Theo Forbes, 90% doanh nghiệp cho rằng việc tuyển dụng dựa trên kỹ năng mang lại hiệu quả cao hơn trong việc tìm kiếm ứng viên chất lượng và giảm thiểu sai sót trong quá trình tuyển dụng.

Một cuộc khảo sát gần đây của Indeed phối hợp với Harris Poll cho thấy 51% người thuộc thế hệ Gen Z và 41% thế hệ Millennials cho rằng tấm bằng đại học “là lãng phí tiền bạc”.
Lỗi thời
Báo cáo chỉ ra rằng AI, đặc biệt là các công cụ như , đang làm nhanh chóng lạc hậu kiến thức học thuật, khiến 45% Gen Z tin rằng những gì họ học ở trường hiện không còn phù hợp với yêu cầu công việc.
Doanh nghiệp ngày càng chú trọng tuyển dụng dựa trên kỹ năng thay vì bằng cấp, trong khi nợ sinh viên và câu hỏi về ROI (lợi tức đầu tư) của giáo dục đại học vẫn là vấn đề gây tranh cãi.
Khảo sát của Indeed, với mẫu 772 người trưởng thành tại Mỹ có bằng đại học trở lên, thực hiện phỏng vấn trực tuyến vào tháng 4/2025, đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các thế hệ.
Trong khi chỉ 20% thế hệ Baby Boomers cho rằng bằng cấp của họ không còn giá trị, tỷ lệ này tăng lên 41% ở Millennials và 51% ở Gen Z.
Ngoài ra, 38% người tham gia khảo sát cho biết nợ sinh viên đang cản trở sự thăng tiến trong sự nghiệp hơn là hỗ trợ, phản ánh mối lo ngại về chi phí học tập và sự giảm sút giá trị của bằng cấp theo thời gian.
Sự bùng nổ phát triển của AI với các nền tảng như , Bard và các công cụ mô phỏng ngôn ngữ đang tái định hình nhu cầu về kỹ năng trong thị trường lao động.

Khoảng 45% thế hệ Gen Z cho biết AI đã khiến kiến thức cơ bản của họ trở nên lỗi thời, trong khi chỉ khoảng 30% trong tổng số người có bằng cấp cảm thấy tương tự.
Theo một bài phân tích trên Business Insider, AI có khả năng tự động hóa nhiều công việc từ lập trình, biên tập văn bản đến soạn thảo hồ sơ pháp lý, làm giảm nhu cầu tuyển dụng nhân lực thiếu kinh nghiệm.
Các trường đại học cũng đang phải điều chỉnh chương trình học, tích hợp các khóa học về AI và kỹ năng số để duy trì tính cạnh tranh trên thị trường giáo dục.
Tính đến cuối năm 2024, tổng nợ sinh viên tại Mỹ đã đạt 1,62 nghìn tỷ USD, tăng thêm 14 tỷ USD so với năm trước.
Trung bình, mỗi sinh viên tốt nghiệp mang theo khoản nợ lên tới 38.375 USD.
Khi chính phủ chuẩn bị tái khởi động việc thu hồi nợ sau giai đoạn tạm hoãn, hơn 9 triệu người Mỹ có thể bị ảnh hưởng bởi các hình phạt như khấu trừ lương hoặc giảm điểm tín dụng do nợ học phí.
Trong bối cảnh đó, nhiều gia đình và sinh viên đã phải xem xét lựa chọn học trường cộng đồng, học trực tuyến hoặc các chứng chỉ ngắn hạn để tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian hoàn vốn.
Xu hướng tuyển dụng mới
Dữ liệu từ TestGorilla chỉ ra rằng 81% nhà tuyển dụng áp dụng mô hình tuyển dụng dựa trên kỹ năng trong năm 2024, tăng so với 73% trong năm trước.
Báo cáo từ Burning Glass Institute phối hợp với Harvard Business School cũng cho thấy mặc dù nhiều công ty thông báo bỏ yêu cầu bằng cấp, chỉ 10-15% thực sự thay đổi quy trình tuyển dụng một cách sâu rộng.
Theo khảo sát của ZipRecruiter, 45% nhà tuyển dụng đã bỏ yêu cầu bằng cử nhân cho một số vị trí trong năm vừa qua.
Theo Forbes, 90% doanh nghiệp cho rằng tuyển dụng dựa trên kỹ năng giúp cải thiện chất lượng ứng viên và giảm thiểu sai sót trong quá trình tuyển dụng.
Các chuyên gia giáo dục và nhân sự cũng nhấn mạnh rằng sinh viên nên kết hợp giữa bằng cấp và kỹ năng thực tế, đặc biệt là các kỹ năng mềm như tư duy phản biện, giao tiếp và quản lý dự án.

Nhiều trường đại học danh tiếng như MIT và Stanford đã triển khai các chương trình tín chỉ và chứng chỉ ngắn hạn về AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng để bắt kịp với sự thay đổi nhanh chóng trong nhu cầu tuyển dụng.
Ngoài ra, các chương trình đào tạo nội bộ từ Google, Microsoft, Amazon cung cấp cơ hội học tập linh hoạt, miễn phí hoặc chi phí thấp cho cả nhân viên và cộng đồng bên ngoài.
Dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của AI và áp lực tài chính từ nợ sinh viên, giá trị “bất biến” của bằng đại học đang bị nghi ngờ. Gen Z và Millennials đang ngày càng chuyển hướng sang các giải pháp linh hoạt, kết hợp kỹ năng thực hành và chứng chỉ chuyên môn.
Doanh nghiệp cũng phải tái cấu trúc các tiêu chí tuyển dụng, tập trung vào kỹ năng và tiềm năng thay vì chỉ yêu cầu bằng cấp truyền thống.
Hành trình tái định nghĩa giáo dục đại học còn dài, nhưng một mô hình giáo dục kết hợp giữa bằng cấp, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn hứa hẹn sẽ là con đường bền vững cho cả người học và nhà tuyển dụng.
*Nguồn: Fortune
