Xuất hiện người đoạt giải trị giá 3 triệu USD tại VinFuture năm nay

Đêm nay, tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, người đoạt giải của VinFuture 2023 với tổng giá trị 4,5 triệu USD đã được công bố chính thức. Trong số đó, Giải thưởng Chính trị giá 3 triệu USD được trao cho “Sáng kiến sản xuất năng lượng xanh từ pin mặt trời và lưu trữ bằng pin Lithium-ion”.

Giải thưởng VinFuture 2023 mang chủ đề 'Hợp tác toàn cầu', một đề tài nhân văn và thời đại, khích lệ vượt qua những ranh giới thông thường để tạo ra sự tiến bộ mới trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, cùng nhau giải quyết những thách thức cấp bách mà loài người đang phải đối mặt.

Hệ thống giải thưởng năm nay gồm có 4 hạng mục, trong đó giải thưởng chính trị giá 3 triệu USD, là một trong những giải thưởng có giá trị cao nhất trên thế giới. Ngoài ra, còn có 3 giải đặc biệt trị giá 500.000 USD/giải dành cho các nhà khoa học nữ, nhà khoa học từ các quốc gia đang phát triển và nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới.

4 dự án đoạt giải đã vượt qua hơn 1.400 ứng cử viên ấn tượng từ 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Chúng đều là những sáng kiến đột phá, có ảnh hưởng sâu rộng đến hiện tại và tương lai của loài người, thuộc các lĩnh vực quan trọng và ảnh hưởng ngày càng lớn đến cuộc sống hàng tỷ người trên thế giới, bao gồm Năng lượng xanh và bền vững, Biến đổi khí hậu, Nông nghiệp bền vững và An ninh lương thực cùng Y học và sức khỏe.

Theo đó, Giải thưởng Chính VinFuture 2023 trị giá 3 triệu USD (tương đương 73 tỷ VND) đã được trao cho 4 nhà khoa học: GS. Martin Andrew Green (Úc), GS. Stanley Whittingham (Mỹ), GS. Rachid Yazami (Ma-rốc), GS. Akira Yoshino (Nhật Bản) với sáng chế đột phá tạo ra nền tảng bền vững cho năng lượng xanh qua việc sản xuất từ pin mặt trời và lưu trữ bằng pin Lithium-ion.

Đây là những công trình đột phá đồng lòng tạo nên cuộc cách mạng về năng lượng xanh bền vững cho thế giới hiện nay. GS. Martin Green và nhóm nghiên cứu của ông với công nghệ Bộ phát thụ động và Tiếp điểm phía sau (pin mặt trời PERC) đã phát triển và nâng cao hiệu suất chuyển đổi năng lượng từ 15% lên 25%, đồng thời đạt hiệu quả ở cả những vùng có ánh sáng không thuận lợi. Từ khi ra mắt chính thức vào năm 2012, pin mặt trời PERC đã chiếm 60% thị phần thị trường pin mặt trời trên toàn cầu.

Trong quá trình đó, việc sử dụng pin Lithium-ion đã mở rộng phạm vi ứng dụng của năng lượng đến mọi vùng đất và mọi thời điểm, giúp mọi người từ mọi tầng lớp xã hội đều có thể tiếp cận năng lượng xanh và bền vững. Pin Lithium-ion chính là yếu tố cơ bản cung cấp năng lượng cho hơn 15 tỷ thiết bị di động và 26 triệu xe điện trên toàn thế giới. Công trình được các nhà khoa học xuất sắc: GS. Stanley Whittingham, GS. Rachid Yazami, GS. Akira Yoshino và GS. John Goodenough (đã qua đời) nghiên cứu và phát triển. 

Không chỉ thế, buổi lễ trao giải cũng tôn vinh GS. John Goodenough – nhà khoa học tiên phong với phát minh giúp pin Lithium-ion có thể tái sử dụng, góp phần tích cực vào hiệu quả sử dụng và tiết kiệm tài nguyên.

Ngoài Giải chính, VinFuture 2023 còn trao 3 Giải Đặc biệt, mỗi giải trị giá 500.000 USD dành cho các nhà khoa học nghiên cứu lĩnh vực mới, nhà khoa học nữ và nhà khoa học từ các nước đang phát triển.

