
Thật đáng tiếc khi hầu hết các điện thoại thông minh hiện nay không được thiết kế để tồn tại lâu dài. Nhưng nếu có thể sử dụng một chiếc điện thoại trong 10 năm, liệu nó sẽ ra sao? Thiết kế của nó sẽ được xây dựng như thế nào?
Đó là câu hỏi mà hầu hết mọi người không bao giờ nghĩ đến, bởi vì đa số điện thoại thông minh hiện nay đều được thiết kế để thay thế sau hai hoặc ba năm sử dụng. Các hãng như Apple, Samsung và các nhà sản xuất khác liên tục tung ra các mẫu mới, cùng với chiến dịch quảng cáo lớn mỗi năm, thúc đẩy việc nâng cấp.
Tuy nhiên, nếu một chiếc điện thoại thông minh được thiết kế để tồn tại suốt một thập kỷ, có lẽ chúng ta sẽ dễ dàng mở ra để thay thế một phần nào đó như pin xuống cấp hoặc màn hình bị vỡ. Có nhiều linh kiện có thể được nâng cấp nếu bạn muốn có camera tốt hơn, bạn chỉ cần thay thế bằng cái mới và mạnh mẽ hơn. Bạn cũng có thể tải xuống các bản cập nhật phần mềm từ nhà sản xuất điện thoại mà không giới hạn thời gian.
Việc suy nghĩ như vậy đặc biệt thích hợp vào mùa điện thoại - thời điểm trong năm khi các công ty công nghệ ra mắt các mẫu điện thoại mới. Chiếc iPhone 14 mới, hay mẫu điện thoại Android sắp ra mắt vào tháng 10 của Google, cùng với loạt điện thoại gập của Samsung là những dạng smartphone không được thiết kế để kéo dài tuổi thọ. Hầu hết chúng được dán kín keo. Các phần như camera, màn hình không thể được nâng cấp. Cập nhật phần mềm chỉ đảm bảo trong một thời gian nhất định, thường là hai năm đối với Android và khoảng năm năm đối với iPhone.
Vòng đời ngắn của những chiếc smartphone như vậy là lợi ích lớn cho các công ty công nghệ và lợi nhuận của họ, nhưng có thể không tốt cho chúng ta và ví của chúng ta.
Don Norman, người đã từng giữ chức phó chủ tịch công nghệ tiên tiến tại Apple và là tác giả của hơn mười cuốn sách về thiết kế, lên tiếng rằng các nhà sản xuất điện thoại thông minh cảm thấy áy náy khi coi việc sử dụng công nghệ như một món đồ thời trang, hàng năm phải tung ra các sản phẩm khó sửa chữa và các tính năng làm gia tăng sự lỗi thời.
Norman nhấn mạnh: “Bạn muốn tạo ra một chiếc máy tính từ một mảnh kim loại và bạn muốn nó càng mỏng càng tốt. Vì vậy, bạn phải làm pin không có vỏ nên việc sử dụng trở nên rất khó khăn. Bạn sử dụng keo thay vì đinh vít.”
Tuy nhiên, ý tưởng về một chiếc điện thoại bền bỉ không phải là một điều xa xỉ. Chiếc Fairphone 4 có giá 580 đô la Mỹ được sản xuất bởi công ty khởi nghiệp Fairphone ở Amsterdam. Fairphone 4 chỉ được bán tại châu Âu, với vỏ nhựa có thể dễ dàng tháo rời để tiện việc tiếp cận các bộ phận bên trong. Các bộ phận có thể được thay thế chỉ trong vài phút bằng cách mở ra một số con vít thông thường.
Tư duy đằng sau Fairphone là nếu bạn muốn một chiếc điện thoại mới với công nghệ tiên tiến, bạn có thể mua nó mà không cần phải thay đổi toàn bộ thiết bị hiện tại của mình - và nếu xảy ra vấn đề gì, như rơi rớt, bạn có thể dễ dàng sửa chữa. Đây là điều mà Fairphone đề xuất đối với hầu hết các smartphone hiện nay và cho thấy các công ty công nghệ có thể thiết kế các sản phẩm khác nhau, tập trung vào độ bền và tính bền vững.
Việc tháo rời Fairphone rất đơn giản. Camera, pin, loa và các bộ phận khác được cố định bằng các con vít thông thường, có thể dễ dàng lấy ra bằng tua vít. Trong vòng năm phút, bạn có thể tháo rời và lắp lại chúng một cách nhanh chóng.
Nếu cần sửa chữa hoặc bảo dưỡng cơ bản, như thay đổi camera hoặc pin mới, người dùng có thể thực hiện một cách dễ dàng trong vài phút với chi phí thấp. (Fairphone bán pin mới với giá 30 đô la Mỹ và camera mới với giá 80 đô la Mỹ).
Ngược lại, việc tháo rời iPhone là một cơn ác mộng. Bạn phải gỡ các ốc vít độc quyền bằng tua vít đặc biệt và phá vỡ keo dính. Để tháo pin, bạn phải dùng nhíp để lấy ra những dải keo mỏng dưới đáy. Bạn có thể thành công nhưng rủi ro là màn hình có thể bị vỡ. Và thay thế màn hình iPhone sẽ tốn khoảng 300 đô la Mỹ.
Fairphone chạy hệ điều hành Android nguyên bản, người dùng có thể tải ứng dụng và phần mềm từ cửa hàng Google Play. Eva Gouwens, giám đốc điều hành của Fairphone, tuyên bố công ty cam kết cung cấp các bản cập nhật phần mềm cho điện thoại của họ trong thời gian dài. Một mẫu điện thoại Fairphone được ra mắt 6 năm trước vẫn có thể nhận được cập nhật Android, trong khi hầu hết các điện thoại Android ngừng nhận cập nhật sau hai năm.
Tất nhiên, bộ xử lý và camera của Fairphone 4 vẫn cần được cập nhật hơn. Trong các bài kiểm tra tốc độ sử dụng ứng dụng Geekbench, Fairphone 4 chậm hơn khoảng 35% so với Pixel 6 của Google khi thực hiện các tác vụ như kiểm tra email và chụp ảnh. Ảnh chụp của Fairphone 4 có nhiễu và không hấp dẫn bằng iPhone và các điện thoại Android phổ biến khác.
Tuy nhiên, với đội ngũ nhỏ của Fairphone, chỉ khoảng 110 người, chúng tôi cũng không thể mong đợi nhiều như những công ty công nghệ lớn.
Fairphone thông báo rằng ngoài việc bán điện thoại và các bộ phận dễ lắp ráp, công ty đang thử nghiệm dịch vụ như hỗ trợ sửa chữa thiết bị hoặc bảo trì phần mềm điện thoại, Ms. Gouwens nói. Đó là một nguồn thu nhập ổn định nhưng chậm, đối lập với mô hình bán smartphone mới hàng năm.
Ví dụ từ Fairphone cho thấy rằng các công ty công nghệ có thể cải thiện sản phẩm của họ để dễ dàng sửa chữa hơn và thân thiện với môi trường và túi tiền của người tiêu dùng.Theo báo New York Times, Ảnh: Trang Android Central