
Làm sao để chúng ta giữ vững hy vọng? Đây chắc chắn là câu hỏi mà ai cũng từng hỏi ít nhất một lần, đặc biệt trong những lúc đau khổ, khó khăn hay tuyệt vọng. Viktor E. Frankl cũng đã nhiều lần tự hỏi điều này trong ba năm bị giam cầm và hành hạ tại các trại tập trung.
Frankl là một trong hàng triệu người bị ảnh hưởng bởi tội ác của Đức Quốc xã, và ông cũng là một trong số ít người sống sót qua các trại tập trung. Thời gian tù đày đã giúp ông hiểu rõ bản chất của cuộc sống và phát triển Liệu pháp ý nghĩa (logotherapy) mà ông nghiên cứu sau này.
' Ba bài giảng quan trọng của Viktor Frankl '
Mười một tháng sau khi được giải thoát khỏi địa ngục trần gian của Đức Quốc xã, Viktor Frankl đã tổ chức một loạt buổi diễn thuyết công khai ở Vienna về ý nghĩa và sự thiêng liêng của cuộc sống. Ba bài giảng quan trọng trong chuỗi diễn thuyết này được biên soạn thành cuốn sách “Lẽ sống” (tựa gốc: Yes to Life: In Spite of Everything). Cuốn sách được xuất bản tại Đức vào năm 1946, sau khi ông hoàn thành tác phẩm kinh điển “Đi tìm lẽ sống”.
“Lẽ sống” - tuy chỉ có 136 trang - nhưng chứa đựng những giá trị phổ quát và quan trọng nhất từ chuỗi bài diễn thuyết của Frankl. Cuốn sách được chia thành ba phần chính, mỗi phần là một bài diễn thuyết phân tích ý nghĩa cuộc đời trong những hoàn cảnh khác nhau.
Mục đích của ba bài diễn thuyết này là để cho bạn đọc thấy rằng, dù con người phải đối mặt với thử thách cam go, thậm chí là cái chết (bài diễn thuyết đầu tiên), đau khổ từ bệnh tật (bài diễn thuyết thứ hai), hoặc chịu tác động của số phận (bài diễn thuyết thứ ba), họ vẫn có thể tìm thấy niềm tin và tình yêu vào cuộc sống.
Những bài giảng của Frankl, là nền tảng của cuốn sách, được viết khi ông 41 tuổi. Vào thời điểm đó, Frankl đã trải qua những trải nghiệm tồi tệ nhất: mất vợ, mất con, mất gia đình, chịu cảnh tù đày khổ sai và bị hành hạ dã man... Nhưng ngay cả trong những tình huống tuyệt vọng nhất, Frankl không chỉ vượt qua mà còn giúp đỡ và chữa trị cho các tù nhân khác.
Trong những bài diễn thuyết của mình, Frankl không ngừng khuyến khích chúng ta quay về với chính bản thân mình. Bởi lẽ, tất cả những gì chúng ta có - tiền bạc, quyền lực, danh vọng - đều không bền vững. Tất cả đều có thể bị số phận tước đoạt. Khi đó, điều duy nhất còn lại chỉ là chính bản thân chúng ta, không có gì khác. Vì vậy, quay về với bản thân là bước đầu tiên trong hành trình tìm ra lẽ sống mà Frankl muốn nhấn mạnh.
Ông viết: “Theo nghĩa sinh học hay vật lý, dĩ nhiên cuộc sống của chúng ta chỉ là tạm thời trong tự nhiên. Không có gì trong đó tồn tại vĩnh viễn, hoặc nếu có thì cũng rất ít! Cái còn lại của nó, cái còn lại của chúng ta, cái có thể tồn tại lâu hơn chúng ta, chính là những gì chúng ta đã đạt được trong suốt cuộc đời - chúng sẽ tiếp tục có sức ảnh hưởng vượt ngoài phạm vi của chúng ta.”
Cuốn sách “kinh điển” truyền cảm hứng cho hàng triệu người
“Lẽ sống” không tập trung vào cuộc đời Frankl trong trại tập trung, mà là phần tinh túy những gì ông đã đúc kết được từ trải nghiệm đó. Thông qua ba bài giảng ngắn, Frankl đã hướng dẫn và khuyến khích mọi người tìm lối thoát khỏi những năm tháng khổ đau đã qua.
Như Frankl đã viết: 'Thời gian kéo dài không tự động khiến cuộc sống có ý nghĩa và sự ngắn ngủi cũng giúp cuộc đời trở nên có ý nghĩa. Chúng ta không đánh giá cuộc đời một người qua số trang sách viết về họ mà qua mức độ phong phú của nội dung trong đó.”
Frankl đã cho chúng ta thấy rằng, con người - dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, bệnh tật, cái chết, hay những trường hợp chịu tác động của số phận (như bị bắt vào trại tập trung) - vẫn có thể lạc quan và yêu đời. Theo Frankl, chính thái độ của chúng ta đối với cuộc sống sẽ quyết định cuộc đời ta.
Trong cuốn sách “Lẽ sống”, Frankl tin rằng nhận thức được ý nghĩa, mục đích hoặc mục tiêu trong cuộc sống sẽ thúc đẩy con người tiến lên, ngay cả khi chúng ta phải đối mặt với những thử thách đau khổ và tồi tệ nhất. Niềm tin này giống như chiếc la bàn giúp con người hướng đi về phía trước.
Điều đáng ngạc nhiên là mặc dù được viết gần một thế kỷ trước, nhưng bài diễn thuyết và triết lý của Frankl vẫn còn giữ nguyên giá trị và ý nghĩa đến ngày nay. Nó không chỉ gợi nhắc chúng ta về quá khứ mà còn áp dụng vào cuộc sống hiện tại với những tình huống mà chúng ta sẽ đối mặt sau này.
Không có gì quá khiếm nhã khi coi cuốn sách “Lẽ sống” là một trong những tác phẩm “kinh điển” của thời đại, vì nó không chỉ tập hợp những ý tưởng tinh túy nhất trong triết lý của Frankl mà còn động viên tinh thần con người, giúp chúng ta tìm ra mục đích sống của mình và tìm kiếm những lý do để tiếp tục sinh sống.
Về cuốn sách này, Daniel Goleman, một nhà tâm lý học và tác giả nổi tiếng, nhận xét: “Đây là một điều kỳ diệu nhỏ bé mà cuốn sách này vẫn tồn tại. Những bài diễn thuyết làm nền cho nó được thực hiện vào năm 1946 bởi bác sĩ tâm thần Viktor Frankl, chỉ chín tháng sau khi ông được giải thoát khỏi một trại tù, nơi mà trước đó ông đã đứng trước bờ vực của cái chết”.
Tạp chí City Journal cũng bình luận: “Trong khi hầu hết các tài liệu về Holocaust tập trung vào khía cạnh chính trị và chủng tộc rõ ràng của nó, Frankl luôn tìm kiếm những phẩm chất độc đáo của con người trong mọi tình huống để rút ra một thông điệp có tính phổ quát”.
