm xúc của bạn. Phong cách này phản ánh suy nghĩ 'Con đồng ý, cha mẹ không nhất trí'.
Thiết lập các giới hạn. Trẻ cần giới hạn để cảm thấy an toàn và yên tâm, đồng thời giảm thiểu nguy cơ hành vi mạo hiểm.
- Đặt ra những giới hạn công bằng và thực tế. Thiết lập các quy tắc trong gia đình và giúp trẻ hiểu rõ những hành vi được chấp nhận và không được chấp nhận.
- Chia sẻ công việc nhà. Việc này giúp trẻ phát triển trách nhiệm và tự giác hơn. Giải thích cho trẻ biết rằng mọi người trong gia đình đều cần tham gia vào công việc nhà.
- Xác định rõ hậu quả của những hành vi không tốt. Nêu rõ những gì trẻ không được phép làm và hậu quả của việc vi phạm quy tắc. Đảm bảo trẻ hiểu rằng họ có quyền lựa chọn tuân theo quy tắc hoặc không.
Sử dụng biện pháp tăng cường tích cực. Khen ngợi những hành vi tích cực của trẻ có thể thúc đẩy những hành vi đó và giảm bớt những hành vi tiêu cực. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc khen ngợi trẻ vị thành niên vì việc đeo dây an toàn có thể tăng cường hành vi đó ở trẻ.
- Khen ngợi những hành vi đúng đắn của trẻ. Khi con làm điều gì tích cực như đạt được kết quả tốt trong học tập, hãy khen ngợi con, có thể là bằng cách mua sắm những món quà mà con yêu thích.
- Tôn trọng và tạo ra ý thức về những phẩm chất tích cực. Lòng tự trọng cao giúp trẻ tự tin hơn và bảo vệ chúng khỏi những hành vi tiêu cực. Hãy cho trẻ biết bạn tự hào về họ. Hãy cung cấp ví dụ cụ thể về thành tích của trẻ như điểm số tốt, trung thực hoặc công việc nhà.
- Khuyến khích trẻ tự lập. Trẻ cảm thấy tự tin hơn khi họ cảm thấy mình có quyền kiểm soát tình hình.
Hiểu tâm trạng của tuổi teen
Nhận biết sự tăng cường tính mạo hiểm. Sự thay đổi trong não bộ của tuổi teen có thể dẫn đến sự tăng cường trong việc ưa mạo hiểm và sẵn lòng thử nghiệm các loại chất kích thích như rượu, bia và các loại khác. Đặc biệt, tuổi teen thường bị lôi cuốn bởi các kích thích có tính củng cố hành vi, như các loại chất gây nghiện. Tuy nhiên, họ cũng có thể chấp nhận rủi ro một cách tích cực như tham gia vào các hoạt động mới như thể thao, trò chơi, sở thích, v.v...
- Tuổi teen có thể thực hiện các hành vi mạo hiểm hơn, bao gồm cả những hành vi nguy hiểm như lái xe quá tốc độ hoặc vi phạm luật lệ. Hãy chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo và hành vi mạo hiểm.
Hiểu rằng trẻ chưa kiểm soát được sự hồi hộp. Khả năng kiểm soát cảm xúc chưa phát triển hoàn toàn ở não trẻ teen. Hiểu rằng con của bạn có thể chưa thể kiểm soát được bản thân hoặc trì hoãn thỏa mãn.
- Dạy con cách trì hoãn thỏa mãn bằng cách giúp họ nhận ra hậu quả của việc tham gia vào một hoạt động hoặc hành vi cụ thể.
Đồng cảm với cảm xúc của tuổi teen. Sự thay đổi trong não bộ của tuổi teen có thể dẫn đến các phản ứng cảm xúc quá mức. Điều này có thể gây ra những cơn giận dữ, buồn bã, cô đơn, gây gổ và những cảm xúc hoặc hành vi tiêu cực khác nhiều hơn.
- Hãy nhớ lại thời kỳ teen của bạn và những cảm xúc mà bạn gặp phải.
- Thay vì phản ứng cảm xúc một cách tự nhiên, hãy cảm thông với khó khăn mà con bạn đang trải qua ở tuổi teen này.
