33.000 nhân viên ngành công nghệ bị mất việc vì sự phát triển của AI, đánh dấu làn sóng cắt giảm nhân sự lớn nhất trong vòng 20 năm qua tại Mỹ.

Chỉ trong tháng 10/2025, các doanh nghiệp Mỹ đã sa thải đến 153.000 lao động, gấp đôi so với tháng 9 cùng năm.

Theo CNN, tháng 10 đã kết thúc với một cảnh báo u ám cho nền kinh tế Mỹ: hơn 153.000 trường hợp cắt giảm việc làm được công bố, mức cao nhất của tháng 10 kể từ năm 2003 và gấp đôi so với tháng 9/2025.

Sự gia tăng này không chỉ phản ánh sự chậm lại trong quá trình phục hồi kinh tế hậu đại dịch, mà còn cho thấy một thay đổi lớn hơn đang diễn ra: trí tuệ nhân tạo (AI) bắt đầu thay đổi cách thức hoạt động của thị trường lao động.

Làn sóng sa thải

Báo cáo từ Challenger, Gray & Christmas cho biết tổng số thông báo sa thải trong 10 tháng đầu năm đã vượt mốc 1 triệu, tăng 65% so với cùng kỳ năm ngoái.

Công ty cho rằng, ngoài yếu tố chu kỳ kinh tế, AI là một trong những yếu tố chính thúc đẩy việc các doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự. Khi các công nghệ tự động hóa và công cụ AI trở nên phổ biến, nhiều công việc văn phòng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, bán lẻ và hành chính, đang bị thay thế dần.

Các tập đoàn lớn như Amazon và Target đã thực hiện các đợt cắt giảm quy mô lớn trong năm nay, một phần vì quá trình tái cấu trúc để thích nghi với AI, một phần vì nhu cầu tiêu dùng đang có dấu hiệu yếu dần.

Các chuyên gia nhận định rằng, làn sóng sa thải này không chỉ đơn thuần là giảm chi phí, mà còn là một sự chuyển mình cấu trúc khi các doanh nghiệp ưu tiên đầu tư vào công nghệ thay vì nguồn nhân lực, với hy vọng nâng cao năng suất lâu dài.

Báo cáo từ Challenger cho biết, thị trường lao động Mỹ đang bước vào giai đoạn 'bình thường hóa' sau đợt tuyển dụng ồ ạt hậu đại dịch. Tuy nhiên, điều này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với hai áp lực lớn: chi tiêu tiêu dùng giảm, chi phí tài chính tăng, và lợi nhuận doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi lãi suất cao kéo dài.

Nếu năm 2021 và 2022 là thời kỳ 'khát nhân lực', thì đến năm 2025, thị trường lao động đã có sự tỉnh thức, khi các doanh nghiệp bắt đầu thắt chặt biên chế và ngừng tuyển dụng mới.

Đặc biệt trong ngành công nghệ, hơn 33.000 việc làm đã bị cắt giảm chỉ trong tháng 10, gấp hơn 5 lần so với tháng trước đó.

Thị trường tài chính Mỹ đã phản ứng tiêu cực vào cuối tuần trước khi các nhà đầu tư tiếp nhận thông tin về dữ liệu cắt giảm việc làm tồi tệ nhất trong 20 năm qua.

Sự sụt giảm của các chỉ số chính trên Phố Wall, khi Dow Jones mất gần 400 điểm và Nasdaq Composite giảm khoảng 2%, cho thấy sự lo ngại sâu sắc về sức khỏe của thị trường lao động và các mức định giá cổ phiếu công nghệ hiện nay.

Dữ liệu sa thải yếu kém xuất hiện đúng vào thời điểm nhạy cảm của thị trường chứng khoán, đặc biệt là với nhóm cổ phiếu công nghệ.

Các nhà đầu tư bày tỏ lo ngại liệu các mức định giá hiện tại có đang quá căng thẳng, và liệu các cổ phiếu dẫn đầu về AI có đang rơi vào một 'bong bóng' định giá.

Chứng minh cho điều này là sự giảm điểm đồng loạt của các cổ phiếu hàng đầu như Nvidia, Microsoft, và Meta, trong khi Palantir tiếp tục giảm mạnh sau những lo ngại về định giá từ báo cáo thu nhập.

Sự yếu kém này không chỉ là một đợt chốt lời đơn thuần, mà còn là dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang trở nên thận trọng hơn khi đối diện với dữ liệu kinh tế vĩ mô tiêu cực.

Khoảng trống dữ liệu và nỗi lo của FED

Tình hình càng trở nên căng thẳng hơn khi chính phủ Mỹ đang phải đối mặt với cuộc đóng cửa kéo dài nhất trong lịch sử, khiến các báo cáo kinh tế quan trọng như số liệu việc làm, tỷ lệ thất nghiệp và bảng lương phi nông nghiệp bị đình trệ.

Trong hoàn cảnh này, các nhà đầu tư và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) buộc phải dựa vào các báo cáo tư nhân như của Challenger và ADP để đánh giá tình hình kinh tế.

Tuy nhiên, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã cảnh báo rằng những dữ liệu này "không thể thay thế chuẩn vàng" là các số liệu từ chính phủ, và sự thiếu hụt thông tin đáng tin cậy có thể khiến chính sách tiền tệ trở nên sai lệch.

Hiện tại, Fed đang đối mặt với một bài toán khó: nếu thị trường lao động thực sự suy yếu, việc trì hoãn cắt giảm lãi suất có thể kìm hãm tăng trưởng; nhưng nếu dự đoán sai xu hướng, việc nới lỏng quá sớm có thể gây ra lạm phát quay lại.

Với tình trạng thiếu dữ liệu hiện tại, các nhà hoạch định chính sách sẽ phải 'thận trọng hơn' trong các quyết định tiền tệ tiếp theo, như lời Chủ tịch Powell đã cảnh báo.

Mặc dù thị trường đã nhanh chóng định giá khả năng Fed sẽ cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 12, với xác suất trên 70%, nhưng sự bất ổn về dữ liệu có thể khiến lộ trình này bị lệch hướng, đe dọa khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ một cách chính xác.

Tóm lại, làn sóng sa thải tháng 10 không chỉ là cú sốc ngắn hạn, mà còn đánh dấu sự chuyển dịch quyền lực giữa lao động và công nghệ trong nền kinh tế số. Khi các doanh nghiệp đẩy mạnh tích hợp AI để tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả, hàng trăm nghìn lao động buộc phải đối diện với một thực tế mới: năng suất của máy móc đang vượt qua con người ở nhiều lĩnh vực.

Điều nghịch lý là, dù AI mang đến triển vọng tăng trưởng mạnh mẽ, nó lại đang đẩy nền kinh tế Mỹ vào một giai đoạn đầy bất định. Nếu không có chiến lược thích ứng, từ việc đào tạo lại lực lượng lao động đến chính sách quản lý công nghệ, những báo cáo việc làm 'tồi tệ nhất trong hai thập kỷ' có thể sẽ trở thành chuẩn mực mới của thời đại hậu AI.

*Nguồn: CNN, Fortune, BI