Trong đó, Giải Đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu lĩnh vực mới đã được trao cho GS. Daniel Joshua Drucker (Canada), GS. Joel Francis Habener (Mỹ), GS. Jens Juul Holst (Đan Mạch) và PGS. Svetlana Mojsov (Mỹ) với công trình đột phá khám phá vai trò của các peptide giống glucagon 1 (GLP-1), là nền tảng cho các phương pháp điều trị bệnh tiểu đường và béo phì hiệu quả, cũng như thúc đẩy các phương pháp điều trị mới đối với các bệnh thoái hóa thần kinh.

Giải Đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học từ các nước đang phát triển đã vinh danh GS. Gurdev Singh Khush (người Mỹ gốc Ấn) và GS. Võ Tòng Xuân (người Việt Nam) vì những đóng góp quan trọng trong việc phát minh và phổ biến giống lúa chống bệnh, góp phần quan trọng đảm bảo an ninh lương thực.

GS. Gurdev Singh Khush đã tiên phong trong việc tạo ra các giống lúa kháng nhiều loại sâu bệnh, có thời gian sinh trưởng ngắn và hiệu suất cao như IR36, IR64... Trong đó, IR64 và các thế hệ sau đã được trồng rộng rãi tại nhiều quốc gia như Philippines, Indonesia, Bangladesh, Ấn Độ… còn IR36 thì được phổ biến tại các vùng thường xuyên bị sâu bệnh tấn công ở Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam nhờ vào những nỗ lực quan trọng của GS. Võ Tòng Xuân. IR36, IR64 hiện đang là những giống lúa phổ biến nhất tại khu vực nhiệt đới Châu Á, giúp giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất, giảm việc sử dụng thuốc trừ sâu, đồng thời thúc đẩy tính bền vững của nông nghiệp trên toàn thế giới.

Là nhà khoa học Việt Nam đầu tiên được tôn vinh tại giải thưởng VinFuture, GS. Võ Tòng Xuân chia sẻ, khi nhận được giải thưởng quý báu này, tôi muốn gửi lời biết ơn thay mặt cho người vợ quá cố, đồng nghiệp, và sinh viên của tôi tại trường Nông nghiệp - Cao đẳng Cần Thơ cùng hàng triệu người nông dân ở Đồng bằng Sông Cửu Long.

'Tôi rất vinh dự và hạnh phúc khi nhận được sự công nhận từ VinFuture về công trình nghiên cứu của mình và sự hỗ trợ mạnh mẽ trong việc áp dụng các giống gạo mới để tạo sự đa dạng trong sản xuất nông nghiệp ở Đồng bằng Sông Cửu Long. Cống hiến này giúp tăng năng suất lúa cũng như cải thiện đời sống của nông dân trong khu vực. Nhờ đó, chúng tôi đã đóng góp vào sự phát triển của Việt Nam, khiến nước này trở thành một trong ba quốc gia hàng đầu về xuất khẩu gạo trên thế giới', GS. Võ Tòng Xuân chia sẻ.

Giải Đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học nữ vinh danh GS. Susan Solomon (Mỹ) với công trình 'Khám phá cơ chế gây suy giảm tầng ozone ở Nam Cực', đóng góp vào việc thúc đẩy Nghị định thư Montreal, một nỗ lực quan trọng trong việc giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính trên toàn cầu.

Chia sẻ về kết quả của Giải thưởng VinFuture 2023, GS. Richard Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture cho biết, tất cả các phát minh được tôn vinh đã thực sự đánh dấu những bước tiến lớn trong lĩnh vực khoa học và đổi mới, tạo ra tác động to lớn trên phạm vi toàn cầu. Giải thưởng Chính vinh danh những nhà lãnh đạo trong các công nghệ quan trọng mà loài người đang cần để đạt được năng lượng sạch và không gây ra khí thải, trong bối cảnh thế giới đang nỗ lực kiểm soát sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu. 

'Các dự án trong nhóm Giải Đặc biệt phản ánh rõ sự ảnh hưởng sâu rộng mà khoa học có thể mang lại cho con người. Có thể khẳng định rằng tầm nhìn của những người sáng lập Giải thưởng VinFuture - tôn vinh tiềm năng tác động của các khám phá và đổi mới khoa học để mang lại lợi ích thiết thực cho cuộc sống con người - được thể hiện một cách rõ ràng trong nhóm dự án đoạt giải năm nay', GS. Richard Friend đánh giá.